Шордакъдэсхэм я «Адыгэ унэр»

Иджыблагъэ Шордакъ къуажэм къыщызэIуахащ «Адыгэ унэ» IуэхущIапIэр. Ар къызэригъэпэщащ, щIэблэм зыщаужьыным хуигъэхьэзыращ а къуа­жэ курыт еджапIэм фIыуэ щеджа, Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал университетым адыгэбзэмкIэ и къудамэр къэзыуха Жанкъазий Аринэ. 
«Адыгэ унэр» къыщызэIуахым гуфIэгъуэ дауэдапщэ иращIэкIащ. Абы хэтащ къуажэдэсхэр, щIалэгъуалэр, сабийхэр. Адыгэ хабзэм, щэнхабзэм, нэхъыжьхэмрэ нэхъыщIэхэмрэ я зэхущытыкIэм, бзэм и къарум, нэгъуэщIхэми щытепсэлъыхьащ. НыбжьыщIэхэр адыгэ фащэкIэ хуэпауэ къекIуэлIащ. Зэхуэсым щагъэлъэгъуащ адыгэ шхы­ныгъуэхэр, щытепсэлъыхьащ абыхэм я пщэфIыкIэм. Адыгэ джэгукIэ зэмы­лIэужьыгъуэхэм я гугъуи ящIащ. Жанкъазий Аринэ сабийхэр игъэджэгуащ «Мыст» иджырей адыгэ джэгукIэмкIэ. Ар къигупсысащ инджылызыбзэмкIэ егъэджакIуэ УнэшхуэлI Азэмэт, лIэу­жьыгъуитIу – сабийхэми балигъхэми папщIэ – щыIэщ. 
Шордакъ щыIэ «Адыгэ унэм» и бжэр зэIуахащ, сабийхэри ныбжь зиIэхэри ирагъэблагъэ. 
- Аринэ, Адыгэ унэ» зыфIэфща IуэхущIапIэр къызэIухыным дауэ ухуэкIуа?
- Адыгэбзэ зыщадж IуэхущIапIэ къы­зэIухыным университетым сыщыщIэс лъандэрэ сегупсысырт. Лъэпкъыр фIыуэ зэрыслъагъум хуэдэу, ди щIэблэ къы­дэкIуэтейми ялъагъуну сыхуейт – се­хъуап­сэрт Хэку, лъэпкъ лъагъуныгъэ я гум илъыну. Апхуэдэ гупсысэхэр диIэу си шыпхъумрэ сэрэ къызэдгъэпэщащ мы Iуэхур – «Адыгэ унэр» зыхуей хуэдгъэзащ. Щхьэпэ хъуну къэтлъытащ адыгэбзэкIэ псэлъэну, щэнхабзэм и дахагъэр щызэрагъэлъагъуну, лъэпкъ гупсысэм щыхэтыну зы щIыпIэ щыIэныр. 
- Зи бжэр къызэIуфха IуэхущIапIэм щывлэжьынухэм къытхутепсэ­лъы­хьыт.
- Псом япэрауэ адыгэбзэкIэ дыщып­сэлъэнущ, абы и пщIэр къыщытIэтынущ, щIэблэм абы гулъытэ хуащIыным дыхэлIыфIыхьынущ мащIэу. Адыгэ хабзэм, щэнхабзэм, гъуазджэм сабийхэр щы­гъуазэ щыхуэтщIынущ мыбдеж. Театр­ теплъэгъуэхэр щыдгъэувынущ, бзэмкIэ дерсхэр щедгъэкIуэкIынущ, сабийхэр IэпэIэсэным хуэдгъэхьэзырынущ, адыгэ джэгукIэхэм щIэблэр щыдедгъэхьэхынущ. Ижь-ижьыж лъандэрэ адыгэм къыдекIуэкIа IэщIагъэхэм щы­хуедгъэджэнущ IуэхущIапIэм. Пщащэ цIыкIухэм мастэ-Iуданэр ягъэIэкIуэ­лъакIуэу, хады­кIыу, щэкIым традэ е тращIыхьIауэ едгъэ­сэнущ. Нэхъ тыншымкIэ къы­щы­щIэдзэнущи, нэхъыбэ къызэращIэнум дегугъунущ. Адыгэ шхыны­гъуэхэм я пщэфIыкIэм теухуа дерсхэри хэтщ ди мурадхэм.
- Шордакъ дэс сабийхэм, ныбжьы­щIэхэм адыгэбзэр зэращIэм арэзы укъищIрэ?
- Ди къуажэм дэс цIыкIухэм хъарзынэу адыгэбзэр яIурылъщ, хабзэ-нэмыси яхэлъщ. Щэнхабзэ хъугъуэфIыгъуэр нэхъ­ри зыхащIэу, адыгэ лъэпкъым зэ­рыщыщым теухуауэ пагэу икIи гушхуэу къыдэкIуэтеину дыхуейщ ахэр. 
- Фи IуэхущIапIэм щIэблэр ивогъэблагъэ. НэхъыжьыIуэхэм папщIи ще­кIуэкIынуIа?
- Пэжщ, мы унэм щыIэну Iуэхугъуэ­хэр нэхъыбэу сабийхэмрэ ныбжьы­щIэ­хэм­рэщ зэхьэлIар. Ауэ ди мурадщ балигъ­хэм папщIи зэIущIэхэр едгъэкIуэкIыну. Псалъэм папщIэ, «Пщащэ зэхуэс» жы­хуа­Iэ Iуэхуу республикэм щрагъэкIуэкIын яфIэфIыр мыбдежи къыщызэдгъэ­пэщынущ. Ди гугъэщ цIыхухэр нэхъ зы­щIэхъуэпсхэм теухуауэ Iуэху зэ­хуэ­мы­дэ­хэр зэхэдублэну. 
- Аринэ, «Адыгэ унэр» къызэрызэIуф­хар къуажэдэсхэм, администрацэм, нэхъыжьхэм дауэ къащыхъуа?
- КъыддаIыгъащ. ФIыщIэ яхузощI си уна­гъуэм, си нэхъыжьыфIхэм, псалъэ гуапэ къыджезыIа къуажэдэсхэм, администрацэм. Си гукъэкIыр щахуэсIуатэм, къуажэ унафэщIхэр къыздэIэпыкъуащ, сагъэгушхуащ. Къуажэм ЩэнхабзэмкIэ и унэм и унафэщIыр сэбэп къысхуэхъуну, чэнджэщ къызитыну хьэзыру къыскъуэуващ. 
- Уадыгэным сыт къикIыр?
- Уадыгэным къокI анэдэлъхубзэкIэ упсэлъэныр, лъэпкъ хабзэ пхэлъыныр, адыгэм и пщIэр пIыгъыныр. «Сытри бдэсIыгъынущ, сыткIи сыбдэIэпыкъунущ, си напэр томых закъуэ», - зэрыжиIэти си адэм, а лъэIур згъэпэжу сыпсэуным сыхущIэкъунущ си гъащIэ псом. 
- Тхьэм уи гурылъхэр къуигъэхъулIэ!
НафIэдз Данэ. 

Поделиться:

ЧИТАТЬ ТАКЖЕ:

12.11.2026 - 09:07

Зэхэшэ шэбэщ

Шэджэм районым хыхьэ Ла­шынкъей къуажэм Къуэныкъуей Назир и цIэр зэрихьэу дэт курыт еджапIэ №1-м иджыблагъэ зэ­хыхьэ щхьэпэ щрагъэкIуэкIащ, мы гъэр УФ-м и лъэпкъхэм я зэ­къуэтыныгъэм и илъэсу зэры­

12.11.2026 - 09:05

ЗэIущIэшхуэм зыхуагъэхьэзыр

ЩIэныгъэхэмкIэ Дунейпсо Адыгэ академием и зэIущIэ екIуэкIащ щэкIуэгъуэм и 6-м. Ар теухуат академием къыпэщылъ зэ­IущIэшхуэм зэрыхуэхьэзырым.

12.11.2026 - 09:03

Бгъуэтыжынур пщIаращ

«Лъэпкъыр зэрыгушхуэ» – аращ зэ­реджэр анэдэлъхубзэмрэ лъэпкъ щIэныгъэмрэ хъумэным, егъэфIэкIуэным, щIэб­лэр абыхэм щIэпIыкIыным хэлъхьэныгъэ хуэзыщI цIыху гуащIафIэхэр зыгъэлъапIэ къэрал саугъэтым

11.11.2026 - 10:01

Лъэпкъхэм я зэкъуэтыныгъэм и щIыхькIэ

Налшык Кулиевым и цIэр зезыхьэ и уэрамым тет модельнэ библиотекэм Урысейм ис лъэпкъхэм я зэкъуэтыныгъэм и махуэм теухуа «Пирог на четвёртое» Iуэхур щрагъэкIуэкIащ.

11.11.2026 - 09:03

Iэсият и IэрыкI гъуэзэджэхэр

Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм и Лъэпкъ музейм къыщызэIуахащ СэвкIуий Iэсият и Iэдакъэ­щIэкI лэжьыгъэхэм я гъэ­лъэ­гъуэныгъэ.