РИДАНИЕ ЗАУЭЗЭРЫЛIЫР ИЛЪЭС 505-РЭ ИРИКЪУАЩ

4 февраля, 2022 - 06:30

Мысыр  къэралыгъуэм  щыIа  адыгэ  мамлюк тепщэгъуэм (I382-I5I7)  и  тхыдэм   къыхэлыдыкI  къэхъукъащIэщ  нобэ  дигу къэдгъэкIыж,  щIышылэм и 22-м илъэс 505-рэ ирикъуа  Ридание зауэзэрылIыр.
Ридание хъужыр  тырку  сулътIан Сэлим  Езанэмрэ  адыгэ  мамлюк сулътIан  Тумэнбей  ЕтIуанэмрэ  я  дзэхэр  щызэпэщIэува, Къаир  пэгъунэгъу  щIыпIэщ.  Тхыдэджхэр  зэреплъымкIэ,  жыжьэрыуэ IэщэхэмкIэ  нэгъэсауэ узэда  тыркудзэмрэ  лIыгъэмрэ хахуагъэмрэ  нэхъ  щыгугъыу къекIуэкIа мамлюкхэмрэ   къарукIэ   зэхуэдэтэкъым.  Тумэнбей  топ  200 зэригъэпэща щхьэкIэ, ахэр къигъэсэбэпыну Iэмал  игъуэтакъым. Топ  хьэлъэхэр   пшахъуэ  Iувым   щыгъэзэгъуейт. ЕпцIыжакIуэхэм  я  зэранкIэ ахэр щагъэпщкIу щIыпIэр зыщIэ  тыркухэр мамлюкхэм я топхэм къапекIуэкIащ.  Зи сэлэтхэм ахъшэ къезыгъэлъэлъэха  сулътIан Сэлимрэ цIыху  зэрыримыкъум къыхэкIыу  хьэпсхэм къриутIыпщыкIыжа тутнакъхэм дзэ къахэзыщIыкIыну хэта Тумэнбейрэ, дауи, Iэмал  яIахэр зэхуэдэтэкъым.  ИтIани, цIыху Iэчлъэчу  щыта, гушхуи  зыкIуэцIылъа адыгэ  сулътIаным  езым и IэкIэ а махуэм тырку зауэлI миным  нэс иукIауэ жаIэ. А бжыгъэр къэзыхьыжхэм зыгуэркIэ  ирагъэлеями, ар къызыхэкIынкIи  хъунур  бийр  нэгъунэ  зытхьэкъуа  Тумэнбей и лIыгъэрт.
Мы зауэзэрылIыр иджыри зы IуэхукIэ цIэрыIуэщ. Тумэнбей тхьэ иIуат Сэлим и шэтырэм щIыхьэну, арати, шэтырми щIыхьащ, щIэсари иукIащ, ауэ ар Сэлим и уэзир Синан-пащэрауэ къыщIэкIащ. Сэлим Синан-пэщэр апхуэдизкIэ фIыуэ илъагъурти, щыщIилъхьэжым гъащ жаIэ (ар зи гущIэгъуншагъ гу кIуэцIылъар пэжмэ). «Синан димыIэжмэ, Къаири сыту тщIыну», - псалъэхэри къыжьэдэкIауэ хуагъэфащэ.
Тыркухэм къыхагъэщIа мамлюкыдзэр къикIуэтын хуей хъуащ. КъыкIэлъыкIуэ махуэм Къаир зыубыда тыркухэм гъуни нэзи зимыIэ хъунщIэныр зэтраублащ. Шэрджэс лъэпкъгъэкIуэдым абдежым щыщIидзауэ жыпIэ хъунущ. Адыгафэ зраплъу (я пыIэхэмкIэ къацIыхурт) зы цIыхупсэ къалэм къыданакъым, уеблэмэ «сыадыгэкъым» жаIэу зызыбзыщIауэ къагъуэтыжа цIыху 800-м нэс иужькIэ яукIыжащ.
ТекIуэныгъэм и хьэтыркIэ, къиубыдахэм гущIэгъу яхуищIыну зыгъэIуа Сэлим зыхудичыххэм адыгэхэр яхиубыдэртэкъым. Зэрышэрджэс къудейм щхьэкIэ яукIахэм я бжыгъэр хэт миниплIу хэти минипщIу жеIэ. СулътIан Сэлим дежщ къыщежьар мамлюк яукIахэм я щхьэр башым фIаIуурэ цIыхухэр ирагъэгъэшынэн папщIэ кърагъэувэкIыу.

 

Чэрим Марианнэ.

  • 32 просмотра

Поделиться:

ЧИТАТЬ ТАКЖЕ:

13.08.2026 - 10:07

Зы махуэм фIылъагъуныгъэ зыхуащIа

Темыркъан Юрэ и цIэр зезыхьэ Къэрал концерт гъэлъэгъуапIэм япэу утыку къыщрахьащ дэфтэрхэр зи лъабжьэ «Влюбиться за один день: Нальчик» фильмыр.
12.08.2026 - 15:25

Дуней псом и теплъэхэр

Налшык и «Искож» хьэблэм, Щэнхабзэ зыужьыныгъэмкIэ центрым, щагъэлъагъуэ «Моя планета. Природа. Люди. Путешествия» выставкэр. Ар къызэригъэпэщащ Урысейм и «Моя планета» телеканалым.
12.08.2026 - 10:45

ДыкъэувыIэну ди мурадкъым

Физкультурникым и махуэм ирихьэлIэу, КъБР-м и Iэтащхьэ КIуэкIуэ Казбек хуэзащ Урысейм бэнэкIэ зэ­мы­лIэужьыгъуэхэмкIэ и пелуан Емельяненкэ Александррэ Шэшэн Республикэм и УнафэщIым и лIыкIуэу Къэбэ
12.08.2026 - 09:08

Совет зэманым траха фильмхэр

Налшык щыIэ Къэбэрдей уэрамым и лъэс зе­кIуапIэм щагъэлъагъуэ выставкэ гъэщIэгъуэн. Совет зэманым траха кинохэм ятеухуа гъэ­л­ъэгъуэныгъэм сурэт 70-м щIигъу къызэ­щIеубыдэ. 
11.08.2026 - 14:52

Бзур зыIэтыр дамэщ, цIыхур зыIэтыр акъылщ

Журт Хьэсэн 1961 гъэм Зэрэгъыж къуажэм къыщалъхуащ. Курыт школыр къиуха нэужь, КъБКъУ-м и математикэ факультетым щеджащ. Хъы­барегъащIэ IэмалхэмкIэ IуэхущIапIэ зыбжанэм Iутащ.