Зи Хэкужъ къэзыгъэзэжьыгъэм и Мафэ ипэгъокIэу Шам (Сирием) ит къалэу Дамаскэ къикIыжьыгъэ Цэй Нарминэ тихьакIэщ къедгъэблэгъагъ, адыгэ чIыгум иунагъо псэукIэу щыриIэм зыщыдгъэгъозагъ.
ТихьакIэ къызэриIотагъэмкIэ, Кавказ заом илъэхъан тыжъ пIашъэхэм хэкур къабгынэ зэхъум, Цэйхэм ащыщхэр Сирием кIожьыгъагъэх. ЧIыгужъым ыкIи ялъэпкъэгъухэм ащыкIэхэзэ, илъэсыбэм яхэгъэгу фалIэхэзэ нахьыжъхэм къахьыгъ. Хымэ хэгъэгу ифагъэхэми, адыгэ лъэпкъыр агъашIоу, шэн-хабзэхэр алъытэу, бзэм рыгущыIэхэу, адыгэ шхыныр аупщэрыхьэу ялъфыгъэхэр щапIугъэх. Зыщыщ хэкум агъэзэжьын алъэкIынэу уахътэ къызэрэкIощтыр лIэужыкIэм гурагъаIощтыгъ. ЛIэужищым яхъопсапIэ яплIэнэрэм къыдэхъугъ - Хэкужъым къагъэзэжьыгъ.
ЗэдэгущыIэгъур
- Нармин, шъуищыIэныгъэ гъогу тыщыгъэгъуазэба. Сыдэущтэу Адыгеим шъукъэкIожьынэу хъугъа?
- Сирием синыбжьыкIэгъу щыкIуагъ. Сишъхьэгъусэу Гъотыкъо Омаррэ сэрырэ Дамаскэ дэт архитектурнэ университетым тыщызэдеджагъ, 2007-рэ илъэсым тыкъэзэрэщагъ, 2008-рэ илъэсым типшъашъэу Мариан къытфэхъугъ. Адыгэ чIыгужъым бэшIагъэу къэдгъэзэжьынэу тыфэягъ. Сириеу тызэрысыгъэм зэозэпэуцужьыр къызетаджэм, тихэкужъ тыкъэкIожьынэу итхъухьагъ. 2012-рэ илъэсым хэкурыс тыхъужьыгъ. 2017-рэ илъэсым тикIалэу Али Мыекъуапэ къыщыхъугъ. Сэ сыархитектор, пэIудзыгъэ шIыкIэм тетэу нахьыбэрэм сэлажьэ. IэкIыбым ыкIи Адыгеим арыт унабэмэ ядизайн сшIыгъэ. Сишъхьэгъусэ нахьыбэрэм Ирак, Дубаи инженер псэолъэшIэу щэлажьэ. Джы Адыгеим Iоф щишIэнэу рихъухьагъ. Мыщ ичIыопс дахэ, ижь къабзэ, ицIыфхэр хьалэлых. ТэгушIо тичIыгу зэрэдгъотыжьыгъэмкIэ.
- Шъузщыпсэугъэ IэкIыб хэгъэгум ныдэлъфыбзэри, адыгэ хабзэри сыдэущтэу къыщызэтежъугъэнэнхэ шъулъэкIыгъа?
- Дамаскэ Адыгэ Хасэхэр щы хъоу щэлажьэх. Бзэм, шэн-хабзэхэм язехьан лъэплъэх. АдыгабзэкIэ сянэжъ кушъэ орэдэу къытфиIощтыгъэм тыкIэдэIукIызэ, лъэпкъ гулъытэ зиIэ тинахьыжъмэ яхьатыркIэ бзэр зэдгъэшIагъ. Унагъоу сыкъызэрыхъухьагъэми, сызхэхьагъэхэми тыбзэкIэ тымыгущыIэу тинахьыжъхэм адагъэп. ХьакIэм узэрэпэгъокIыщт хабзэхэр зетхьаным пылъыгъэх. Тэри тиунагъокIэ тикIэлэцIыкIухэм бзэр аIутлъхьагъ. Арапыбзэм, адыгабзэм анэмыкIэу урысыбзэри зэдгъэшIагъ.
- УиIофшIэн нэмыкIэу угукIэ уигъатхъэу сыда узпылъыр?
- Сэ сурэтшIыныр сикIас. Творчествэм цIыфыр къызэIуехы, ишIоигъоныгъэхэр, ыгу илъхэр къегъэнафэх. ЗыкIэхъопсырэм зэрэлъыкIорэм фэдэу, зэджэнджэшырэр, зыщыщынэрэр творчествэм нафэ къыфешIы. Ащ рэхьатныгъэ къысхелъхьэ, сиакъыл епсыхьэ, ямышIыкIэу сыгупшысэным сыфегъасэ. Архитектор пэпчъ сурэткIэ дунаир елъэгъу фэдэу къысшIошIы.
- Шъуилъфыгъэхэм ягугъу къытфэшIба. Сыд фэдэ лъэныкъуа нахь зызфагъэзагъэр?
- Тилъфыгъэхэр чIыгужъым щыбысым лIэужыкIэх, щыIэныгъэр аублэ къодый. Типшъашъэу Мариан я 35-рэ лицеир дышъэ медалькIэ къыухыгъ. Пшызэ къэралыгъо университетым архитекторэу щеджэнэу чIэхьащт. Янэрэ ятэрэ тилъэуж къызэрэхихыгъэм лъэшэу тигъэгушIуагъ. Архитектор сэнэхьатым джырэ уахътэм диштэу урылэжьэн плъэкIынэу сэгугъэ. Ащ нэмыкIэу, музыкальнэ еджапIэр фортепианэмкIэ «тфыкIэ» къыухыгъ. Али я 6-рэ классым ихьагъ, дэгъоу еджэ. Спортым фэщагъ. АгукIэ нахь ашIогъэшIэгъонэу зызфакъудыирэм ылъэныкъокIэ тадэлэжьэщт. ЩыIэныгъэм чIыпIэ тэрэз щаубытыным тыпылъыщт.
- Сыда насыпыгъэкIэ плъытэрэр?
- Насыпыгъ мамыр щыIакIэ уиIэу упсэуныр, цIыфхэм уалъытэныр. УиIахьылхэр, угу пэблагъэхэр плъэгъунхэр. СынасыпышIу сыадыгэу, Адыгеим сызэрицIыфым фэшI. СикIас сыадыгэныр! Сисабыймэ янеущырэ мафэмкIэ сафэгумэкIырэп. ТичIыгу дышъэ тилъфыгъэхэр зэрэщытпIурэм сегъэгушIо. ЗамыпIытIэу замыфызэу титарихъ чIыгужъ щышъхьэлъэщтых. Сыда ар зымыуасэр!
Лъэпшъыкъо Фатим.
Сурэтыр: унагъом ихъарзынэщ ыкIи авторыр.