Аушыджэр (Дыгъужьы­къуей) къуажэм щаухуащ адыгэ хьэщIэщ екIу. Лъап­сэм ит унэр пасэрейм хэлъа хабзэм тещIыхьауэ къызэгъэпэщащ. Адыгэ жьэгур, абы щы­фIэдза лъахъшыр, ятIэ лъэгур, ятIагъуэкIэ яйуэ сэху хужь зратыжа блынхэр, адыгэ шхыны­гъуэхэр зытет Iэнэ лъа­­къуищхэр, тетIыс­хьэ­пIэ­хэм телъ мэлыфэ щабэ­хэр, бзылъ­хугъэ, цIыхухъу фа­­щэхэр - мыхэр псори адыгэ дунейм, ди тхыдэм, а­дэжь­хэм уезыгъэгупсысщ. ЩIы­бым ущыIуощIэ пхъэ къу­тапIэм, чы унэхэм, шы Iэп­с­лъэпс фIэдзапIэм… ПщIантIэм дэтщ къуажэм и нэ­­хъы­жь­хэр, адыгэ фащэкIэ хуэпа щIалэхэр, пщэ­фIапIэмкIэ я макъ къы­щIо­IукI щхьэ­лъа­щIэхэм, адыгэ уэрэ­ды­жь­хэр, макъамэ щабэр хьэуам хозэрыхь… Адыгэ гъащIэм ухэтщ, блэ­кIар уи гупэ къиту! 

Адыгэ унэм и бжэр зэIуахащ хьэщIэщым и хабзэ дахэхэр нэIурыт къащIу. Къы­зэ­хуэсащ къуажэдэсхэр, хьэ­щIэ­хэр. Абыхэм теплъэгъуэу ирагъэлъэгъуащ адыгэм къы­декIуэкIыу щыта зы хабзэжь: Ингушым   ­къикIа щIалэхэр хьэщIэщым къеблэ­гъащ, бысымым къану иратыну щIалэ цIыкIур ящIыгъуу. Ахэр пщIантIэм къыдашэ, асыхьэту къаузэда Iэнэ лъакъуищым пэрагъэ­тIысхьэри, бысымым и гъунэгъуу псэу ныбжьэгъу щIалэхэм къо­джэ. Къаныр иджы къуэш хуэхъуахэм бгъэдашэри ирагъэцIыху, гъуэгу зэ­пы­зы­ча­хэмрэ къыздекIуэ­лIахэмрэ зэщIоупщIэ - псори ирагъэкIуэкI пасэрейм яIа псэу­кIэм, хабзэхэм, хьэщIэ къегъэблэгъэкIэм, зыIыгъы­кIэм укIэлъагъэхъуэпсэжу. 
Къеблэгъахэм захуигъэзащ бысымым - хьэщIэщыр зыухуа Слъон Алим.
- Ижь-ижьыж лъандэрэ адыгэм и бжэр хузэIухащ хьэщIэм. Адыгэ бысымым деж хьэщIэр зыхуей щы­хуэзэрт, хъума щыхъурт, гулъытэрэ пщIэрэ щигъуэтырт. Нобэ зи бжэр зэIутха хьэ­щIэщыр къыщIызэдгъэпэщами и щхьэусыгъуэщ ди ­нэхъыжьхэм яхэлъа хабзэ-нэмысым фыкIэлъыдгъэп­лъыжыну, блэкIам, щыIа псэу­кIэм хэлъа хъугъуэфIыгъуэхэм федгъэгупсысыну. Иджыпстурей теплъэгъуэм зэрыхъукIэ къыщыдгъэлъэгъуащ ди нэхъыжьхэм яхэ-лъа хабзэхэм ящыщ. А зэманым Кавказым къыще­кIуэкIа хьэщIагъэм фы­­кIэ-­                              лъыдгъэплъыжынырщ ды­­зы­хэтар. Нобэ ди хьэ­щIэщым и бжэр зэIутхащи, дапщэщи фыкъеблагъэ, фыдигуапэщ! - жиIащ абы. 
- ХьэщIэ лъапIэхэ! 19-нэ лIэ­щIыгъуэм щыIа адыгэ унэм и ухуэкIэу щытам тещIыхьауэ Къэбэрдей-Балъкъэрым япэу къыщызэIуаха «Дыгъу­жьыкъуей» хьэщIэщым и бжэр зэIухащ. Мы Iуэхум и щхьэусыгъуэ дахэщ адыгэ хабзэмрэ щэнхабзэмрэ къэ­Iэ­тыжыныр, тхыдэм и лъа­гъуэм гупсэхуу дриплъэ­жы­ныр. Ар сэбэп хъунущ ­щIы­налъэм къеблагъэхэр ады­гэм яIа щыIэкIэ-псэукIэм щы­гъэгъуэзэнымкIи, ди ­ады­гэ щIэблэр лъэпкъ гуп­сысэм ешэлIэнымкIи. Дя­пэкIэ хьэщIэщым щекIуэ­кIы­нущ Iуэхугъуэ дахэхэр: ­гу­фIэгъуэ дауэдапщэхэр, спорт зэхьэзэхуэхэр, нэгузегъэужь пшыхьхэр. Хьэ­щIэ­щым и пщалъэщ зыгъэ­п­сэ­хуныр, узыншагъэр егъэ­фIэ­кIуэныр, щIэныгъэ зэгъэ­гъуэтыныр! - жиIащ Iуэхур езы­гъэкIуэкIа «Астра-­Сфе­ра» щIэныгъэ-къэхута­кIуэ ме­­дицинэ институтым гъэ­сэныгъэмрэ щIалэгъуалэ ­политикэмкIэ и унафэщI ­Къэ­­барт Астемыр. АдэкIэ абы я цIэ къриIуащ лъапсэр ухуэ­ныр гукъэкI зыщIахэм, дэIэ­пы­къуэгъу хъуахэм. Iуэхур яублащ хьэщIэщым и бысым Слъон Алимрэ медицинэ щIэныгъэхэмкIэ доктор, профессор «Астра-Сфера» институтым щIэныгъэ къэху­тэ­ныгъэ лэжьыгъэхэмкIэ и ­проректор Умэт Муратрэ. Iуэхум я гуащIэрэ гулъытэрэ халъхьащ къулыкъущIэхэм, къуажэ администрацэм, хьэ­рычэтыщIэхэм, артистхэм, щIалэхэм я ныбжьэгъухэм. ФыщIэшхуэ яхудощI Iуэхур ублэнымкIэ щIэгъэкъуэн къыт­хуэхъуа Къанокъуэ Арсен - КъБР-м и лIыкIуэу Фе­дерацэмкIэ Советым хэтым, «Астра-Сфера» щIэныгъэ-къэхутакIуэ медицинэ инс­титутым и ректор Щоджэн Эдуард сымэ.
Зэхыхьэм къыщыпсэлъащ Слъон лъэпкъым я нэхъыжь Валерэ. Абы жиIащ мы Iуэхум лъэпкъым дежкIэ мы­хьэ­нэшхуэ зэриIэр. Ди а­дэ­жь­хэм я псэукIар, зэрахьа хабзэр, ягъэлъэгъуа лIыгъэр, нэ­гъуэщI лъэпкъхэм хуащIу ­къекIуэкIа пщIэр къэгъэлъэгъуэн Iуэхум пэрыува щIа-     ­лэр я лъэпкъым къызэ­ры­хэкIам папщIэ зэрыгушхуэр къыхигъэщащ, чэнджэщкIэ, гулъытэкIэ, мылъкукIэ абы къыдэIэпыкъуахэми фIыщIэ яхуищIащ, хьэщIэ зэрагуапэр къыхигъэщащ. 
- Алим мурад дахэхэр ­иIэщ. ЩIалэгъуалэр хабзэм хуигъэсэну, адыгэм къадекIуэкI IэпщIэлъапщIагъэр къа­ри­гъэ­щIэжыну, игъэгушхуэну и гугъэщи, Тхьэм къыхузэпи-щэ! - жиIащ абы. 
- Ди къуажэгъухэ, хьэщIэ лъа­пIэхэ, ди гуапэщ нобэ мып­хуэдэ Iуэху дахэм ды­щы­зэIущIэныр. Къэбэрдей-­Балъкъэрым, Аушыджэр къуа­жэм дежкIэ мы Iуэхур куэд и уасэщ. Зэман кIэщIым къриубыдэу мы лъапсэ да- хэр къызэгъэпэщыным тегушхуа икIи а гурылъыр екIуу къызэхъулIа Слъон Алим фIы­щIэ ­хузощI. Шэч къытес­хьэркъым мы щIалэм Iуэхур адэкIэ зэригъэкIуэтэнум, лъэп­­къым хуэщхьэпэн куэд мыбдеж зэ­рыщилэжьынум, - жиIащ Къэ­бэрдей-Балъкъэр аграрнэ университетым и ректор, юридическэ щIэныгъэхэмкIэ доктор Щхьэгъэпсо Заурбий.
АдэкIэ псалъэ иратащ УФ-м щIыхь зиIэ и дохутыр, медицинэ щIэныгъэхэмкIэ кандидат, «Астра-Сфера» институ­тым хирургиемкIэ и кафед­рэм и унафэщI Щоджэн Ахь­мэд. Абы къыхигъэщащ мы адыгэ хьэщIэщыр дяпэкIэ зэхуэсыпIэ дахэу зэрыщытынур, гъунэгъу республикэхэм, къалэшхуэхэм къикI зып­лъы­хьакIуэхэм ди щIыналъэм къы­­щIытрагъэзэжын щхьэу­сы­гъуэ дахэ ар зэрыхъунур.
- Ди дуней тетыкIэр, цIыху хэ­тыкIэр, гупсысэкIэр, акъы­лыр, пщIэр быдэу епхащ лъабжьэ тхуэхъуам, дыкъыщы-хъуа унэм. Мы адыгэ унэр Iуэху дахэ куэдым щIэдзапIэ яхуэхъуну сохъуапсэ. Си гугъэщ, мы хьэщIэщыр и щхьэу­сыгъуэ дахэу Аушыджэр ­къуа­жэм и цIэр фIыкIэ ­къраIуэ зэпыту екIуэкIыну, - жи­Iащ Ахьмэд. 
АдэкIэ къэпсэлъащ Ингуш Республикэм къикIа хьэщIэ, жылагъуэ лэжьакIуэ Нальг­иев Хъусен.
- Си ныбжьэгъуфI Слъон Алим адыгэ хьэщIэщ екIу зэ­рищIам срогушхуэ. Сыщы­гъуазэщ мы щIалэм дапхуэдиз гуащIэ мы ухуэныгъэм ирихьэлIами. А псом нэхъыщ­хьэжращи - и псэм щыщ хэлъщ ухуэныгъэм, и IэкIэ елэ­жьащ, апщIондэхункIи куэ­дым зыщигъуазэурэ. Нэхъыбэ дыдэу дызыщыгуфIыкIри?! Мы унэр щIалэ-гъуа­лэм кIуапIэ яхуэхъунущ, мыбдеж хабзэм зыщыхуа­гъэсэнущ, Iуэху зехьэкIэм щы­­­кIэлъыплъынущ, зыщау­жьынущ. Мы Iуэху дахэм но-бэ дызэрыхэтри, абы папщIэ гъуэгу къызэрызэпытчари дэр­кIэ щIыхьщ, - жиIащ хьэ­щIэм. 
Умэт Мурат жиIащ ­КъБКъУ-м, «Астра-Сфера» институтым, «Призвание» еджа­пIэм къабгъэдэкIыу зэ­хыхьэм къызэрыщыпсалъэр, Слъон Алим щIыгъуу адыгэ унэр ухуэным зэрелэжьам зэрыригушхуэр. «Астра-Сфера» медицинэ институтым и ректор Щоджэн Эдуард къыбгъэдэкIыуи унэр зыухуахэм, аушыджэрдэсхэм ехъуэ­хъуащ, къекIуэлIахэм фIыщIэ яхуищIащ. 
- Адыгэ хьэщIэщым мы- хьэ­нэш­хуэ щигъэзэщIэнущ адыгэ дунейм. Псом хуэ­мы­дэу ар ехьэлIащ ди щIэблэм я гъэсэныгъэм, щэнхабзэм, тхыдэ щIэныгъэм. Къыхэзгъэщыну сызыхуейращи, зи блэкIар зыщыгъупщэ лъэп­къым къэкIуэн иIэкъым. Дунейм зыщыпхъумэжынумэ, уи бзэр, хабзэр, щэнхабзэр пхъумэн хуейщ. Астемыр зэрыжиIащи, мы адыгэ унэм игъэзэщIэну къалэнхэм ящыщщ зыгъэпсэхуныр, узын­­шагъэр хъумэныр, щIэ­ныгъэр. «Узыншагъэр хъума хъуным сыткIэ тещIыхьа хьэ­щIэщыр?» - жызыIэни щыIэу къыщIэкIынущ. ЦIыхур и лъэпкъ щэнхабзэм тетмэ, ­фащэ зыщигъагъмэ, адыгэ шхыныгъуэхэр, ерыскъы узын­шэр къыхихмэ, ап­хуэдэм и узыншагъэр зэре­фIэ­кIуэ­нум шэч хэлъкъым. А мардэ­хэм тет цIыхухъухэр ­нэхъ Iэч­лъэ­чуи щытынущ, я псэри псыхьа хъунущ. 
Аушыджэр къуажэр, рес­пуб­ликэр, Урысейр Тхьэм ­ири­гъэфIакIуэ! - жиIащ Умэ­тым.
- Сыту гухэхъуэ ди нэхъыжь­хэм махуэ къэс я IуэхущIафэу щытам, щэнхабзэ хъугъуэ­фIыгъуэу зэрахьам улъэIэсыну! Мис апхуэдэ Iэмал ды­зэриIэм нэхъри лъапIэ ещI нобэрей махуэр. Нобэ адыгэ унэм кърихьэлIа дэтхэнэми гурэ псэкIэ зыхищIауэ къы­щIэ­кIынущ уадыгэным гуп­сэхугъуэу хэлъыр. Хьэ­щIэ­щым и хабзэхэм ух имыIэу утепсэлъыхьыфынущ. Нобэ дэ мы унэм и жьэгу дыкъы­дыхьауэ аращи, дяпэкIэ ар ­хуабэу щытыну, мы лъапсэм IуэхуфI куэд щекIуэкIыну ди гуапэщ! - жиIащ КъБР-м щIыхь зиIэ и артист Хьэмырзэ Ахьмэд. 
Псалъэ иратащ Слъон Алим и ныбжьэгъу, Шэджэм щыщ Тэмазэ Руслан. Ар  Алим ехъуэхъуащ и гу­ры­лъыфI­хэм щхьэкIэ.
- Мы хьэщIэщыр цIыху кIуа­пIэ хъуну, гуфIэгъуэ дауэдапщэ куэд щекIуэкIыну Тхьэм жиIэ! Бысымымрэ сэрэ ды­зэныбжьэгъуфIщ, ди гуп­сы­сэр зэтохуэ, дызытеуэршэры­хьын диIэщ. КъекIуэлIахэр Тхьэм иузэщI! - жиIащ абы. 
Къэпсэлъащ КъБР-м и цIыхубэ артист Лосэн Тимур.
- Алимрэ Муратрэ зрапщытащ икIи ирагъэжьащ жэ­уап­лыныгъэшхуэ зыпылъ, зи мы­хьэнэр къызэрымыкIуэ Iуэ­хум. «Лъапсэ къахухьащ, ­      унэ иращIыхьащ» - мыращ    зы псалъэухам къибгъэзэгъэну иужь уихьэмэ зэрыхъур. Ауэ пасэрей адыгэ лъапсэ ухуэным къепщIэкIыжа лъэпкъ хъугъуэфIыгъуэхэр- щэ! Пасэрей адыгэ IэщIагъэхэр мы щIалэхэм къызэ­рагъэIурыщIэжам дыкIэ­лъып­лъащ мы ухуэныгъэр яухыху. Апхуэдэщ, псалъэм папщIэ, чы зэрахур. Алим чы ихун папщIэ, абы теухуауэ щIэныгъэ зиIэ нэхъыжьхэм ечэнджэщащ, зигъэсащ, нэхъыфIыжращи, къуажэдэс ныб­жьыщIэхэри а Iуэхум къыхишащ. Ахьей, къуажэдэс щIалэ цIыкIухэм чы зэрахур, унэ зэрызэрахьэр, блын зэ­райр къащIэжа, «щIыхьэху» жыхуэтIэм и мыхьэнэр зыхащIа! Мыбы дэс ныбжьы­щIэ­хэм къагурыIуащ зым ад-рейм пщIэ (уасэ) иримыту зэкъуажэгъухэр зэрызэдэIэпыкъум зыкIи пхуэмыхъуэжын гурыфIыгъуэ къызэрыхэ-кIыр. Адыгэ IэщIагъэжьым дихьэха щIалэ цIыкIухэм я лъэпкъ гудзакъэр нэхъри къызэщIегъэушэ абы. Нобэ дэ­ри ди гум хъуапсэ къы­щыушащ, дыхуейщ ди къуа­жэхэм мыпхуэдэ унэ дэтыну! Адыгэ къуажэ къэс - адыгэ лъапсэжь!
Пэжым ухуеймэ, адыгэ лъап­сэ ипэжыпIэкIэ ди нэ зэрилъэгъуар куэд и уасэщ. Пэжщ, тхыдэ напэкIуэцIхэм, тхыгъэхэм дыкъыщеджащ, сурэткIэ тлъэгъуащ, ауэ дыщIыхьэу дыщIэс хъууэ ди щыпэлъагъущ. Унэм къыт­хуищIэри?! Ди блэкIар тегъэщIапIэ тщIыуэ, къэкIуэ­нумкIэ зыдгъэзэну гъуэты­гъуэ дрегъахуэ. Слъон Алим, Умэт Мурат хуэдэ щIалэхэр лъэпкъым диIэти, мыпхуэдэ гуфIэгъуэ тлъэгъуащ, - жиIащ Тимур.
АдэкIэ хьэщIэхэр ирагъэблэгъащ адыгэ шхыны­гъуэхэмкIэ къаузэда Iэнэм. Алим и анэ Светэ и IэщIагъэ­кIэ пщафIэщ, абы шхыны-     гъуэхэм я пщэфIыкIэм я гугъу къытхуищIащ. Светэ тедгъэп­сэлъыхьащ бын гъэсэныгъэм хэлъ щэхуми, абы теухуауэ езыр зыхуекIуа Iэмалхэми. Сыту жыпIэмэ, лъэпкъ гуп­сысэ иIэу, Iуэхушхуэхэм зрип­щыту, адыгагъэ хэлъу, ныбжьэгъугъэр игъэпэжу щIалэ бгъэсэныр гугъущ. 
- Псори къыщежьар адэш­хуэм дежщ. Алим и адэшхуэм щIыгъуну, и хъыбархэм щIэ­дэIуну, къригъэлъагъур ищIэ­жыну, упщIэхэр иритыну, зызригъасэхэмкIэ зыхуигъэщIэгъуэну фIэфIт. 
Адыгэ хьэщIэщ ищIыну жиIэу и гупсысэ къыщызихьэ­лIам, хуэзгъэдэхащ, дэ­сIы­гъащ. Ауэ, пэжым ухуеймэ, мыпхуэдэу кърищIэкIынуи си гугъакъым, зыхуей хуэгъэ­зауэ зы унэ цIыкIуу иухуэн къыс­фIэщIат. Ауэ къыщIидза нэужь езыри зыIэпишащ, мыбы ирищIылIа дэтхэнэ        Iуэ­хуми и гур хуэмызэгъауэ ­игъэтIылъакъым. Куэд къы­дэIэпыкъуащ, ныбжьэгъухэм, къуажэгъухэм трагъэгуш­хуащ. Умэт Мурат мы Iуэхум теухуауэ щIалэ гъусэу иIэти, хуабжьу сэбэп къыхуэ­хъуащ, - жиIащ Светэ.
- Республикэм япэу мып­хуэ­дэ Iуэху къыщрахьэжьащи, абы ущымыгуфIыкIыу, ар ­ум­ы­гъэщIагъуэу къанэркъым. Адыгэ унэм IуэхуфI- хэр щекIуэкIынущ, дяпэкIэ мыр сэбэп хъунущ щIалэ­гъуалэр гъэсэнымкIэ, ады­гэбзэр къагъэIурыгъэIэ­фIэ­жы­нымкIэ. Алимрэ Муратрэ курыт еджапIэхэм щеджэхэр къашэурэ хьэщIэщым зыщ­рагъэплъыхьынущ, шым ягъэ­­шэсынущ, хьэщIэщым щекIуэкI хабзэхэр ирагъэ­лъагъунущ. НэгъуэщIу жы­пIэмэ, лъэпкъ узыншэу ды­щы­тыным щхьэпэ хуэхъунущ мы Iуэхур, - жиIащ Къэбарт Астемыр. 
Къеблэгъахэр хьэщIэщым щIаша нэужь, Слъон Алим тепсэлъыхьащ лъапсэр ухуэ­ным зэрытегушхуам, абы папщIэ нэхъыжьхэм зэречэнджэщам, адыгэ IэпщIэлъапщIагъэм зэрызыхуигъэсам, къыкъуэувахэм и къарур и фIэщ зэращIыжам, мурад дахэхэр зэриIэм. ГъэщIэгъуэн тщыхъуащ адыгэ хьэщIэ- щыр зращIыхьа щIы кIапэм псынэ къыщIэжыпIэу пщы-кIуз хуэдиз къызэрыщагъуэ­тари. ХьэщIэщым щIэт адыгэ жьэгур Алим езым ищIыжащ. НэхъапэIуэкIэ жьэгу ящIу илъэгъуагъэххэтэкъым, абы  и щIыкIэми къыхутепсэ­лъы­хьа­Iатэкъым, атIэ сурэткIэ илъэгъуахэр къигъэсэбэпурэ елэжьри и гурыгъуазэм щигъэуакъым. ЗэрыжиIэмкIэ, адыгэм зэращIу щытам те­мыхуэу ищIынIа хуей хъуа­ми, ар къикъутэжурэ, щIэ­рыщIэу зэригъэзэхуэжащ. Езым къы­зэрыхигъэщамкIэ, адыгэ жьэ­гум и хабзэ дыдэм тету ­зэ­мыпэщауэ, жьэгур къэтIас­хъакъым. Жьэгур зыхуей х­уигъэзэху куэдым зыхуигъэсащ, зэрыжиIэмкIэ. КъищIащ хьэщIэщым и инагъым жьэгум и щIыкIэр зэрелъытари, чыр зэраху щIыкIэри, унэр ятIагъуэкIэ зэрайри, абы сэху ептыжыныр уемылIалIэу къы­зэромыхъулIэри, адыгэ унэр ятIэ лъэгуу щIыщытари. 
- ДощIри дощI, хуиту дызэ­хэтIысхьэу дыщызэхэсын хуэ­дэу Iэхуитлъэхуиту сщIащ унэр. Жьэгур адыгэ унэм и джэ­лэсщ. Аращ мы жьэгур дэщIеиным къызэрымыкIуэу дыщIегугъуари. Гу лъывэзгъэтэну сыхуейт лъахъшым фIэлъ шыуанми. Мыр 16-нэ лIэщIыгъуэм къыхэкIащ, Умэт Мурат и тыгъэщ, Щоджэнхэ зэрахьэу щыта шыуаныжь дыдэщ, гъуаплъэм къы­хэ­щIыкIащ. Дэп хъуаскIэ зытIущ жьэгум дэлъмэ, абы пхъэ тызолъхьэри, езыр къызэ­щIостыж. Бжэр щыIупхкIэ, жьэгум и зыщIыкIэр, абы Iугъуэр зэрыщызекIуэр гъэщIэгъуэнщ. Жьэгум и бгъуитIымкIэ нал теплъэр зиIэ теIэ­ты­кIыпIэхэр зэриIэр фолъа­гъуххэ - мис абы зэтриублащ Iугъуэм и кIуэкIэ тэмэмыр. Жьэгум и Iугъуэ икIыпIэр зэрыщытын хуейри?! Зы щIалэ ес тыншу икIыфу! Махуэ ебгъуанэ хъуауэ нэху сыкъыщокI хьэщIэщым - унэм и хьэ­лым зытызогъахуэ. Ди а­дэжь­хэм сыт хуэдэ Iуэху ящIэми, акъыл халъхьэрт. Сэ, псалъэм папщIэ, си гугъащ мы хьэщIэщыр цементкIэ къизгъэжыкIыу, иджырей зэма­ным и Iэмалхэм ящыщ къэзгъэсэбэпыну, къизгъэжыкIащ икIи. Ауэ къистхъыжу, ятIэ лъэгу сымыщIыжауэ, лъэгур изэгъакъым. Чы зэрахум и Iэмалри къэзгъэIурыщIащ. Нэхъыжьхэм селъэIуащ сыщагъэгъуэзэну, сагъэлъагъуну. Ди адэшхуэм зэрихуу щыта Iэмалрат сызыхуейри, апхуэ­дэу схуащ чыхэр. ЗэпыхукIы­пIэ къэс дапхуэдиз кIыхьагъыу дэлъыр жыпIэмэ, уи лъа­къуэ лъэдакъэм къы­щы­щIэ­дзауэ, лъапэмкIэ узытеувэм нэс къыбопщри, ар зы пычыгъуэщ. Апхуэдэ защIэурэ схуащ унэ блыным кI­э­рыу­псеяхэри, лъапсэр къызэрыхухьари. 
ЩIапIэр гектарищ мэхъу. ГъэщIэгъуэнракъэ, мы щIым псынэ пщыкIуз щыIэу къэтхутащ. Къамыл щокI екIуэкIыу, атIэ къамылыр щыкIым псы щыIэкъэ! Псынэм и жагъуэ дымыщIыу, дыхуэсакъыпэу деIусэу аращ, «Iэ дэтлъэу» жыхуаIэм хуэдэу. 
ХьэщIэщт си хъуэпсапIэри, зы пасэрей адыгэ лъапсэ сщIащ. Иджы схузэфIэкIмэ, зы адыгэ къуажэ сыухуэныр си хъуэпсапIэщ, - жиIащ Алим. 
ХьэщIэщым къеблэгъащ биологие щIэныгъэхэмкIэ док­тор Щхьэгъэпсо Сэфарбий. 
- Алим и адэшхуэ Слъон Жэмалдинрэ си адэ Щхьэгъэпсо Хьэсэнбийрэ зэдэлъ­ху­­зэ­шып­хъум я бынщ. Мы Iуэ­хур Алим къызэрырихьэ­жьэ­рэ илъэс зыщыплI мэхъу. ­Абы гуащIэу хэплъхьам, уи IэкIэ уигу хуэбгъэзагъэу узэ­ре­лэжьам сы­щы­гъуазэщи, Тхьэм адэкIи уи мурадхэр къып­хузэпищэ. - зыхуигъэзащ абы Алим. - Куэд къыбдэIэпыкъуащи, дэтхэнэми фIы­гъуэр къыхуищIэ. УщIалэфIщ, ущхьэхыркъым, гукъэкI уиIэщ. Мыпхуэдэ лъап­сэжь щIы нэщIым ипщIы­хьыну уигу къэкIыныр ады­гэлIым и хьэлщ. Лъэпкъым щхьэкIэ гудзакъэ узэриIэм и щыхьэтщ уи IуэхущIафэхэр, - жиIащ Щхьэгъэпсом. Адыгэ хьэщIэщым тхылъ щIэлъын хуейуэ къилъытати, адыгэ тхыдэм, бзэм, лъэпкъым теухуа тхылъ зыбжанэ тыгъэ ­хуищIащ Алим. 
Адыгэ Iуэхур макъамэкIэ, къафэкIэ, уэршэркIэ зэхуа­щIыжащ. ДяпэкIэ лъапсэм Iуэхугъуэ зэхуэмыдэхэр зэ­рыщ­рагъэкIуэкIынур, къуа­жэдэс щIалэгъуалэр гъэгушхуэным тещIыхьа зэIущIэхэр къызэрыщызэрагъэ­пэ­щынур, адыгэ зэхуэсыпIэ зэ­­ращIынур жаIащ. «Ды­гъужьы­­къуей» хьэщIэщыр цIыху кIуапIэ хъуну ди гуа-пэщ.

Тхыгъэри сурэтхэри ГУГЪУЭТ Заремэ ейщ.