ЛIЫЖЬ ЦIЫКIУМРЭ ПЩЫМРЭ

Пасэм щыгъуэ ди къуажэм дэсащ зы лIыжь цIыкIу. Ар хуабжьу гушыIэрейт, зыгуэр ауан ищIыну е щIэнэкIэну иужь ихьамэ, абыкIэ къыпэлъэщын жылэ кIыхьым къыдэкIынутэкъым. Псом хуэмыдэу абы фIыуэ илъагъур пщы пагэхэмрэ уэркъ зызэфIэзышхэмрэ ехъурджауэнырт, заригъэцIыхужынырт. ЛIыжь цIыкIур зэрыIуэрыIуэдзыр ящIэрти, пщыхэми абы зыщадзейрт, зыгуэркIэ игу къыдэбгъэрэ хъуэн къэдлэжьым жари.
Зэгуэрым псы икIыпIэм деж цIыхушхуэ щызэтрихьат. Абы ирихьэлIэу пщы щIалэщIэ къыIухьащ ишкIи и Iэщэ-фащэкIи екIуу зэгъэпэщауэ. Пщы щIалэщIэм ибгъу зырызымкIэ бейгуэлитI къыщытт. Ар егъэлеяуэ пагэт, нырылъагъут и щхьэ трилъхьэмрэ и напщIэ телъымрэ хуэдиз зэрыкъуэмылъыр.
Псы икIыпIэм щытхэм яхэтт ди къуажэгъу лIыжь цIыкIу гушыIэрейри. Мо пщы пагэр щилъагъум лIыжь цIыкIум ину, псоми зэхахын хуэдэу, жиIащ:
- Я дэ ди Тхьэ, мы сэ слъагъур сыт? Ярэбий, мыпхуэдэ щIалэ екIу, мыпхуэдэ цIыху зэкIуж щыIэжу си гугъакъыми! Тобэ, тобэ, адыгэу пIэрэ? Хэт къызжиIэн мы щауэр къыздикIа щIыпIэр? И насыпкъэ апхуэдэкъуэ зиIэ адэм! Хьэуэ, зи унэ насыпкIэ къибгъар ар къызыхэкIа лъэпкъырщ! КъызжыфIэ, хэт хъуну мы жэщи махуи тхьэ сызыхуелъэIуну щIалэ къуданыр?
ЛIыжь цIыкIум гу лъитащ пщым и напщIэр мащIэу зэрыхэлъэтам икIи нэбгъузкIэ къызэрыхуеплъэкIам. ЦIыхухэми ялъэгъуащ пщыр и гъусэхэм зыгуэркIэ зэреупщIар. ЗэрыхуагъэфэщамкIэ: «Хэт апхуэдизу хъийм икIауэ зигу срихьа, зи псэм сыдыхьа лIыжь цIыкIур? – жиIэу щIэупщIауэ арат. Ар къыщыгурыIуэм, лIыжь цIыкIум нэхъри тригъалэу щIидзащ:
- Дауэ? Ди къуажэпщым и щIалэуи?! Е алыхьым насыпыр зрита пщышхуэ, апхуэдэ щIалэ уиIэу хэт и гугъэнт. Нобэ сылIэми, солIэ жысIэнкъым апхуэдэлI адыгэм щыдиIэкIэ! АтIэми, ди къуажэу! Ауэ сытым щыгъуэ иджы ар сэ щыслъэгъунур? НэгъуэщI мыхъуми и сурэтыр сщымыгъупщэну си нэгу щIэтам аратэкъэ! Ар зытесым хуэдэ зы шы-уанэ зэтелъ сиIатэмэ, сэ си Iуэхут абы и сурэтыр сщыгъупщэжтэмэ… Ауэ мыгъуэ, сэ факъырэм дэнэ къисхын апхуэдэ хуарэ, апхуэдэ адыгэ уанэ?..
ЛIыжь цIыкIум и мурадыр къехъулIащ. ЕтIуанэ махуэм пщым и лIыщIитI къэкIуащ шы-уанэ зэтелъ зэгъэпэща къыхуашэри. Ар пщыр апхуэдизу гунэс зыщыхъуам къыхуищIа саугъэтт. ЛIыжь цIыкIум иджыпсту жиIэ псори къанэ щымыIэу пщым зэрыжраIэжынур тэмэму ищIэу къригъэжьащ:
- Я дэ ди Тхьэ, мыр сыту саугъэтышхуэ сэ схуэдэ мэкъумэшыщIэ тхьэмыщкIэжь дежкIэ. Ди къуажэпщым и щIалэм и закъуэщ апхуэдэ псэ хьэлэл зиIэу мы дунеишхуэм тетынкIэ хъунур! Ауэ сыт иджы сэ факъырэм сщIэнур? Мы шым и цыр мыпхуэдэу цIуужу схузехьэну пIэрэ выгу зэщIэщIа симыIэу? СыткIи сывэн, сыткIи сысэн мыбы езгъэшхын зэнтхъ сиIэн щхьэкIэ?
Аргуэру лIыжь цIыкIум и мурадыр къехъулIащ. ЕтIуанэ махуэм пщым абы выгу зэщIэщIа къыхуригъэхуащ. Ар щилъагъум, лIыжь цIыкIур пщым и къуэм щытхъури, и нэпсыр къекIуауэ жиIащ:
- Сыт мыгъуэкIэ сэбэп шы-уанэ зэтелъри, ушэсу уэрамым удыхьэ щымыхъунукIэ?
- Сыт щIэмыхъунур, ди адэ? – ягъэщIэгъуащ пщым и унэIутхэм.
- Дауэ пщым къысхуригъэша а шы дэгъуэм сышэсын мы си щыгъын бацэхэмкIэ? – щэтащ ар. – Апхуэдэшым екIу фащэ, жи!
ЖаIэж етIуанэ махуэм лIыжь цIыкIум фащэ екIу щыгърэ мо шы зэгъэпэщам тесу уэрамым къыдыхьауэ.
Апхуэдэу абы и къуажэгъухэм я фIэщ ищIыгъащ я пщыр зэрыделэр.

Къэзан Хьэмзэт.

Поделиться:

ЧИТАТЬ ТАКЖЕ:

22.06.2024 - 10:01

ЛЭЖЬЫГЪЭХЭР НЭХЪРИ ЩIАГЪАХУАБЖЬЭ

«ГъуэгуфI шынагъуэншэхэр» пэхуэщIэм къигъэув Iуэхугъуэхэр илъэсым и кIуэцIкIэ зэпымыууэ зэрырагъэкIуэкIым гу лъызымытэ Къэбэрдей-Балъкъэрым щыпсэухэм яхэту къыщIэкIынкъым.

22.06.2024 - 09:03

«СИ ХЭКУМ И МАКЪ»

Налшык щэнхабзэм зыщрагъэужь центрым щекIуэкIащ «Си  Хэкум и макъ» фестивалыр.

21.06.2024 - 08:54

КУЭД ЗЫЩЫМЫГЪУАЗЭ ТХЫЛЪХЭР

Черкесск къалэм и Сурэт галереем «Адыги: рыцари, всадники, воины» Iуэхум хыхьэу щагъэлъэгъуащ КъБКъУ-м и «Эрмитаж-Кавказ» щIэныгъэ-егъэджэныгъэ центрым и къудамэм и унафэщI, тхыдэ щIэныгъэхэмкIэ ка

21.06.2024 - 08:54

ГЪЭМАХУЭ КIУЭДА

1816 гъэм нэхъ щIыIэ Урысейми, Европэми, Америкэ Ищхъэрэми зэи къыщыхъуакъым. «Илъэс дыкъа» зыфIаща щIыуэпс къэхъугъэм щхьэусыгъуэ хуэхъуар къыщахутар лIэщIыгъуэ псо дэкIыжауэщ. 

21.06.2024 - 08:53

УНАГЪУЭР КЪРАГЪЭЛАЩ

Тырныауз къалэм дэт район сымаджэщым и дэIэпыкъуэгъу псынщIэ IэнатIэм мэкъуауэгъуэм и 9-м жэщыкум псэлъа цIыхухъум жиIэну зыхунэсар кърагъэлыну зэрылъаIуэмрэ я хэщIапIэмрэщ, адэкIэ зэпыщIэныгъэр зэ