ЩIэныгъэм и лъагъуэхэш ныбжьыщIэхэр

Зи щэхухэр нэсу къэтIэщIа хъуа бзэ ду­нейм тету къыщIэкIынкъым. Ар кIа­дэм ещхьщ - къызэтепхыху, зы телъы­джэ гуэр къыдэкIыу, къызэбгъэдзэкIы­ху, зы хьэлэмэт гуэр и щIыIу къэхъуу. Бзэр ­хъугъуэфIыгъуэ псо ирокъу, и зэхэ­лъы­кIэ-гъэпсыкIэм хэлъ щхьэ­хуэныгъэм къищынэмыщIауэ, лъэп­къым и гу­рыгъу­зи, и гугъапIи, и хъуэп­са­пIи ихъу­мэу. Зы ныбзэ фIэкIа мыхъу­ми, бзэм и зы Iуэхугъуэ къыщыпIэткIэ, къызэ­къуихыр щIэныгъэм и къигъэ­хъуа­пIэ ­мэхъу, лъэпкъ гупсысэм и зы налъэ егъуэ­тыж. Апхуэдэ зы жэрдэмт Хьэ­тIохъущокъуэ Къазий и цIэр зе­зыхьэ Адыгэбзэ Хасэм иджыблагъэ ири­гъэ­кIуэкIа, «ЩIэнхабзэ лъахэ» зи фIэщыгъэ зэпеуэри.

КъэхутакIуэ ныбжьыщIэхэм я хэгъэгупсо зэпеуэр мы гъэм еплIанэ зэхохьэ. Абы зыхуигъэувыж пщэрылъхэм ящыщщ щIэблэр анэдэлъхубзэм нэхъ набдзэгуб­дзаплъэ хуэщIыныр, и дахагъымрэ къулеягъымрэ зыхегъэщIэныр, бзэм и лэжьэ­кIэм хэлъ гъэщIэгъуэнагъым дегъэхьэ­хыныр, а псом кърикIуауэ анэбзэр нэхъы­фIу егъэ­лъагъуныр, ирипсэлъэныр яфIэфI щIыныр.
ЗэIущIэ купщIафIэр щекIуэкIащ ЕгъэджакIуэхэм я IэщIагъэмрэ щIэныгъэмрэ щыхагъахъуэу Налшык къалэм дэт центрым. Мыбы щызэпеуащ къэхутэныгъэм дихьэх, 8 – 11-нэ классхэм щIэсхэр. Ныб­жьы­щIэхэм утыку кърахьа лэжьыгъэхэр теухуат адыгэбзэм куэду щылажьэу, адыгэ гъащIэм щхьэпагъ щызиIэ псалъэ­хэм я лъапсэр къэхутэным: «унэ», «махуэ», «нэху», «цIыху», «гъуэгу», «уафэ», «гъатхэ», «хуабэ», «гупсысэ», «нэхущ», «хужь».
ЕджакIуэм къихутэн хуейт псалъэ къыхихар и анэдэлъхубзэм зэрыщылажьэ щIы­кIэр: и купщIэр, псалъэ зэпхахэм зэрыхэувэр, къызэрыхъу щIыкIэр, къытекI псалъэхэр. Абы къищынэмыщIауэ, еджакIуэм къихьын хуейт къэхутэныгъэ зри­щIэкI псалъэр къызыхэхуэ псалъэжь­хэр, жыIэгъуэхэр, къуажэхьхэр, псын­щIэ­рыпсалъэхэр, къигъэлъэгъуэн хуейт дэтхэнэ зы жьабзэ къэгъэщIыгъэми псалъэр зэрыхэлажьэ, хилъхьэ мыхьэнэр, къиIуа­тэ гупсысэр. Апхуэдэу еджакIуэм щапхъэу къихьыну и пщэрылът хъыбарыжь­хэм, таурыхъхэм псалъэр къызэры­щы­кIуэр; ар фIэщыгъэу къагъэсэбэпамэ, ­художественнэ тхыгъэхэм узэрыщрихьэлIэр (прозэми поэзиеми). Къинэ­мы­щIауэ, псалъэр щызэхихым езы къэхутакIуэр зригъэгупсысыр, и нэгу къыщIигъэхьэр лэжьыгъэм хипщэни хуейт.
КъэпщытакIуэхэм къалъытэнут зэ­пеуэм­ хэтым и лэжьыгъэр утыку къы­зэрырихьэ бзэм и шэрыуагъыр, утыку ­къищI гупсысэр зэрызэкIэлъыгъэкIуа щIы­кIэр, псалъэм и тхыдэр зэпкърыха, къэIуэта зэрыхъуам и кууагъыр, къигъэ­сэбэп щапхъэхэр псалъэм и тхыдэр нэгъэсауэ зэпкърыхыным зэрытелажьэр, къэпсэлъэныгъэр хухэха пIалъэм (дакъикъипщIым) къызэритIасэр.
Зэпеуэм къыхыхьа ныбжьыщIэхэр хуабжьу жьакIуэт, къыхаха Iуэхугъуэхэр зэпкърахын папщIэ, лъэныкъуэ куэдкIэ къэху­тэныгъэ ирагъэкIуэкIат еджакIуэхэм. Языхэзми и ехъулIэныгъэхэр нэры­­лъа­гъу­т­, ауэ ар къызыхэкIари гурыIуэгъуэщ: егъэджакIуэхэм гъуэгу пэж ирагъэлъэ­гъуат, Iуэхум кIуэрабгъукIэ хашат.
ЕджакIуэхэм я лэжьыгъэхэр къэзып­щыта гупым хэтащ КъБКъУ-м адыгэбзэмрэ литературэмкIэ и кафедрэм и егъэджакIуэ, доцент УнэлIокъуэ Вячеслав, КъБКъУ-м ЕгъэджакIуэхэр щагъэхьэзыр и колледжым и егъэджакIуэ Лъостэн Марианнэ, Адыгэбзэ Хасэм и цIэкIэ – Табыщ Мурат.
КъэпщытакIуэхэм къыхагъэщащ еджа­кIуэ ныбжьыщIэхэм утыку кърахьа къэху­тэныгъэхэр псоми къазэрехъулIар, щIэ­щыгъуэ куэд абыхэм зэрыхалъэгъуар, дя­пэкIи узэлэжь хъун хьэлэмэт Iэджи къызэрыщIагъэщар. Ауэ, сыт хуэдизу лэжьыгъэхэм гур хамыгъахъуэми, екIуэ­кIыр зэпеуэти, увыпIэхэр тегуэшэн хуейт. КъыщIидзар мыращ.
КъэпщытакIуэ гупым хэтхэм Гран-прир хуагъэфэщащ Дзэлыкъуэкъуажэ дэт ку­рыт еджапIэм №1-м и 11-нэ классым ще­джэ Дол Динарэрэ 9-нэ классым щеджэ Аброкъуэ Радимэрэ. ЕгъэджакIуэр Бей Жансурэтщ.
Япэ увыпIэр иратащ Хьэтуей къуажэм дэт, Дол Хьэсэнбий и цIэр зезыхьэ курыт еджапIэм и 9-нэ классым щеджэ Къанло Аидэ. ЕгъэджакIуэр БищIо Мафурэщ.
2-нэ увыпIэр зэдагуэшащ Джэрмэншык къуажэм дэт курыт еджапIэм и 9-нэ классым щеджэ Джыназ Даринэрэ (егъэджакIуэр ГъукIэпщокъуэ Iэсиятщ) Тамбовскэ къуажэм дэт, Щомахуэ Алексей и цIэр зезыхьэ курыт еджапIэм и 7-нэ клас­сым щеджэ ТIахъуш Алёнэрэ (егъэджакIуэр Щомахуэ Дусэщ).
Зэпеуэм хэтахэм ящыщу 3-нэ увыпIэр ялъысащ Инарыкъуей къуажэм дэт, Пэнагуэ Азэмэтджэрий и цIэр зезыхьэ курыт еджапIэм и 9-нэ классым щеджэхэу Ды­щэкI Ясминэрэ Шэрий Дисанэрэ (егъэджакIуэр Хьэрэдурэ Эммэщ). Къармэхьэблэ дэт, Къамбий Мухьэб и цIэр зезыхьэ курыт еджапIэ №1-м и 9-нэ классым щеджэ Кърымщокъал Мэрьем (егъэджакIуэр Бей Маринэщ).
ФIыщIэ яхуэфащэщ мыпхуэдэ лэжьыгъэ мытынш, ауэ щхьэпэ, бзэм и щэхухэм куууэ щызыгъэгъуазэм зи еджакIуэхэр къыхэзышахэм. Щытхъу яхуэфащэщ щымышынэу абы хыхьэу екIурэ ещхьу утыку ита еджакIуэхэми.

ШУРДЫМ Динэ.

Поделиться:

ЧИТАТЬ ТАКЖЕ:

12.08.2026 - 15:25

Дуней псом и теплъэхэр

Налшык и «Искож» хьэблэм, Щэнхабзэ зыужьыныгъэмкIэ центрым, щагъэлъагъуэ «Моя планета. Природа. Люди. Путешествия» выставкэр. Ар къызэригъэпэщащ Урысейм и «Моя планета» телеканалым.

12.08.2026 - 10:45

ДыкъэувыIэну ди мурадкъым

Физкультурникым и махуэм ирихьэлIэу, КъБР-м и Iэтащхьэ КIуэкIуэ Казбек хуэзащ Урысейм бэнэкIэ зэ­мы­лIэужьыгъуэхэмкIэ и пелуан Емельяненкэ Александррэ Шэшэн Республикэм и УнафэщIым и лIыкIуэу Къэбэ

12.08.2026 - 09:08

Совет зэманым траха фильмхэр

Налшык щыIэ Къэбэрдей уэрамым и лъэс зе­кIуапIэм щагъэлъагъуэ выставкэ гъэщIэгъуэн. Совет зэманым траха кинохэм ятеухуа гъэ­л­ъэгъуэныгъэм сурэт 70-м щIигъу къызэ­щIеубыдэ. 

11.08.2026 - 14:52

Бзур зыIэтыр дамэщ, цIыхур зыIэтыр акъылщ

Журт Хьэсэн 1961 гъэм Зэрэгъыж къуажэм къыщалъхуащ. Курыт школыр къиуха нэужь, КъБКъУ-м и математикэ факультетым щеджащ. Хъы­барегъащIэ IэмалхэмкIэ IуэхущIапIэ зыбжанэм Iутащ.

11.08.2026 - 10:45

Дэрэжэгъуэр хьэщIэхэм къызэпаудащ

«Спартак-Налшык» (На­л­шык) - «Ростов-2» (Дон Iус Ростов) - 0:3 (0:1). Налшык. «Спартак» республикэ стадион. ШыщхьэуIум и 8-м. ЦIыху 648-рэ еп­лъащ.