Иджыблагъэ Шордакъ къуажэм къыщызэIуахащ «Адыгэ унэ» IуэхущIапIэр. Ар къызэригъэпэщащ, щIэблэм зыщаужьыным хуигъэхьэзыращ а къуажэ курыт еджапIэм фIыуэ щеджа, Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал университетым адыгэбзэмкIэ и къудамэр къэзыуха Жанкъазий Аринэ.
«Адыгэ унэр» къыщызэIуахым гуфIэгъуэ дауэдапщэ иращIэкIащ. Абы хэтащ къуажэдэсхэр, щIалэгъуалэр, сабийхэр. Адыгэ хабзэм, щэнхабзэм, нэхъыжьхэмрэ нэхъыщIэхэмрэ я зэхущытыкIэм, бзэм и къарум, нэгъуэщIхэми щытепсэлъыхьащ. НыбжьыщIэхэр адыгэ фащэкIэ хуэпауэ къекIуэлIащ. Зэхуэсым щагъэлъэгъуащ адыгэ шхыныгъуэхэр, щытепсэлъыхьащ абыхэм я пщэфIыкIэм. Адыгэ джэгукIэ зэмылIэужьыгъуэхэм я гугъуи ящIащ. Жанкъазий Аринэ сабийхэр игъэджэгуащ «Мыст» иджырей адыгэ джэгукIэмкIэ. Ар къигупсысащ инджылызыбзэмкIэ егъэджакIуэ УнэшхуэлI Азэмэт, лIэужьыгъуитIу – сабийхэми балигъхэми папщIэ – щыIэщ.
Шордакъ щыIэ «Адыгэ унэм» и бжэр зэIуахащ, сабийхэри ныбжь зиIэхэри ирагъэблагъэ.
- Аринэ, Адыгэ унэ» зыфIэфща IуэхущIапIэр къызэIухыным дауэ ухуэкIуа?
- Адыгэбзэ зыщадж IуэхущIапIэ къызэIухыным университетым сыщыщIэс лъандэрэ сегупсысырт. Лъэпкъыр фIыуэ зэрыслъагъум хуэдэу, ди щIэблэ къыдэкIуэтейми ялъагъуну сыхуейт – сехъуапсэрт Хэку, лъэпкъ лъагъуныгъэ я гум илъыну. Апхуэдэ гупсысэхэр диIэу си шыпхъумрэ сэрэ къызэдгъэпэщащ мы Iуэхур – «Адыгэ унэр» зыхуей хуэдгъэзащ. Щхьэпэ хъуну къэтлъытащ адыгэбзэкIэ псэлъэну, щэнхабзэм и дахагъэр щызэрагъэлъагъуну, лъэпкъ гупсысэм щыхэтыну зы щIыпIэ щыIэныр.
- Зи бжэр къызэIуфха IуэхущIапIэм щывлэжьынухэм къытхутепсэлъыхьыт.
- Псом япэрауэ адыгэбзэкIэ дыщыпсэлъэнущ, абы и пщIэр къыщытIэтынущ, щIэблэм абы гулъытэ хуащIыным дыхэлIыфIыхьынущ мащIэу. Адыгэ хабзэм, щэнхабзэм, гъуазджэм сабийхэр щыгъуазэ щыхуэтщIынущ мыбдеж. Театр теплъэгъуэхэр щыдгъэувынущ, бзэмкIэ дерсхэр щедгъэкIуэкIынущ, сабийхэр IэпэIэсэным хуэдгъэхьэзырынущ, адыгэ джэгукIэхэм щIэблэр щыдедгъэхьэхынущ. Ижь-ижьыж лъандэрэ адыгэм къыдекIуэкIа IэщIагъэхэм щыхуедгъэджэнущ IуэхущIапIэм. Пщащэ цIыкIухэм мастэ-Iуданэр ягъэIэкIуэлъакIуэу, хадыкIыу, щэкIым традэ е тращIыхьIауэ едгъэсэнущ. Нэхъ тыншымкIэ къыщыщIэдзэнущи, нэхъыбэ къызэращIэнум дегугъунущ. Адыгэ шхыныгъуэхэм я пщэфIыкIэм теухуа дерсхэри хэтщ ди мурадхэм.
- Шордакъ дэс сабийхэм, ныбжьыщIэхэм адыгэбзэр зэращIэм арэзы укъищIрэ?
- Ди къуажэм дэс цIыкIухэм хъарзынэу адыгэбзэр яIурылъщ, хабзэ-нэмыси яхэлъщ. Щэнхабзэ хъугъуэфIыгъуэр нэхъри зыхащIэу, адыгэ лъэпкъым зэрыщыщым теухуауэ пагэу икIи гушхуэу къыдэкIуэтеину дыхуейщ ахэр.
- Фи IуэхущIапIэм щIэблэр ивогъэблагъэ. НэхъыжьыIуэхэм папщIи щекIуэкIынуIа?
- Пэжщ, мы унэм щыIэну Iуэхугъуэхэр нэхъыбэу сабийхэмрэ ныбжьыщIэхэмрэщ зэхьэлIар. Ауэ ди мурадщ балигъхэм папщIи зэIущIэхэр едгъэкIуэкIыну. Псалъэм папщIэ, «Пщащэ зэхуэс» жыхуаIэ Iуэхуу республикэм щрагъэкIуэкIын яфIэфIыр мыбдежи къыщызэдгъэпэщынущ. Ди гугъэщ цIыхухэр нэхъ зыщIэхъуэпсхэм теухуауэ Iуэху зэхуэмыдэхэр зэхэдублэну.
- Аринэ, «Адыгэ унэр» къызэрызэIуфхар къуажэдэсхэм, администрацэм, нэхъыжьхэм дауэ къащыхъуа?
- КъыддаIыгъащ. ФIыщIэ яхузощI си унагъуэм, си нэхъыжьыфIхэм, псалъэ гуапэ къыджезыIа къуажэдэсхэм, администрацэм. Си гукъэкIыр щахуэсIуатэм, къуажэ унафэщIхэр къыздэIэпыкъуащ, сагъэгушхуащ. Къуажэм ЩэнхабзэмкIэ и унэм и унафэщIыр сэбэп къысхуэхъуну, чэнджэщ къызитыну хьэзыру къыскъуэуващ.
- Уадыгэным сыт къикIыр?
- Уадыгэным къокI анэдэлъхубзэкIэ упсэлъэныр, лъэпкъ хабзэ пхэлъыныр, адыгэм и пщIэр пIыгъыныр. «Сытри бдэсIыгъынущ, сыткIи сыбдэIэпыкъунущ, си напэр томых закъуэ», - зэрыжиIэти си адэм, а лъэIур згъэпэжу сыпсэуным сыхущIэкъунущ си гъащIэ псом.
- Тхьэм уи гурылъхэр къуигъэхъулIэ!
НафIэдз Данэ.