Налшык къалэм МузыкэмкIэ и сабий школ №1-р, Темыркъан Юрэ и цIэр зезыхьэр, къызэрызэIуахрэ мы гъэм илъэс 90 ирокъу. А гуфIэгъуэ Iуэхум теухуауэ щытащ иджыблагъэ ГъуазджэхэмкIэ Кавказ Ищхъэрэ институтым щекIуэкIа пшыхь дахэр, «90 лет. Традиции. Талант. Вдохновение.» зыфIащар. Абы зыкърагъэхьэлIат гъуазджэм, щэнхабзэм и лэжьакIуэ цIэрыIуэхэм, школми институтми я егъэджакIуэхэм, я гъэсэнхэмрэ абыхэм я адэ-анэхэмрэ.
ЗэIущIэр къызэIуахащ школым и блэкIамрэ и нобэмрэ теухуа документальнэ фильмкIэ. Абы убзыхуауэ я гугъу щыщIат еджапIэм и унафэщIу щытахэм, я гъэсэнхэм ящыщу зи цIэр жыжьэ щыIуахэм, иджыпсту щеджэу фIыкIэ узыщызыгъэгугъхэм, нэгъуэщI куэдми. Лъэныкъуэ зэмылIэужьыгъуэхэмкIэ зэфIэкI зиIэ сабийхэр зыхуэIэижьым куууэ хуэгъэсэныр зи пщэрылъ нэхъыщхьэ еджапIэм и тхыдэм щыщ гуэрхэр фигу къэдгъэкIыжынщ.
Школым и тхыдэр къыщожьэ IэщIагъэлIхэр гъэхьэзырыным теухуа унафэр КъБАССР-м и Правительствэм къыщищта 1936 гъэм. Абы щыгъуэм Пионерхэм я унэм и деж, республикэм щыяпэу, къыщызэIуахащ сабий музыкэ школ, фортепьянэ, скрипкэ, виолончель макъамэ Iэмэпсымэхэм еуэу сабий 50 щагъасэу. Макъамэ гъуазджэм дихьэххэр, абы хуеджэну хуейхэр куэд хъурт, аращ, куэд мыщIэу, Вольнэ аулрэ Кэнжэрэ школым и къудамэ къыщIыщызэIуахар. 1953 гъэм школым къегъэщIылIауэ интернат ящIащ, къэралым и мылъкукIэ абы щеджэнут республикэм и къалэхэмрэ къуажэхэмрэ щыщ сабий зэчиифIэхэр. Апхуэдэу къыхашахэм я нэхъыбэм музыкэмкIэ IэщIагъэлI нэс къахэкIащ. Шэч хэмылъу, ар я фIыщIэт школым и егъэджакIуэ Iэзэхэм.
Школым сабийм и закъуэу щыдэлажьэм къищынэмыщIауэ, гупым зэрыхэтынуми щыхуагъасэ. Аращ абы хоритI (нэхъыжьхэмрэ нэхъыщIэхэмрэ), цIыхубэ макъамэ Iэмэпсымэхэм я оркестр, гитаристхэм, гупым хэту уэрэд жызыIэхэм я ансамблхэр щIаIэр. Абыхэм я гъэсэнхэр щытокIуэ республикэ, лъэпкъ куэд зыхэт зэхьэзэхуэхэм. Музыкант ныбжьыщIэ зэчиифIэхэм мызэ-мытIэу къыхуагъэфэщащ УФ-м ЩэнхабзэмкIэ и министерствэм и щIыхь тхылъхэр. Зи зэфIэкIкIэ къыхэжаныкIхэм илъэс къэс кърат щэнхабзэ жэрдэмхэм мылъку хухэзых, Темыркъан Юрэ и цIэр зезыхьэ лъэпкъыбэ фондым и стипендие. Дауи, абы ныбжьыщIэхэр Iуэхум трегъэгушхуэ, нэхъыбэж зрагъэхъулIэну гукъыдэж къарет.
Иджыпсту еджапIэм щолажьэ школым и пщIэр зыIэт, и IэнатIэм хуэфащэу илъэс куэд щIауэ пэрыт егъэджакIуэ лъэщхэр. Абыхэм ящыщу тхум «КъБР-м щэнхабзэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ» щIыхьыцIэр зэрахьэ, хым Правительствэм, тIум – Парламентым я ЩIыхь тхылъ къратащ. Езы школыр ягъэлъэпIауэ щытащ Совет Нэхъыщхьэм и Президиумым и щIыхь тхылъкIэ. И лъагапIэхэм ящыщщ Совет Союзым и цIыхубэ артист, дуней псом щыцIэрыIуэ дирижёр Темыркъан Юрэ и цIэр еджапIэм къызэрыфIащар, «ГъуазджэхэмкIэ сабий школ нэхъыфIу 50» зэхьэзэхуэм зэрыщытекIуар.
Школыр зэрылажьэ илъэс пщIы бжыгъэхэм абы къыщIэкIащ зи гъащIэр гъуазджэм щхьэузыхь хуэзыщIа цIыху мин бжыгъэхэр. Дунейпсо щэнхабзэм, псэкупсэ гъэсэныгъэм фIыуэ хэзыщIыкI, дахагъэм щIапIыкIа щIэблэм куэд хузэфIэкIынущ. Абы быдэу уи фIэщ ещI блэкIа дахэ зиIэ, нобэрей гъащIэм фIы и лъэныкъуэкIэ къыхэщ школым къэкIуэну телъыджэ къызэрыпэплъэр.
Пшыхьым и япэ дакъикъэм къыщыщIэдзауэ дуней дахащэм дыхашащ абы хэт ныбжьыщIэхэм. Дэтхэнэр къыхэзгъэщын жыпIэу апхуэдэт езым къыхиха макъамэ Iэмэпсымэм еуэ дэтхэнэ зыри, гъуазджэм и дуней дахащэм уи Iэпэр яубыду ухашэми ярейт. Апхуэдэу пщыхьэщхьэр ягъэдэхащ цIыхубэ макъамэ Iэмэпсымэхэм я оркестрым хэтхэм (Минцев В. и «Просторы России»), Ремизов Алим (Гершвин Дж. и «Порги и Бесс» оперэм хэт Кларэ и гущэкъу уэрэдыр), Качанов Денис (мэздэгу адыгэхэм я къафэ), Бжьыней Эмилие, КъБР-м и цIыхубэ артист Растеряев Игорь, республикэм щIыхь зиIэ и артистхэу Жилач Светланэрэ Къущхьэ Светланэрэ (арфэмрэ шыкIэ зытелъ Iэмэпсымэхэмрэ папщIэ Гайдн И. итха «Концертино»-р), Блий Элинэ (Чайковский П. и «Подснежник»), Ахмедовэ Таисэ (Видофт Р. и «Мазанетта»), Хьэтыхъу Лаурэ, Пщыгъуэш Таминэ, Ахмедовэ Таисэ, Новодворская Даниэллэ (Хачатурян А. и «Гаяне» балетым щыщ Iыхьэ), Мэсей Iэдэм (Рахманинов С. и «Прилюдие №5»-м и 23-нэ Iыхьэр) сымэ, гитарэ (Копенков О. и «Карнавал»-р, Козлов В. и «Кубинский танец»-р), пшынэ («Лъапэрисэ») еуэ гупхэм, Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал филармонием и артистхэм, нэгъуэщIхэми.
Музыкэ школым и «Элегия» хорымрэ (хормейстерыр Гридасовэ Иринэщ) Кавказ Ищхъэрэм ГъуазджэхэмкIэ и институтым и хорымрэ (унафэщIыр Гридасов Геннадийщ) зэгъусэу ягъэзэщIащ «Набукко» оперэм щыщ Iыхьэ. Ари еджапIэм и хорым щхьэхуэу игъэзэщIа лэжьыгъэри гунэс ящыхъуащ пшыхьым щIэсахэм.
Школым и пщIэр зыIэт и гъэсэнхэу ШкIэжь Беслъэн (Музыкэм и урысей академие Гнесинхэ я цIэр зезыхьэм и етIуанэ курсым и студентщ), ЩоджэнцIыкIу Iэсхьэд (Санкт-Петербург консерваторием и 3-нэ курсым щIэсщ), Куэцэ Идар сымэ зэрызыкърагъэхьэлIар гуапэт, я макъамэ телъыджэм цIыхухэм я гукъыдэжыр нэхъри къиIэтащ.
Къыхэзгъэщыну сыхуейщ пщыхьэщхьэр зыхуей хуэзэу, егупсысауэ, дахэу школым и унафэщI Поплавская Светланэрэ и егъэджакIуэхэмрэ къызэрызэрагъэпэщар. Маэстрэ Темыркъаным и сурэтышхуэ къызытещ IуплъапIэм уегъэгушхуэ, уегъэин, хабзэм, зэчийм, гукъыдэжым укъыхураджэ. Макъамэу пщыхьэщхьэм щыIур зытеухуар уи нэгу къыщIэзыгъэхьэ, абы ухэзыгъэгупсысыхь сурэт зэмылIэужьыгъуэхэр, щхъуэкIэплъыкIэхэр экраным къытредзэ. Псалъэм и хьэтыркIэ, кубэ къафэр щызэхэтхкIэ, удз гъэгъа Iэрамэшхуэхэр къат куэду зэтет унэхэм дэгъэжеяуэ долъагъу. Ажэгъуэмэм теухуам ди нэгу щIегъэкI а удз лIэужьыгъуэ дахэр, классикэ макъамэ лъагэм дыхашэ вагъуэ зэщIэпщIыпщIэхэм…
Концертым къыщеджащ Урысей Федерацэм ЩэнхабзэмкIэ и министерствэм, щэнхабзэ жэрдэмхэм мылъку хухэзых, Темыркъан Юрэ и цIэр зезыхьэ лъэпкъыбэ фондым, Санкт-Петербург Темыркъан Юрэ и цIэр зэрихьэу дэт гъуазджэхэмкIэ сабий школым къабгъэдэкI хъуэхъу тхыгъэхэм. Къызэхуэсахэм фIэхъус пса- лъэ гуапэхэмкIэ захуигъэзащ КъБР-м гъуазджэхэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ, искусствоведениемкIэ доктор, профессор, Кавказ Ищхъэрэм ГъуазджэхэмкIэ и институтым и ректор Рахаев Анатолэ. Абы къыхигъэщащ школым гъуэгуанэшхуэ къызэрызэпичар, абы гъуазджэм хэлъхьэныгъэшхуэ зэрыхуищIыр, къыщIэкIхэр институтым и студент зэрыхъур, пшыхьым пщIэрэ щхьэрэ зиIэ, езыр зыфIэлIыкI цIыхухэр къызэрырихьэлIам зэрыригушхуэр, нэгъуэщIхэри.
Апхуэдэу я псалъэ пщыхьэщхьэм щыжаIащ композитор, усакIуэ ХьэIупэ ДжэбрэIил, КъБР-м и Парламентым щэнхабзэмкIэ и комитетым и унафэщIым и къуэдзэ, «Кабардино-Балкарская правда» газетым и редатор нэхъыщхьэ Бжьахъуэ Ранетэ, ди республикэм щэнхабзэмкIэ и министрым и къуэдзэ Тау Ритэ, Налшык къалэ администрацэм и къудамэм и унафэщI Кузнецовэ Ларисэ, щэнхабзэм и лэжьакIуэхэм я урысейпсо профсоюзым и лэжьакIуэ, Осетие Ищхъэрэ - Аланием щэнхабзэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ Мокаевэ Алинэ сымэ. Хъуэхъум къыдэкIуэу, абыхэм я цIэ къраIуащ, зи лIыкIуэ IуэхущIапIэхэм къабгъэдэкI щIыхь, фIыщIэ тхылъхэр иратащ школым и егъэджакIуэхэм.
Къэбэрдей-Балъкъэрым щыпсэу лъэпкъхэм Темыркъанхэ Юрэ, Борис, Пётр, Жырыкъ Заур, ЗэшэкIуу ТIэхьир, Рахаев Анатолэ, Гридасов Геннадий сымэ, нэгъуэщI цIыхушхуэхэм хуэдэхэри къыдэзыта школ цIэрыIуэр дяпэкIи ехъулIэну, дуней псом цIэрыIуэ щыхъуну еджакIуэхэмкIэ къулеину, егъэджакIуэхэр зыху-щIэкъу дахагъэр щызу я гъэ-сэнхэм халъхьэфыну!
ИСТЭПАН Залинэ.