Жамауатха жашау юйле, заводла, больницала, мектепле, электростанцияла, тап жарашдырылгъан арбазла, жолла эмда башха мекямла не заманда да керекдиле. Аны себепли, дунияда къаллай тюрлениуле бола тургъанларына да къарамай, къурулушчуну усталыгъы магъаналы болгъанлай къалады. Прораб Хуболланы Илиясны жашы Магомет бла ушакъ эте туруп, ол оюм тюз болгъанына энтта да бир кере тюшюннгенме. Тюбешгенибизде, аны юсюнден газетге жазарыбызны ол артыкъ бек сюймегенди. «Мен борчуму бет жарыкълы толтурургъа кюрешеме, манга не эс бурур кереклиси барды»,- деп тохтагъан эди. Болсада, сёз сёзню айтдырады дегенлей, аз-аздан ушакъгъа киришдик.
– Магомет, ишчи кюнюнг къалай башланады?
– Биринчиден, бригада бла тамамланыллыкъ борчланы сюзебиз. Андан сора уа жауунду, иссиди деп къарамай, мычымай машиналаны, бульдозерлени, башха техниканы да гюрюлдеген тауушлары эшитилип башлайдыла. Иш къайнап тебирейди. Хар ким да этерик жумушун биледи, аны тынгылы тамамлайды. Алайсыз къурулушда жарамайды. Нек дегенде адамлагъа тап болсун, ала ырахат жашау этсинле деп ишленедиле юйле, мекямла, жолла да.
– Къурулушчу болургъа кесингми сюйгенсе огъесе анга кёллендирген адаммы болгъанды?
– Кичи класслада окъугъанымда, Владимир Маяковскийни «Кем быть?» деген назмусун кёлден билирге керек эди. Юйге келип, аны эки-юч кере окъугъанымлай, китапха да къарамай, айтып башлагъан эдим. Анда: «Мен ишчи болурем, мени юйретселе эдиле», - деген тизгинлени, нек эсе да, бек жаратхан эдим. Мектепни бошап чыкъгъанымдан сора уа, Къабарты-Малкъар къырал университетни промышленный эмда граждан къурулуш бёлюмюне къагъытларымы береме. Анда окъургъа сюйген жаш адамла кёп эдиле. Аланы кёрюп, мен, узакъ тау элден келген жаш, хазна киралырма деп, арсарлы болгъан эдим. Бир ненча кюнден а тукъумуму окъуугъа алыннганланы араларында кёргенимде, къууанчымы чеги жокъ эди.
– Ары дери уа къурулуш иш бла арагъыз къалай эди?
– Элде иш кёп болады. Маллагъа къараргъа, хуна къаларгъа, юйню къабыргъаларын да сюртюрге, башха ууакъ-тюек жумушланы да тамамларгъа тюшгенди. Университетде окъуй туруп, жай айлада къурулушда къара ишчи болуп да уруннганма. Бюгюнлюкде мекямны мурдорундан башлап эшиклерини киритин этгинчиннге дери, хар ишин тынгылы тамамлап чыгъаргъа къолумдан келликди.
– Диплом ишинг къурулуш производствогъа жораланнганын, анга комиссиягъа кирген алимле, преподавательле да бийик багъа бергенлерин эшитгенме, урунуп къайда башлагъанса?
– Совет Союзну заманында окъууну бошагъанланы башха жерлеге ишлерге жибергендиле. Манга Череповец шахаргъа барыргъа буюрадыла. Анда юч жылдан артыкъ заманны уруннганма прораб болуп. Баргъанымлай окъуна, тогъуз къатлы жашау юйню къурулушун къолгъа алама. Жангы жер, танымагъан, билмеген адамла. Аланы хар бирини да къылыкълары башха. Ишчиле да – кёп. Мекямны уа белгиленнген заманнга хазыр этип берирге керекди. Ишчилени барысын да жыйып, ушакъ этеме, хар бирини айтханына, жарсыууна, оюмуна да тынгылайма. Низамны бузгъанлагъа тёзюп къалмазлыгъымы да къаты айтама. Артдан-артха ишге ичип неда кечигип келгенле, албугъартханла да азаядыла.
Жашау журтну да болжалындан алгъа хайырланыргъа беребиз. Бир кесекден а уллу мекямны отоуларына кюн таякъла тийип, алада юйюрлени жарыкъ жашаулары башланнган эди.
– Бери къайтыргъа уа ашыгъамы эдинг? Мында уа къайда ишлеп башлагъанса?
– Не жашырлыгъы барды, анда хакъ да уллу, иш да кёп болгъанды. Адамла да хурмет этер ючюн къалмай эдиле. Болсада бери къайтырыгъым келе эди, не десенг да, мында юйюнг, жууукъларынг, танышларынг.
Къайтханымда уа, олсагъат къурулуш ишни къолгъа алама. Бригадам бла бирге республиканы кёп шахарларында, эллеринде мекямла ишлейбиз. Хасанияда сабий сад, Прохладныйде кёп къатлы жашау журт, Зарагижде Маданият юй, Нальчикде 14-чю номерли мектепни къошакъ мекямы… Аланы санап чыкъгъан къыйынды.
– Тамата прораб болуп уруннганлы 40 жыл чакълы болуп келеди. Ол заманны ичинде кёп мекям сюегенсе. Аланы къатлары бла озуп барсанг, алагъа къарап, къаллай сезимле келедиле акъылынга?
– Чынтты къурулушчу аны къыйыны кирген жашау журтну, мекямны да къатлары бла озуп барса, анга дагъыда бир кере кёз жетдирмей кетерик тюйюлдю. Ол жаланда къурулушчуда болгъан ышанды деп, алай сунама. Сора ишлеген мекямынг кёзге ариу кёрюнюп, тёгереги, башы да тизгинли болса, кёлюнг кётюрюледи, жюрегинг къууанады. «Мен ишлеген юй», - деп, ёхтемленесе.
– Башхаладан айырмалы кёрген мекям а бармыды?
– Кертисин айтсам, хар къурулуш да сабийинг кибикди. Аланы бири да артыкъ неда керексиз тюйюлдюле. Хар къурулуш да кесилиги бла эсде къалгъанды. Алай дагъыда 14-чю номерли мектепни къошакъ мекямын башхаладан энчи кёреме.
– Жангыдан сайларгъа тюшсе, къурулушчу боллукъму эдинг?
– Къурулушчуну иши тынч тюйюлдю, къызыуду, сууукъду деп къарамай, аслам заманны тышында урунургъа тюшеди. Хау, кабинетде олтуруп, ингирликде заманында юйюнге къайтхан игиди. Алай мен тураллыкъ тюйюл эдим. Къурлуш – ол мени усталыгъымды. Аны сайлагъаныма бир такъыйкъагъа окъуна сокъуранмагъанма. Мастер да болгъанма, бригадагъа да таматалыкъ этгенме, бюгюнлюкде прорабма, жууаплылыкъны, кеси аллынга оноу этиуню излеген, къайгъы да этдирген кезиуле болгъандыла, алай усталыгъымы алышыргъа акъылыма бир заманда да келмегенди.
– Жаш адамла къурулушха келемидиле? Сен юйретгенле уа бармыдыла?
– Жаш адамла келмейдиле деп, айталлыкъ тюйюлме. Асламысы «Къурулушчу» колледжни бошагъанладыла. Аланы араларында ишге кёллери бла берилгенле, насыпха, кёпдюле. Мен кесим, уллу сынаулары болгъан башхала да аланы ишни эбине тюшюндюрюрге, адеп-къылыкъгъа да юйретирге кюрешебиз.
– Бусагъатда уа къаллай объектде ишлейсиз?
– Нальчикни Дубки тийресинде «Орион» комплексде тогъуз къатлы жашау журтну къурулушун бардыра турабыз. Эки жылны ичинде бошаргъа борч алгъанбыз да, аны тынгылы тамамлап, берген сёзюбюзге кертичи болурбуз деп, ышанама.
– Юйдегилисе, сабийле да болурла, аладан бири окъуна сени усталыгъынгы сайлагъанмыды?
– Тамата жаш Руслан Москвада къурулуш фирмасын къурап, аны ишин бардырады. Альберт бла Мурат а врачладыла. Саратовда В.И. Разумовский атлы университетни бошап келгендиле. Нальчикде онкология диспансерде ишлеп турадыла.
– Кесинге уа юй ишлегенмисе?
– Алыкъа угъай, фатарда жашайбыз. Кесиме заман тапмайма (кюледи).
Ушакъны Холаланы
Марзият бардыргъанды.
