КъБР-м и Парламентым и Уна­фэщI Егоровэ Татьянэ мэкъуауэ­гъуэм и 2-м иригъэкIуэкIа зэIущIэм Iуэхугъуэ 15-м нэблагъэм щы­хэп­лъащ. Депутатхэм хабзэхэм халъхьа зэхъуэкIыныгъэхэу къащтам къищынэмыщIа, зэIущIэм щедэ­Iуащ Къэбэрдей-Балъкъэрым и бюджетыр 2026 гъэм и япэ мазищым зэрагъэзэщIамрэ цIыху­хэм я хуитыныгъэхэр хъумэным ехьэ­лIауэ 2025 гъэм зэфIагъэкIамрэ.

Депутатхэр арэзы техъуащ ­«КъБР-м щIыпIэ унафэр зехьэным ехьэлIа Iуэхухэр зэкIэлъыгъэкIуэ­ным теухуауэ» КъБР-м и законым и проектым (КъБР-м и Iэтащхьэм къы­хилъхьащ), Хэхыныгъэхэмрэ референдумхэмрэ теухуа щIыналъэ законхэм халъхьэ зэхъуэкIыныгъэхэм.
КъБР-м финансхэмкIэ и министр Лисун Еленэ къызэщIикъуэжащ щIы­налъэ бюджетыр 2025 гъэм зэрагъэзэщIар, КъБР-м ФIэкIыпIэ зимыIэ медицинэ страхованэмкIэ и щIыналъэ фондым и унафэщI Бгъэжьнокъуэ Зурьят - IуэхущIапIэм къехъулIар. Депутатхэм даIыгъащ законопроектитIри.
Къи­щынэмыщIауэ, зэIущIэм арэ­зы щытехъуащ «КъБР-м Къэ­зып­щытэ-къэзыбж и палатэм теухуауэ» КъБР-м и Законым и Iыхьэ 38-м зэхъуэкIыныгъэхэр хэлъхьэным теухуауэ», «КъБР-м хьэрычэт Iуэху ма­щIэмрэ курытымрэ зыщегъэу­жьы­ным и IуэхукIэ» КъБР-м и Законым зэхъуэкIыныгъэ хэлъхьэн» КъБР-м и законхэм я проектхэм.
«Къэбэрдей-Балъкъэрым и хьэры­чэтыщIэхэм я хуитыныгъэхэр хъу­мэ­нымкIэ и уполномоченнэм теухуауэ» КъБР-м и Законым халъхьэну къагъэлъэгъуа зэхъуэкIыныгъэхэр теу­хуат ХьэрычэтыщIэхэм я хуиты­ныгъэхэр хъумэнымкIэ уполномоченнэм и къулыкъум зы цIыхур пIалъитIым щIигъукIэ хахыжыну зэ­ры­хуитым. КъБР-м и Парламентым ЭкономикэмкIэ, зыужьыныгъэмкIэ, туризмэмрэ хьэрычэт IуэхухэмкIэ и комитетым и унафэщI Iэпщэ Заур жиIащ «Урысей Федерацэм ХьэрычэтыщIэхэм я хуитыныгъэхэр хъумэнымкIэ и уполномоченнэм теухуауэ» Федеральнэ законым апхуэдэ гъунапкъэхэр зэрыщымыгъэувам къыхэкIыу зэхъуэкIыныгъэхэр къызэрыхалъхьар.

Депутатхэм къащтащ «Къэбэрдей-Балъ­къэ­рым и Тхылъ плъыжьым теухуауэ» ­КъБР-м и Законым зэхъуэкIыныгъэхэр хэлъ­хьэным и IуэхукIэ» КъБР-м и законым и про­ек­тыр. КъБР-м и Парламентым Мэкъумэш IуэхухэмкIэ, щIыуэпсыр къэгъэсэбэпынымкIэ, экологиемрэ дыкъэзыухъуреихь дунеймкIэ и комитетым и унафэщI ТекIушэ Артур жиIащ къэкIыгъэ, псэущхьэ гъуэтыгъуейхэмрэ кIуэдыжынкIэ шынагъуэ зиIэхэмрэ яхъумэн папщIэ, «Дыкъэзыухъуреихь дунейр хъумэным теухуауэ» Федеральнэ законым и Iыхьэ 60-м тету УФ-м и Тхылъ плъыжьымрэ къэралым и щIыналъэхэм я Тхылъ плъыжь­хэмрэ зэрагъэбелджылыр, икIи абыхэм ихуа лIэужьыгъуэхэм я бжыгъэр нэхъ мащIэ ящIыну е зэран хуэхъуну зыри зэрыхуимытыр. 
- 2026 гъэм фокIадэм и 1-м щегъэжьауэ ­къару ягъуэт зи гугъу тщIы законым и Iыхьэ 60-м и гуэдзэнхэм. Ахэр зытеухуар Тхылъ плъы­жьым иратха къэкIыгъэхэмрэ псэущхьэхэмрэ къаугъуеину зэрыхуимытырщ (дэфтэрым къыщыгъэлъэгъуа Iуэхугъуэхэм къищынэмыщIа). А Iуэхугъуэхэм деж Тхылъ плъыжьым иратха къэкIыгъэхэмрэ Iэгъэбэгу­хэмрэ зэхуэхьэсыныр УФ-м и Правительст­вэм игъэува хабзэм тету ирагъэкIуэкIынущ, щIыналъэхэм я Тхылъ плъыжьхэм ихуа псэущхьэхэр къэугъуеиныр - УФ-м Псэущхьэхэр хъумэнымрэ къэгъэсэбэпынымкIэ, Бдзэжьей ещэнымрэ псы хъугъуэфIыгъуэхэр хъумэ­нымкIэ и хабзэхэм япкъ иткIэ. Ар ди тегъэщIапIэу, «КъБР-м и Тхылъ плъыжьым теухуауэ» КъБР-м и Законым и Iыхьэ 6-р щIэрыщIэу къыхыдолъхьэ, абы иратхэхэр «Дыкъэзыу­хъуреихь дунейр хъумэным ехьэлIауэ» Федеральнэ законым тету хъумэныр къыщыгъэ­лъэгъуауэ, - жиIащ къэпсэлъам. 
2026 гъэм и япэ мазищыр зэрагъэзэщIам тепсэлъыхьащ КъБР-м финансхэмкIэ и министр Лисун Еленэ. Абы зэрыжиIамкIэ, республикэм и хэхъуэхэр псори зэхэту сом мелард 17,5-рэ хъуащ. Абы щыщу налог хэхъуэ­хэм къыпэкIуащ сом меларди 4,4-рэ. ЩIыналъэм нэгъуэщI и хэхъуэхэр сом мелард 1,2-рэ мэхъу (сом мелуан 249-кIэ нэхъыбэщ). Республикэм нэгъуэщI и хэхъуэхэр зи гугъу ящI пIалъэм сом мелард 1,2-рэ хъуащ, щIыналъэм пшынын хуэмейуэ къыIэрыхьэ ахъшэр - сом мелард 11,8-рэ. Республикэм къигъэсэ­бэпащ сом мелард 15,3-рэ. ЦIыхухэм я псэу­кIэр егъэфIэкIуэнымрэ япэ игъэщыпхъэ Iуэхухэмрэ сом мелард 11,2-рэ трагъэкIуэдащ (ар къагъэсэбэпам и процент 73-рэ ­мэхъу). Абы щыщу цIыхухэм ахъшэкIэ защIэгъэкъуэным сом мелард 1,6-рэ хухахащ (дзэ Iуэху хэхам хэтхэмрэ абыхэм я унагъуэхэмрэ ядэIэпыкъуным - сом мелуан 735-рэ хэту). Му­ниципальнэ щIыналъэхэм сом меларди 4,5-рэ иратащ, улахуэкIэ къызэгъэпэщыным сом меларди 2,9-рэ текIуэдащ. Мылажьэхэм я медицинэ страхованэм - сом мелард 1,4-рэ, хущхъуэхэр къэщэхуным сом мелуан 428-рэ хуагъэкIуащ.
- 2026 гъэм и япэ мазищым и кIэм респуб­ликэм и къэрал щIыхуэр сом меларди 4,6-рэ мэхъу, ар илъэсым ипэм елъытауэ сом ме­л­уан 604,4-кIэ нэхъ мащIэщ, - жиIащ минист­рым. - УФ-м и Правительствэм и Унафэр гъэ­зэ­щIэным хыхьэу, бюджет кредит щхьэхуэ­хэмкIэ щIыхуэр ттратхыкIыжащ. Къэбгъэлъагъуэмэ, 2025 - 2026 гъэхэм апхуэдэу сом меларди 4-м щIигъу щIыхуэу щIыналъэм хуа­гъэгъуащ, а ахъшэм и нэхъыбэр дзэ Iуэху хэхам зэрызыщIэдгъакъуэ Iэмалхэм, апхуэдэуи жьы хъуа унэхэм къыщIэгъэIэпхъукIынымрэ лъэпкъ Iуэхухэр гъэзэщIэнымрэ хуэдутIыпщащ. 
Депутатхэр арэзы техъуащ КъБР-м и Пар­ла­ментымрэ Адыгэ Республикэм и Къэрал Советымрэ - Хасэмрэ зэрызэдэлэжьэнум ­теухуауэ ягъэхьэзыра зэгурыIуэныгъэм. 
КъБР-м ЦIыхухэм я хуитыныгъэхэр хъумэ­нымкIэ и уполномоченнэ Зумакулов Борис нэ­гъабэрей лэжьыгъэр къыщызэщIикъуэ­жым жиIащ республикэм щыпсэухэм Iуэху­гъуэ 724-кIэ зыкъызэрыхуагъэзар. 374-р уго­лов­нэ, граждан, административнэ Iуэхухэм теу­хуауэ щытащ, 116-р – дзэм къулыкъу щи­щIэну зэрыраджэм, зауэлIхэр къэлъыхъуэ­ным, къэхъукъащIэхэм я лъэужьыр гъэ­кIуэ­ды­жыным епха гугъуехьхэм, 108-р - унагъуэм и хуитыныгъэхэр хъумэнымрэ медицинэ дэ­Iэ­пы­къу­ныгъэхэмрэ, 19-р - егъэджэныгъэмрэ анэдэлъхубзэмрэ епха хуитыныгъэхэр къы­зэрызэпаудымрэ, 13-р - щIы Iыхьэхэр къызэ­рагъэсэбэп щIыкIэм. 
- Зыкъызэрытхуагъазэм и бжыгъэр нэхъ ма­щIэ зэрыхъуар идопх мы зэманым дзэ Iуэху хэхар зэрекIуэкIым. ЦIыхухэм зыхащIыкI икIи фIыуэ къагуроIуэ къэралым иджыпсту къалэнышхуэ и пщэ зэрыдэлъыр, - къыхигъэщащ Зумакуловым. - Къапщтэмэ, 2025 гъэм ныкъусаныгъэшхуэ зыпылъ Iуэху дрихьэлIакъым. Ди IуэхущIапIэм апхуэдэуи защIегъакъуэ гугъуехь пэщIэхуахэми. Дауи, Iуэхугъуэ щхьэхуэщ дзэ Iуэху хэхам хэтхэмрэ абыхэм я унагъуэхэмрэ я хуитыныгъэхэр хъумэныр. ДэIэпыкъуэгъу дахуохъу Урысей Федерацэм и щIыналъэщIэхэр IэмалыншагъэкIэ зыбгына цIыхухэми. Абыхэм къабгъэдэкIыу 2025 гъэм зэрызыхуагъазэ 176-рэ къытIэрыхьащ. Ахэр теухуат зи хъыбар ямыщIэ я Iыхьлыхэр къагъуэтыжынымкIэ, зауэлIхэр здэщыIэ щIы­пIэр гъэбелджылынымкIэ, гъэрыпIэм ихуа­хэр къишыжынымкIэ дэIэпыкъуэгъу да­зэ­­рыхуэхъуфынум. Абыхэм я IуэхукIэ тхыгъэ 39-рэ дгъэхьэзыращ, зэрыхъукIэ дэтхэнэми дыдоIэпыкъу. Къыхэгъэщын хуейщ нэгъабэ адэ-анэхэм я лъэIукIэ зауэлI 18-м ветераным и тхылъыр къахудэхынымкIэ зэрызащIэдгъэкъуари. ЦIыхухэм дзыхь къызэрыдагъэзыр ди гуапэщ икIи абыхэм я хуитыныгъэхэр ­тхъумэным сыт щыгъуи дыхущIэкъунущ.

БАГЪЭТЫР Луизэ.