– Расул, архитектураны не хыйсапдан  сайлагъанса, сора андан туризмге къалай бла кёчгенсе?
– Архитектура, жангы мекямланы ишлеу бла чекленмей, адамла жашарыкъ журтланы ырахатлы, тынчлыкълы, айбат этиу бла байламлыды. Аны ючюн сайлагъанма ол усталыкъны. Сора Къабарты-Малкъар къырал университетге кирип, архитектура жаны бла бакалавриатны бошайма. Магистратурада уа туризм жаны бла окъугъанма, нек дегенде архитектура бла туризм бир бирлери бла байламлыдыла.
Бюгюнлюкде архитектура, туризм, цифра технологияла эм жамауат иш бла кюрешеме. Бир жанындан къарагъанда, ала жашауну башха-башха жанларыдыла. Алай эсе да, аланы барысын да бир зат бирикдиреди – республиканы айнытыу. 
Архитектурада, айтханымча, тынгылы, ырахатлы жашау журтла ишлерге сюеме, туризмде муратым республикабызны кенгирек танытыргъады, цифра технологиялада уа – аланы экисин да жангы даражагъа чыгъарыуда шёндюгюлю амалланы сингдирирге. 
Туризмни бла архитектураны бирге байлашдыргъан кёп проектлени тамамлаугъа къатышханма, ол санда Долинскде жюн базарны тийресин айбатландырыугъа, «Барабан» ашхананы, «Усталаны аллеясын» жарашдырыугъа. Курортла эм туризм министерство бла бирге уа «Къаялы Къабарты-Малкъар» проектге да къатышханма. Ала барысы да  усталыгъымы, сынамымы да ёсдюрюрге себеп болгъандыла. 
– Эм ариу мекямла, сени оюмунга кёре, къайдадыла? Сора бир шартха эс бурурчады: бурун заманладан къалгъан мекямлагъа къарасанг, ала, ювелир ишлегенча, тамашадыла. Къабыргъалары, башлары жасалып, балконлары темирден – хар бири да уллу жашырынлыкълары, тарыхлары болгъанчадыла. Бусагъатдагъыланы уа кёбюсю тёртгюлледиле. Ол заманны излемимиди?
– Россей шахарладан Москваны артыкъда бек жаратама. Анда тарых, шёндюгюлю архитектура бир бирлери бла сейир байлашыныпдыла. Тыш къыраллада уа – Копенгагенни, адамланы жашаулары тынчлыкълы болуруна къайгъырыу уллу болгъаны ючюн. 
Кертиси бла да, мекямланы, юйлени айбатландырыу, аланы тыш кёрюмдюлерине  уллу магъана бериу узакъ ёмюрледе къалгъанчады. Ол а, сёзсюз, мудахландырады. Болсада, хар тёлю, хар заман тарыхха кесини энчиликлери бла киреди. Бусагъатдагъы жашау инсандан теркликни, аны бла бирге уа иши тынгылы, жараулу болурун излейди. Анга кёре, мекямла, башха затла да кёп накъышла салыудан азат бола барадыла. Ал жанына жашау этерге тынч болуруна къайгъырыу чыгъады. 
– Алай бла уа къурулуш санатны тас этмейбизми?
– Ол, баям, мекямланы ишлеген адамны кёз къарамына кёре болады. Орусча айтханда, минимализмни сайлагъанлыкъгъа, ол халда ишленнген журтланы да ариу, кёз илинирча жасаргъа онг барды. 
– Урунуугъа кёз къарамынг? Келдинг, санга буюрулгъан жумушланы тамамладынг, кетдинг. Огъесе хар проектге илхам излеген чыгъармачылыкъ ишгечамы къарайса?
– Бир ишни къолума ала эсем, аны менден излеген  ыразы болурча тынгылы тамамларгъа кюрешеме. Къурулушха, не тюрлю проектге да ат башындан къараргъа арталлыда жарамайды. 
Бусагъатда къыралны оноучулары жаш тёлюню башламчылыкъларына уллу эс бурадыла, аланы жашауда бардырыргъа болушадыла. Ол хыйсапдан юйретиуле, семинарла дайым къураладыла, тюрлю-тюрлю грантла бериледиле. Анга кёре уа адамны кесини да итиниулюгю болургъа керекди. Жаш адамла, берилген онгланы толусунлай хайырланып, муратларын  толтурургъа итинирге тийишлидиле. 
– «Нартланы жоллары бла»  проектинги  юсюнден толуракъ айтсанг эди?
– Ол жаланда мобил къошакъ тюйюлдю, туризм бла байламлы уллу да, магъаналы да проектди. Республикабызны солур онгларын бир жерде жыйышдырыргъа деп къуралгъан цифра майданды. Муратыбыз Къабарты-Малкъаргъа келген адамла мында къайда солургъа, жаратхан жерлерине къалай жетерге боллугъуну юсюнден жууапланы бир жерде терк табарча этиудю. Хазыр мобил къошакъда солуу жерлерибиз, жолоучулукъланы маршрутлары эмда башха керекли билдириуле бардыла.
Бусагъатда анда жангызда бизни республикабыз суратланады, артдан-артха Шимал Кавказны бирси регионларын да ол халда къошаргъады умутубуз. Жангы солуу жерле, жолоучулукъла ачылгъанларына кёре уа къошакъда билдириуле  да жангыртыладыла. 
Кавказ инвестиция форум бизге, керти да, магъаналы сынам болгъанды. Экспертлени жанындан бийик белги салыннганы ишибизни андан ары бардырыргъа кёллендиргенди, уллу кюч бергенди. 
– Проектни атына да эс бурурча болур?
– Нарт таурухла Шимал Кавказны миллетлерини эм уллу маданият байлыкъларындан биридиле. Проектни атын сайлай туруп, аны болушлугъу бла халкъыбызны тарыхын, тин хазнасын да кёргюзтюрге сюйгенме, «Нартланы жоллары бла» деген а, мени оюмума кёре, ол ниетни толусунлай ачыкълайды. 
Адамла эсгертиулери, соруулары болсала, бизге жазаллыкъдыла. Алай бла солугъанла бла байламлыкъда боллукъбуз. Проектни башчысыма, аны къурагъанланы къауумуна программаланы жарашдырыучула, билдириулени неда кёргюзтюлген жерлени юслеринден толу хапар жазгъанла, дагъыда  башха адамланы талайы киредиле.       
– Мен ангылагъандан, туризм бла байламлы проектни жарашдыргъан адам кеси да кёп жерледе болуп, аланы кёрюрге керекди.
– Тюздю, туризмде башламчылыкъла бла кюрешген инсан ол жарашдырылгъан затлада кёргюзтюлген жерлени кеси кёзю бла кёрюрге, аланы тарыхын, энчиликлерин да ангыларгъа тийишлиди. Туугъан журтубузну тарыхы, табийгъаты, маданияты байдыла. Ол хазнабызны башхалагъа кёргюзтюуде жангыз да суху билдириу азлыкъ этеди, аны жюрегинг бла  сезерге керекди. Кёп жерде болгъанма, Жылы-Суу жюрегиме бегирек кирген жерледен бириди. Энди уа муратым Минги таугъа ёрлергеди. 
Республикабызда бюгюнлюкде туризмни айнытыугъа уллу эс бурулады: жангы солуу арала ишленедиле, инфраструктура игилендириледи, туристлени излемлери бютюн тынгылы толтуруладыла. Былайда баш магъаналы жумуш, мен акъыл этгенден, республикабызны табийгъат, маданият байлыгъын сакълап, аны адамлагъа алай ачыкъ этиудю. Мен да бу ишге юлюшюмю къошаргъа  сюеме. Бюгюнлюкде жангы  башламчылыкъла бла кюреше турабыз, ала хазыр болгъанлары сайын адамлагъа билдирликбиз.     

Ушакъны Кульчаланы Зульфия бардыргъанды.