|
|
«Ёз тилибиз манга неден да багъалыды»
4 августа, 2026 - 06:35
Османланы Фатимат, Буштокъланы Бахауутдинни къызы, Нальчикни Искож тийресинде 18-чи номерли мектепде малкъар тилден бла адабиятдан окъутады. Аны бла мен китапханада танышханма. Ол ары окъуучуларын келтирген эди. Аланы араларында уа таулула, къабартылыла, оруслула, дюгерлиле, башха миллетлени келечилери да бар эдиле. Къыркъдан аслам жашчыкъ бла къызчыкъ, малкъар тилде назмуланы аламат айта, жюрини сейирсиндирир ючюн къалмагъандыла. Башхалагъа да алагъа къарагъан, тынгылагъан да бек хычыуун эди.
Конкурсдан сора Фатимат бла ушакъ этеме. Ол Огъары Малкъарда туууп ёсгенди. Школну да анда бошагъанды. «Мени аламат устазларым болгъандыла. Атабийланы Мухарбийни, Кюйгенланы Светлананы, Геляланы Фаризатны, кёп башхаланы да уллу ёхтемлик, жюрек ыразылыкъ бла эсгереме, сёзсюз, алагъа ушаргъа да кюрешеме», - дейди ушакъ нёгерим.
Фатимат алгъа журналист болургъа сюйгенди, мектепни бошагъандан сора, КъМКъУ-ну филология бёлюмюне киреди. «Анда да устазла бла насыбым тутхан эди. Ахматланы Ибрагим, Гузеланы Жамал, Башийланы Светлана, Бижева Зара, Нёгерланы Даниял – барысы да фахмулу, сейирлик, терен билимли адамла», - дейди.
Алай жашау, заман да башхача оноу этгендиле. Университетни бошагъандан сора, мектепге барады, Нальчикде 21-чи номерли мектепде урунуп башлайды. Андан а 18-чи номерли окъуу юйге кёчеди. Эки мектепни да таматалары Кючмезланы Салихни, Текуланы Азретни, Жеттеланы Людмиланы да ол уллу ыразылыкъ бла сагъынады, жаш устазгъа сынамларындан юлюш этер ючюн къалмагъандыла, дейди.
- Мен школда токъсанынчы жылланы ортасында ишлеп башлагъанма. Белгилисича, ол кезиу артыкъ аламат тюйюл эди. Устазны хакъы бек аз болгъанды, кесим сюйгенимча ишлер онг да жокъ эди, аны себепли кёп кере устазлыкъны къоюп кетерге умут этгенме.
Болсада мектеп кесине тартады, жибермейди. Сабийлени окъута, кесинг да айныйса. Тюрлю-тюрлю ингирле, сейирлик къадарлары болгъан адамла бла тюбешиуле, адабият окъуула, окъуучуларымы телевизорда кёргюзтюу, радиода атларын айтыу… Ала барысы да андан ары ишлерге кёллендиредиле. Сабийлерибизни хунерликлерин ачыкъларгъа уа «Нюр» журналны баш редактору Сабанчыланы Арипа уллу себеплик этеди, сау болсун. Аланы суратларын, назмуларын, хапарчыкъларын да дайым да басмалайды, - дейди устаз.
Сёзсюз, аллай мадарла къызчыкълагъа бла жашчыкълагъа ана тилни билирге, сюерге уллу себеплик этедиле. Бу мектепни окъуучуларыны назмула окъуу жаны бла тюрлю-тюрлю эришиулеге къатышып, алчы жерлени алгъанлары да бошдан тюйюлдю. Анга кесим да шагъат болгъанма. «Бизни тилибиз дунияны башында бек ариу тилледен бириди. Ол манга бек багъалыды, ол Мечиланы Кязимни, Къулийланы Къайсынны, Зумакъулланы Танзиляны, атамы бла анамы тилиди. Аны окъуучуларымы акъылларына да сингдирирге итинеме»,- дейди Фатимат.
Ана тилибизни сакъларча, сабийле аны билирча этиуде устазланы боюнларына уллу жууаплылыкъ салынады деп, мен алай сунама. Бусагъатда уа – бютюнда: Интернет эмда жалгъан интеллект абадан адамны акъылын алыу бла чекленип къалмай, ич дуниясын да бийлеген заманда, сабийге ана тилин билирге бютюн къыйынды. Дагъыда ата-аналаны араларында малкъар тилден дерсле неге керекдиле, аны бла къайры барлыкъдыла, дегенле да чыгъадыла.
-Арт заманлада, насыпха, болум тюрленнгенди. Энди алай суннганла аз болгъандыла. Ол а бизни кёллендиреди. Шёндюгю таматабыз Лариса Гулуева ана тилни сакълау, андан терен билим бериу жаны бла ишибизге да уллу себеплик этеди. Аны башламчылыгъы бла этнография музей къурай турабыз. Сизни бла ушагъымы хайырлана, юйлеринде эрттегили затлары болгъанла бизге келтирирлерин тилейме, - дейди устаз.
Ол сабийлени чыгъармачылыкъ хунерликлерине аслам эс бёледи. Окъутууда уа аланы не жаны бла да кёллендирирге кюрешеди. «Эки», аны къой «юч» салыргъа окъуна ёч тюйюлме. Алай бла сабий кёлюн окъуудан къачырыргъа сюймейме», - дейди.
ЕГЭ-ге да аны кесини энчи кёз къарамы барды. Аны оюмуна кёре, ол 11 жылны жетишимли окъугъан сабийге ол сынаудан ётген къыйын тюйюлдю. Сора иги окъугъаннга даражалы вузгъа кирип, билим алыргъа уллу онгла ачады. «Кертиди, кёп соруула да чыгъадыла, алай, саулай алгъанда уа, ЕГЭ-ни иги жанлары асламдыла», - дейди.
Фатиматны айтханларына тынгылай, ана тилден устаз къаллай болургъа керекди деген соруу чыгъады. Мен а Османланы Фатиматча, деп таукел айтыргъа боллукъма.
Холаланы Марзият.
|
|
13.08.2026 - 14:42 Къабарты-Малкъар башха регионлада коммунал зыбыр къалгъан-къулгъанланы (ТКО) кетериу жаны бла амалланы да хайырланыргъа итинедиле. |
|
|
13.08.2026 - 11:41 Физкультурачыны кюнюнде бизни республикада «Низамны сакълаучу бла жарау этиу» деген хайырлы жумуш тындырылгъанды, деп билдиргендиле Къабарты-Малкъарда МВД-ны пресс-службасындан.
|
|
|
13.08.2026 - 10:11 «Сёзсюз, кимге да, бютюнда бег а тиширыугъа, уллу коллективге башчылыкъ этиу не заманда да жууаплы да, къыйын да жумушду. |
|
|
12.08.2026 - 15:25 Жыйылыугъа шахарны билим бериу департаментини къуллукъчусу Светлана Ачмизова, «Солнышко» журналны баш редактору Залина Жериштиева, Кенже, Хасания, Адиюх, Акъ-Суу, Вольный Ауул элледе тиширыу бириги |
|
|
12.08.2026 - 10:45 Черек районну администрациясыны башчысы Къулбайланы Алан бардыргъан кезиулю муниципал сагъатда кир-кипчикни кетериуге эмда суу бла жалчытыугъа энчи эс бурулгъанды.
|
|