Налшык къалэм ЩIалэгъуалэм и Унэм дыгъуасэ зэхыхьэшхуэ щекIуэкIащ, Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм и япэ Президенту щыта КIуэкIуэ Валерэ Мухьэмэд и къуэр къызэралъхурэ илъэс 85-рэ зэрырикъум теухуауэ.
«Урысейм ис лъэпкъхэм я ассамблеем» и Къэбэрдей-Балъкъэр щIыналъэ къудамэм къызэригъэпэща фэеплъ Iуэхум хэтащ щIыналъэ унафэщIхэр, щIэныгъэлIхэр, дин, жылагъуэ лэжьакIуэхэр, КIуэкIуэ Валерэ и Iыхьлыхэр, щIалэгъуалэр.
Зэхыхьэр зытеухуам ухишэу, пэшым япэу узыIуплъэр КIуэкIуэ Валерэ и гъащIэмрэ и лэжьыгъэ гъуэгуанэмрэ упхызыгъэплъ сурэт гъэлъэгъуэныгъэрт. Ар къызэригъэпэщат Сабий творчествэмкIэ республикэ унэм. Гъэлъэгъуэныгъэм щIыналъэм и тхыдэри къыхэщырт: газыр бгырыс жылэхэм нэгъунэ зэрынагъэсам щегъэжьауэ, КIуэкIуэ Валерэ лэжьыгъэ IуэхукIэ цIыху цIэрыIуэхэм зэраIущIам щыщIэкIыжу. Яхэтщ абыхэм Урысейм и Президент Путин Владимир КIуэкIуэ Валерэ и анэм щыIущIа махуэм траха фэеплъ сурэтри.
Къызэхуэсахэм фIэхъускIэ захуигъазэри, республикэм и пашэу щы-та цIыхушхуэм и фэеплъым пщIэ хуащIу Iуэхум зэрызыкърагъэхьэлIам папщIэ фIыщIэ яхуищIащ УФ-м и Президентым лъэпкъ зэхущытыкIэхэмкIэ и советым хэт, «Урысейм ис лъэпкъхэм я ассамблеем» и Къэбэрдей-Балъкъэр щIыналъэ къудамэм и унафэщI, Дунейпсо Адыгэ Хасэм и тхьэмадэ Сэхъурокъуэ Хьэутий.
АдэкIэ псори зэгъусэу еплъащ гукъэкIыжрэ гъащIэ гъуэгуанэ куукIэ гъэнщIауэ КIуэкIуэ Валерэ траухуа «Уи лъэпкъыр фIыуэ лъагъун» фильмым. Лэжьыгъэм и кIыхьагъкIэ зы гупсысэ пхышауэ жыпIэ хъунущ: ар Къэбэрдей-Балъкъэрым и япэ Президенту щытам и гъа- щIэр цIыхубэм я зэкъуэтыныгъэм зэрытриухуарщ. ИпэкIэ плъэфу щыта пашэм абы щыжеIэ: «Республикэм къэкIуэну дахэ зэриIэнур си фIэщ мэхъу. Ди цIыхухэр гуащIафIэщ. Ди зэкъуэтыныгъэмрэ ерыщагъымрэщ дызыхуейр, мурадхэр къыдэхъулIэн папщIэ!». Зи гупсысэхэр фIыуэ лэжьэным, псэукIэр егъэфIэкIуэным теухуауэ щыта цIыху Iущым къэкIуэнур зыхилъагъуэр щIыналъэм ис лъэпкъхэм я зэныбжьэгъугъэрт, зэхущытыкIэфIхэрт. «Жыгыр щыгъагъэр и лъабжьэр быдэу щыщытырщ. Дэри зы лъабжьэ диIэу дызэкъуэту зыужьыныгъэм дыхуэкIуэн хуейщ», - щыжеIэ КIуэкIуэ Валерэ фильмым. Абы и псалъэхэм пщIэ зэриIар, и Iуэху бгъэдыхьэкIэхэм щIыналъэр гъуэгуфIкIэ зэриунэтIар фильмым къегъэлъагъуэ. Унагъуэ лъапIэныгъэхэмрэ анэдэлъхубзэхэмрэ хъумэнми, Хэкур фIыуэ лъагъунми мыхьэнэшхуэ зэраритым щыщIэдзауэ и цIыху щIыкIэу щытам щыщIэкIыжу КIуэкIуэм и къулыкъур нэгъэсауэ зэрызэрихьар куэдым я гум къинащ.
ТкIий хуэдэу уIуплъэми, нэхъ цIыкIу дыдэм щегъэжьауэ балигъхэми гулъытэ яхуищIыфу, и псалъэм тебгъуэтэжу, цIыху гуапэу зэрыщытар - къызэхуэсахэм куэду яIэт ягу къагъэкIыжын.
Сэхъурокъуэ Хьэутий къыхигъэщащ 2026 гъэр Урысейм и лъэпкъхэм я зэкъуэтыныгъэм и илъэсу зэрагъэувар къэплъытэмэ, КIуэкIуэ Валерэ и илъэс 85-м ирапха фэ-еплъ Iуэхухэри зэрырагъэкIуэкIым и мыхьэнэр нэхъ ин зэрищIыр. «КIуэкIуэ Валерэ ди щIыналъэм и зыужьыныгъэм, къэкIуэнум ехьэлIауэ иIа мыхьэнэр зыми ящыгъупщакъым, сыту жыпIэмэ ар зи псалъэм тебгъуэтэж, IуэхукIэ щIэзыгъэбыдэжыф хэкулIт. Дэ ди къалэн нэхъыщхьэр абы республикэм и щэнхабзэми политикэми ехьэлIауэ илэжьа IуэхуфIхэм пытщэфынырщ», - жиIащ Сэхъурокъуэм.
КъБР-м ЦIыхум и хуитыныгъэхэмкIэ и уполномоченнэ Зумакулов Борис республикэм и япэ Президенту щытар игу къыщигъэкIыжым жи-Iащ фильмым Къэбэрдей-Балъкъэрми, къапщтэмэ, къэралми куэд хуэзыщIа цIыхум и гъуэгуанэр екIуу къызэрыщагъэлъэгъуэжыфар: «ЦIыхуфIу, лъэпкъым и пашэу ар зэрыщыта дыдэр ди нэгу къыщIигъэхьэжащ мы лэжьыгъэм. Куэд схужыIэжынущ КIуэкIуэ Валерэ теухуауэ, ауэ нэхъыщхьэ дыдэу къыхэзгъэщынут абы и Хэкур гурэ псэкIэ фIыуэ зэрилъэгъуар. Абы щхьэкIэ ар сыт щыгъуи ди гум илъынущ».
Пятигорскрэ Черкесскрэ я архиепископ Феофилакт къызэхуэсахэм яжриIащ жылагъуэр сыт хуэдэу лъэрызехьэу илъагъуми, ар щызэкъуэхум деж и къарур зэрыфIэкIуэдыр, насыпыншагъэ къызэрыдэкIуэр. «Ар фIыуэ къыгурыIуэу и къулыкъум пэрытащ нобэ дигу къэдгъэкIыж цIыху пажэр. КIуэкIуэ Валерэ сыт щыгъуи зыхущIэкъуар лъэпкъыр зэрызэкъуэтынырщ, Урысейм хэту щIыналъэм зыкъегъэIэтынырщ. Нобэ ди республикэр ефIакIуэу зэрытлъагъум абы и гуащIэшхуэ хэлъщ. Зэман зэмылIэужьыгъуэхэм щытыкIэ зэхуэмыдэхэри щыIащ, ауэ КIуэкIуэ Валерэ хузэфIэкIар дэтхэнэми ди гум къинэнущ. Абы илэжьа IуэхуфIхэм КIуэкIуэ Казбек пищэну, республикэр мамыру, лъэпкъхэр дызэгурыIуэу дызэдэпсэуну ди гуапэщ», - жиIащ къэпсэлъам.
Архиепископым Iуэху гуапи игъэзэщIащ - абы «Урысейпсо чыристан члисэм и тепщэм къыбгъэдэкI фIыщIэ» медалыр иритыжащ Сэхъурокъуэ Хьэутий.
КъБР-м и Жылагъуэ палатэм и унафэщI Берд Хьэзрэталий игу къигъэкIыжащ республикэм и япэ Президентым и Iуэху бгъэдыхьэкIэу щытам щыхьэт техъуэ, цIыхугъэу хэлъар къэзыгъэлъэгъуэж IуэхугъуитI. «Совет Союзыр щылъэлъэжым абы кърикIуа Iуэхугъуэхэр Къэбэрдей-Балъкъэрми къылъэIэсат, цIыхухэр уэрамхэм къыдыхьат. Апхуэдэ зы махуэу цIыхубэр Правительствэм и Унэм и гупэм щызэхуэсам, КIуэкIуэ Валерэ дызэхуишэс-ри, зэрызыххэу къыдэупщIат цIыхухэр зэбгредгъэхужыным теухуауэ къыдэчэнджэщу. Дэтхэнэми и Iуэху бгъэдыхьэкIэм ар едаIуэри, езым Iущагъ зыхэлъ унафэ къищтат, граждан зауэ къэмыхъун хуэдэу. НэгъуэщI зы Iуэхуи сигу къэкIыжащ иджыпсту. Ар цIыху куэдым яIущIэрти, апхуэдэу зыгуэрым и щхьэ Iуэху кърихьэлIат республикэм и пашэм. ЗэхэгъэкIыгъуейт абы и Iуэхур, уеблэмэ хабзэкIи пхуещIэн щымыIэу. АрщхьэкIэ, абы дыдэмыIэпыкъуу хъунукъым, жиIэри, хэкIыпIэр къыхуигъуэтыфат. А IуэхугъуитIым къагъэлъагъуэу къысщохъу сыт хуэдэ цIыхуу ар щытами», - жиIащ Бердым.
- ХэкулI нэс зэрытхэкIыжар нобэми зыхыдощIэ. Сыт пхужыIэн илъэс 35-м район Iэтащхьэ хъуфа цIыхум, граждан зауэ къэмыхъуу къэзыгъэувыIэфам, жылэ нэхъ пхыдза дыдэхэм газыр нэзыгъэсыфам, нобэр къыздэсым зыми игу имыхум теухуауэ?! Ар цIыху къэмылэнджэжт, къырым хуэдэу щытауэ жыпIэ хъунущ. Си щхьэкIэ срогушхуэ ар зэрысцIыхуам. Абы и IуэхущIафэр щIэблэм хащIыкIын хуейуи къызолъытэ, - жиIащ КъБР-м и Iэтащхьэм и Администрацэм политикэ кIуэцI IуэхухэмкIэ и управленэм и унафэщI Хьэсанэ Аслъэн.
«Пщэдджыжьыпэм Iуэхугъуэ куэд зэфIигъэкIарэ (сыхьэтиплIым мэкъуауэхэм яхыхьэрэ, жылэдэсхэми епсэлъэну хунэсауэ) сыхьэтийм ирихьэлIэу ар и лэжьапIэ пэшым щIэсу зэрыщытам куэд къыбжиIэу къысщохъу. КIуэкIуэ Валерэ хэлъхьэныгъэшхуэ хуищIащ ди щIыналъэр ефIэкIуэным икIи хузэфIэкI къигъэнакъым. Абы къехъулIащ цIыхубэм яхуэлэжьэныр, унафэ пэжхэр къищтэныр. ЦIыхур псэущ абы и фэеплъыр яхъумэху. Апхуэдэу КIуэкIуэ Валерэ ди гум илъщ. ЦIыху псори дызэщхькъым, ауэ абы хуэдэ гъуэгугъэлъагъуэхэр щыдиIакIэ, дэтхэнэми къыдгурыIуэу къысщохъу мамыру, дызэгурыIуэу дяпэкIи дызэдекIуэкIын зэрыхуейр», - жиIащ КъБР-м ис муслъымэнхэм я дин IуэхущIапIэм и унафэщIым и къуэдзэ Сыжажэ Алим.
КIуэкIуэ Валерэ цIыхубэм фIыуэ зэралъэгъуамрэ пщIэшхуэ хуащIу зэрыщытамрэ теухуа я гукъэкIыжхэмкIэ къызэхуэсахэм ядэгуэшащ КъБР-м и федеральнэ инспектор нэхъыщхьэ Васильченкэ Дмитрий, «Эльбрусоид» фондым и Налшык къудамэм и унафэщI Анаев Марат, Урыс тхыдэмрэ щэнхабзэмкIэ «Вече» зэгухьэныгъэм и щIыналъэ къудамэм и унафэщI Литвинов Роман, «Сябры» жылагъуэ зэгухьэныгъэм и унафэщI Сидорук Павел, нэгъуэщIхэри. Дэтхэнэми къыхигъэщащ КIуэкIуэ Валерэ псом япэу хэкупсэу, цIыхубэм я къэкIуэнум егупсысу зэрыпсэуар.
КIуэкIуэ Валерэ и фэеплъу яуса тхыгъэхэм зэхыхьэм къыщеджащ «Къэбэрдей-Балъкъэрым и Iущхэмрэ Iущыцэхэмрэ» олимпиадэм щытекIуахэу Мэрзей Самирэрэ Къалмыкъ Лаурэрэ.
БАГЪЭТЫР Луизэ.