Налшык къалэр, ЗэгурыIуэныгъэм и утыр, мы махуэхэм Урысейм и ерыскъыхэкIхэм я къалащхьэхэм ящыщ зы хъуащ. «КРСТ» къэрал программэм тету, УФ-мрэ КъБР-мрэ Мэкъумэш хозяйствэмкIэ и министерствэхэм къызэрагъэпэща «Урысейм и шхыныгъуэ гурыхьхэр» фестивалым жыджэру хэтащ икIи къыщIагъэкI ерыскъыхэкIхэр щагъэлъэгъуащ къэралым и щIыналъэ 40-м щIигъум. КъыжыIапхъэщ, мы зэхыхьэр япэу Кавказ Ищхъэрэм зэрыщекIуэкIыр.
Фестивалыр къызэIуахащ КъБР-м и Iэтащхьэ КIуэкIуэ Казбекрэ УФ-м мэкъумэш хозяйствэмкIэ и министрым и къуэдзэ Шевёлкинэ Ксениерэ. ЗэгурыIуэныгъэм и утым къыщызэрагъэпэща гъэлъэгъуэныгъэхэм ахэр еплъа нэужь, къызэхуэсахэм фIэхъус гуапэкIэ зыхуагъэзащ.
- УФ-м мэкъумэш хозяйствэмкIэ и министр Лут Оксанэ фIыщIэ ин хузощI жылагъуэм и дежкIэ мыхьэнэшхуэ зиIэ мыпхуэдэ зэхыхьэ гъэщIэгъуэныр Къэбэрдей-Балъкъэрым щедгъэкIуэкIыну Iэмал къызэрыдитам папщIэ. Иджыпсту къэралым щагъэзащIэ мэкъумэшым и лэжьакIуэхэм ядэIэпыкъуным, агропромышленнэ комплексым зегъэужьыным теухуа Iуэхухэр. Абы и фIыгъэкIэ къуажэдэсхэм Iэмал яIэщ къыщIагъэкI шхыныгъуэхэр ирагъэфIэкIуэну, иджырей Iэмэпсымэхэр къагъэсэбэпыну. Ар щхьэпэщ фIагърэ щIэупщIэрэ зиIэ, нэгъуэщIхэм ефIэкI ерыскъыхэкIхэр къыщIагъэкIынымкIэ. Нэхъыщхьэращи, ахэр нэгъуэщIхэм иращэныр къэралым и дежкIэ шынагъуэншэу щытынущ. Фестивалыр къызэзыгъэпэщахэмрэ абы хэтхэмрэ фIыщIэ яхуэфащэщ,- жиIащ КIуэкIуэ Казбек.
- Къэбэрдей-Балъкъэрым егъэлъагъуэ мэкъумэшым и лэжьакIуэхэм зэрадэIэпыкъум, къуажэхэм зэрызаужьым и щапхъэ. Республикэм и щIыналъэ псори жыджэру хэтщ жылэхэм я Iэгъуэблагъэхэм зегъэужьыным теухуа къэрал программэм. Абы щыщ Iыхьэщ «Урысейм и шхыныгъуэ гурыхьхэр». Фигу къэзгъэкIыжынщи, ар нэгъабэ Тэтэрстанымрэ Смоленскэ областымрэ щедгъэжьащ. Иджы Къэбэрдей-Балъкъэрым щыпыдощэ, - жиIащ Шевёлкинэ Ксение. - МахуитIым къриубыдэу Налшык и утым щызэблэкIынущ къэралым и щIыналъэхэм щыIэ ерыскъыхэкIхэмрэ шхыныгъуэхэмрэ я лIэужьыгъуэмрэ IэфIагъымрэ кIэлъыплъыну цIыху мин 40-м щIигъу.
Фестивалыр къызэIуаха нэужь, республикэм и Iэтащхьэмрэ Урысейм и лIыкIуэхэмрэ гъэлъэгъуэныгъэр щекIуэкI утыкум зыщаплъыхьащ. Къэбэрдей-Балъкъэрым и IуэхущIапIэхэм я лэжьакIуэхэм хьэщIэхэр ирагъэплъащ я шхыныгъуэ гурыхьхэм, IэпщIэлъапщIэхэм я ехъулIэныгъэхэм, нэхъри заужьыным теухуауэ яIэ мурадхэм.
Къэбэрдей-Балъкъэрым щыпсэухэмрэ ди хьэщIэхэмрэ махуитIым къриубыдэу зыхагъэгъуэзащ Урысейм и хэгъэгухэм я ерыскъыхэкI, шхыныгъуэ минхэм (гъэшхэкI, лыхэкI, бдзэжьейхэкI, фо лIэужьыгъуэхэм, пхъэщхьэмыщ-
хьэхэм, хъыршын, лэкъум, хьэлыуэ, нэгъуэщI лъэпкъ шхыныгъуэхэм, IэфIыкIэхэм, фIэIугъэхэм, шей, псыIэфI жыпIэми. Апхуэдэу кIэлъыплъащ хьэщIэхэм къадекIуэкI хабзэхэми. Дэтхэнэ зы щIыналъэми игъэлъэгъуащ лIэщIыгъуэкIэрэ къыщIагъэкI ерыскъыхэкIхэмрэ абыхэм я гъэхьэзырыкIэм щIэблэр зэрыщагъэгъуазэхэмрэ.
Къэралым и цIыху мин бжыгъэхэм, зи IэщIагъэр фIыуэ зылъагъухэм, лъэпкъ шхыныгъуэхэм елэжь хьэрычэтыщIэхэм я гуащIэ укIэлъыплъыну гухэхъуэт. Псалъэм папщIэ, ягъэхьэзырат Урысейм нэхъ ин дыдэу къыщалъыта адыгэ хьэлыуэр. Тэрч щIыналъэм хыхьэ ХьэпцIей къуажэм и пщафIэхэм ящIа, килограмм 260-рэ зи хьэлъагъ, зи хъуреягъыр метритIым щIигъу мы шхыныгъуэр къэралым и рекорду къалъытащ. Пхъэщхьэмыщхьэхэмрэ хадэхэкIхэмрэ къыхэщIыкIа теплъэгъуэхэр псоми ягу дыхьащ. Аниматорхэмрэ Урысейм и щIыналъэхэм щыпсэу лъэпкъхэм я фащэхэмкIэ зызыхуэпа артистхэмрэ фестивалым зыкърезыгъэхьэлIахэм я нэгу зрагъэужьащ.
Зэраубзыхуам тету, утым сабийхэмрэ балигъхэмрэ яхуэгъэза творческэ мастер-классхэр махуитIми ятащ. Апхуэдэт хьэпIацIэщыгъэ блэныр, удз гъэгъахэр Iэрамэу зэхэгъэувэныр, бзылъхугъэхэм зэрызагъэдахэ цIугъэнэхэр, зэрыджэгу хьэпшыпхэр гъэхьэзырыныр, гипсым къыхэщIыкIа скульпту-
рэхэм, пхъэ значокхэм сурэт тещIыхьыныр, открыткэхэр щIыныр, гъукIэ IэщIагъэм зыхэгъэгъуэзэныр, нэгъуэщIхэри. Нэхъ цIыкIу дыдэхэм папщIэ аквагрим Iуэхур къыхалъхьащ. Сурэтхэр щызытрагъэх плIанэпэхэри утым щагъэуват.
Къызэхуэсахэр яфIэгъэщIэгъуэну кIэлъыплъащ Кавказым и лъэпкъ шхыныгъуэхэр зыгъэхьэзыр пщафIэ Iэзэ, «Чабан» IуэхущIапIэм и лэжьакIуэ Чеченов Бисо ита мастер-классхэм. Абы игъэлъэгъуащ балъкъэр хъыршынымрэ адыгэ лыгъур лыбжьэмрэ я гъэхьэзырыкIэхэм я щэхухэр. ЦIыхухэр дихьэхыу еплъащ «Каббалкптица» IуэхущIапIэм и пщафIэм адыгэ джэдлыбжьэ зэрищIым, «Велес-агро» фабрикэм и лэжьакIуэм лыхэкI зэрапщэфIым триухуа и мастер-классым.
ЗэрытщIэщи, Къэбэрдей-Балъкъэрым исхэм дахагъэр зыхалъхьэ щымыIэу къогъуэгурыкIуэ. IэпщIэлъапщIэхэм ягъэлъэгъуащ фэм, абджым, гъуаплъэм, фарфорым, ятIэ гъэжьам, пхъэм къыхащIыкIа я IэрыкI гъэщIэгъуэнхэр, хьэпIацIэщыгъэкIэ бла Iэпщэхъухэр, мывэ лъапIэхэмкIэ гъэщIэрэщIа хьэпшыпхэр, лъэпкъ фэилъхьэгъуэхэмрэ абыхэм ящIыгъу пкъыгъуэхэмрэ.
Утым къыщызэрагъэпэща концертыр махуитIми ягъэдэхащ Кавказ Ищхъэрэр зэрыгушхуэ уэрэджыIакIуэ, къэфакIуэ нэхъыфIхэм. Фермерхэм къызэрагъэпэща насыпырыхь джэгу-зэпеуэхэми хэтащ къызэхуэсахэр. Пщыхьэщхьэм утыкур ягъэдэхащ уэрэджыIа-
кIуэ цIэрыIуэхэу Хьэжырокъуэ СулътIанрэ ЕлъэщIыIэ Ислъамрэ.
Фестивалыр унагъуэхэм я зыгъэпсэхупIэ хъуауэ жыпIэ хъунущ, сабии балигъи абы зэрызэхуишэсар къэплъытэмэ.
Урысейм и шхыныгъуэ гурыхь лIэужьыгъуэхэм, ерыскъыхэкIхэм я IэфIагъыр зыхуэдэм цIыхухэм зыщагъэгъуэза къудей мыхъуу, зыхуейр къащэхунуи Iэмал яIащ. Ар хуэунэтIащ Урысейм къыщыщIагъэкI ерыскъыхэкIхэр зыхуэдэм цIыху нэхъыбэ щагъэгъуэзэным, я щIэупщIэм хэгъэхъуэным, IуэхущIапIэ цIыкIухэм гулъытэ хуащIыным, абыхэм зрагъэужьыным. Урысейм и лъэпкъхэм я зэныбжьэгъугъэм и илъэсым мыр ерыскъыхэкIхэм я махуэшхуэм и мызакъуэу, щIыналъэхэм я зэкъуэтыныгъэр нэхъри зыгъэбыдэ, хьэщIагъэ хабзэр щызэрахьэ, лъэпкъ шхыныгъуэхэмкIэ щызэдэгуашэ зэхыхьэ гуапэ хъуащ.
ТЕКIУЖЬ Заретэ.
