Шэджэм къалэм дэт курыт еджапIэ №5-м зэхыхьэ щхьэпэ иджыблагъэ щрагъэкIуэкIащ. Зэ­хуэсыр зытеухуар бзэм­рэ хабзэмрэ хъумэным, ахэр ди щIэблэм егъэ­щIэнымрэ егъэджынымрэ пыщIа Iуэхухэрщ. 

Шэджэм къалэм и администрацэм егъэджэныгъэмкIэ и IуэхущIапIэмрэ Урысей Федерацэм и Тха­кIуэхэм я зэгухьэныгъэм республикэм щиIэ и къудамэм хэтхэмрэ зэгъусэу къызэрагъэпэща зэхыхьэр зи жэрдэмыр Урысейм и ТхакIуэхэм я зэгухьэныгъэм, Кавказым и тхакIуэхэм я клубым хэт, урысыбзэмрэ литературэмкIэ егъэджа­кIуэ, тхакIуэ, усакIуэ Къу­-дей (КъуэщIысокъуэ) Фаридэщ. 
Абы хэтащ Тэрч ­районым хыхьэ Плановскэ къуажэм дэт курыт еджапIэм адыгэбзэмрэ литературэмкIэ илъэс куэд хъуауэ щезыгъа­джэ Тэрчокъуэ Заретэ, Дзэлыкъуэ куейм хыхьэ Каменномост къуа­жэм и курыт еджапIэ №2-м пэщIэдзэ классхэм щадэлажьэ Багъ Iэсият, Шэ­джэм район администрацэм егъэджэныгъэмкIэ и IуэхущIапIэм и методист, филологие щIэныгъэхэмкIэ кандидат Що­къарэ Оксанэ, Кавказым и тхакIуэхэм я клубым хэт, усакIуэ, тхакIуэ, зэдзэкIакIуэ Уэтэбей Руслан, Урысейм и ТхакIуэхэм я зэгухьэныгъэм хэт, Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм щэнхабзэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ, усакIуэ Зэгъэщтокъуэ Людэ, Шэджэм ­къалэм дэт курыт еджапIэхэм адыгэбзэмрэ литературэмкIэ щезыгъа­джэ­хэр, нэгъуэщIхэри. 
Зэхыхьэр къыщызэIуихым, Къудей Фаридэ жиIащ: 
- Зэман жыжьэм ди нэхъыжьыфIхэм къыкIуэцIраха ди бзэмрэ хабзэмрэ дэ къытщIэхъуэжахэм ябгъэ­дэтлъхьэмэ, я IэфIагъыр зыхедгъащIэмэ, лъэпкъым адэкIи зиужьынущ. Бзэр щыIэмэ, дэри дыщыIэщ. Нобэрей ди зэхыхьэри зыхуэгъэзар аращ. Зэ­рыт­щIэщи, унагъуэм къыщекIуэкI зэхущытыкIэр къащIэхъуэ щIэблэм щапхъэ зэрахуэхъум шэч хэлъкъым. НыбжьыщIэхэм гъэсэныгъэ тэмэм ягъуэтын папщIэ, адэ-анэхэми унагъуэм ис нэхъыжьхэми лэжьыгъэш­хуэ я пщэм къыдохуэ. «Нэ илъагъу Iэм ещIэж», - жиIащ пасэрейм. Ущыныбжьы­щIэм зыхэплъхьэ хьэлращ гъащIэм къы­щыбдекIуэ­кIынур. Адэ-анэ­хэм я хьэкъым нэмыщI, еджапIэхэм щезыгъаджэ дэри къыттохуэ махуэ къэс ди нэIэ щIэт ныбжьыщIэхэм деущиину, дэтхэнэ зыми бгъэдыхьэкIэ зырыз къы­хуэдгъуэтыну. Щы­цIыкIум къыщегъэжьауэ ахэр хабзэм, нэмысым, гущIэгъум, гулъытэм хуэдущиймэ, ­гъуэгу захуэ техьэну да­щыгугъ хъунущ. Дэ дыщы­цIыкIум гъуэгурыкIуэ нэхъыжьхэм къыджаIэм дедаIуэу щытащ. Дэри сабийхэр дахэкIэ къэдгъэдэIуа-
­пхъэщ. 
Си шыпхъур адыгэбзэмкIэ егъэджакIуэщи, дерсхэр сабийхэм гъэщIэгъуэн зэращищIын Iэмал сытым дежи къелъыхъуэ. Псалъэм папщIэ, ар щIэщыгъуэу ебгъэкIуэкIын папщIэ тха­кIуэхэм, усакIуэхэм, зэдзэ­кIакIуэхэм я къалэмым къы­щIэкIа тхыгъэхэм нэхъы­бэрэ тепсэлъыхьыпхъэщ. АдыгэбзэкIэ ди республикэм къыщыдэкI «Iуащхьэмахуэ», «Нур» журналхэм, «Адыгэ псалъэ» газетым щIэщыгъуэ куэд къытохуэри, абыхэмкIэ щIэблэр къыпхудэхьэхынущ. 
Къыхэзгъэщыну сыхуейт егъэджакIуэхэм зэчий къы­зэрымыкIуэ зыбгъэдэлъ зэ­рахэтыр, ар дызэрыгуш­хуэщ. Псалъэм папщIэ, Каменномост дэт курыт еджапIэм щезыгъаджэ Багъ Iэсият иджыблагъэ къыдигъэкIа, «Хьэрфхэм я пшыналъэ» зыфIища тхылъым итхэр гъэщIэгъуэну зэхэгъэува хъуащ. ПэщIэдзэ классхэмрэ садикым зи къыщIэкIыгъуэ цIыкIухэмрэ адыгэбзэкIэ ирыребгъэ­джэ­ну щхьэпэщ, - жиIащ Фаридэ. 
АдэкIэ ар къытеувыIащ Шэджэм ЕтIуанэм дэт етIуа­нэ курыт еджапIэм адыгэбзэмрэ литературэмкIэ ще­зыгъаджэ Хъубий Жанетэ и лэжьыгъэм. Шэшэн Республикэм и ТхакIуэхэм я зэгухьэныгъэм и тхьэмадэ Ельсаев Аламахад и тхылъ «Честь имею» зыфIищар абы адыгэбзэкIэ зэридзэ­кIащ. Мыр тхакIуэ цIэры­Iуэм и Iуэтэжхэр щызэхуихьэса тхылъщ. Апхуэдэ Iуэхугъуэ­хэр лъэпкъхэр зэпызы­щIэщ, зэрызыгъащIэщ. 
- Кавказым ис лъэпкъхэр дызэкъуэтын хуейщ, ди IуэхущIафэкIи дызэхы­хьэпхъэщ, дызэрылъагъупхъэщ. Лъэпкъхэм я зэныбжьэгъугъэр зэрылъапIэр сабийхэми зыхедгъэщIэн хуейуэ къызолъытэ. АбыкIэ щхьэ­пэщ Жанетэ и гукъэ­кIыр. 
Къэбэрдей-Балъкъэрым­рэ Кавказымрэ я тхакIуэхэм я IэдакъэщIэкIщ мыбдеж телъ тхылъхэмрэ журналхэм ярыт тхыгъэхэмрэ. Мы­хэр фхуэзгуэшыну къыф­хуэс­хьауэ аращ, сэбэп къыфхуэмыхъунуи зы тхылъ яхэткъым. Адыгэбзэ дерсым хухах сыхьэт бжыгъэр мащIэми, зэман къыдэд­гъахуэурэ журналхэмрэ газетымрэ итхэм цIыкIухэр щыдгъэгъуэзэн хуейщ, - жиIащ Фаридэ. 
Тэрчокъуэ Заретэ тепсэ­лъы­хьащ сабийхэм дерс зэрырит щIыкIэм. 
- Си гъащIэм къыздогъуэгурыкIуэ, зэи сщымыгъуп­щэжыну си гум къинэжахэм ящыщщ КIыщокъуэ Алим и усэ сатырхэу сыцIыкIуу зэзгъэщIар: «Адыгэбзэр зэзмыгъащIэу, урысыбзэр сщIэн слъэкIакъым». Мы пса­лъэхэм гупсысэу щIэ­лъыр къыпхуэмы­Iуэтэным хуэдизщ. Езгъаджэ цIыкIу­хэми щIэмычу усэр ягу къызогъэкIыж. Сэ Iэмал куэд къызогъэсэбэп сабийхэр адыгэбзэм дезгъэхьэ­хын папщIэ. Дерс къэс щIэ­щыгъуэ ящысщIын щхьэ­кIэ, джэгукIэ гуэрхэр къызогупсыс. Псалъэм папщIэ, къуажэхькIэ зэпызогъауэ, псынщIэрыпсалъэхэр жы­зо­гъэIэ, псалъэжьхэмкIэ сэри сахэту дызэпоуэ, нэхъыбэ жызыIэфым къилэжьар хузогъэув. Зыгуэр сакъыщыхуеджэкIэ, и кум сызэрынэсу сыкъоувыIэ, «адэкIэ къэхъунур сыту пIэрэ»? жызоIэри. «КхъыIэ, къытхуеджэ», - къолъаIуэ сабийхэр. «Унэм фыкIуэжмэ фыкъоджэри, тхыгъэм къы­щыхъуар зэрызэпкърытхыжыным хуэдэу хьэзыру фыкъокIуэ»,- яжызоIэ. Дерс нэужьым адыгэбзэ къабзэкIэ сэламыр зэрахыжу изогъасэ. Ди блэкIахэм сахутопсэлъыхь. ЯфIэгъэщIэгъуэну къыщIэкIынщ, «адрей тхьэмахуэ пщIондэ дауэ дежьэну?», щыжаIэкIэ. Ди жагъуэ зэрыхъунщи, тхьэмахуэм хуэзэу тIэу диIэу аращ адыгэбзэмрэ литературэмрэ. Мис апхуэдэурэ сабийхэм сэрэ дызэдола­жьэ. Мыпхуэдэ зэхыхьэхэр нэхъыбэрэ едгъэкIуэкIмэ нэхъыфIу къызолъытэ, тщIэ­хэмкIэ дызэчэнджэщ­мэ, ди Iуэхури нэхъ кIуэтэну къыщIэкIынщ, - жиIащ Тэрчокъуэм. 
Багъ Iэсият и тхылъым, «Хьэрфхэм я пшыналъэ» зыфIищам, итхэм езым щызэхуэсахэр щыгъуазэ ищIащ. ПэщIэдзэ классхэм щезыгъаджэхэм папщIэ икъукIэ щхьэпэщ ар. Iэсият и Iэдакъэ­щIэкIым, джэгукIэ Iэмалхэр къыщигъэсэбэпурэ, зи гугъу щищIар адыгэм ди иджырей тхыбзэм хэт хьэрфхэращ. Хуабжьу гъэщIэгъуэнщ уи быным укъыхуеджэн къудейри. (Мы тхы­лъым зэ щхьэхуэу и гугъу тщIащи, къытедгъэзэжыркъым). 
АдэкIэ къэпсэлъащ Щокъарэ Оксанэ. 
- ГъащIэ щыхъукIэ, лъэпощхьэпо куэдым ухуэзэнущ, ауэ ар тэмэму къызэбнэкIыфын папщIэ акъыл зэхэдзэр сытым дежи сэбэпщ. Мыпхуэдэ зэхы­хьэхэр нэхъыбэрэ къызэдгъэпэщыпхъэщ. Дэ дыанэщ икIи дыегъэджакIуэщ, ди бзэмрэ хабзэмрэ сабийхэм ящIэнымкIэ псоми къалэнышхуэ ди пщэм къыдохуэ, ныбжьыщIэхэм я къэ­кIуэнур зыхуэдэнур зэлъы­тар дэращ. ЕгъэджакIуэхэр, тхакIуэхэр, усакIуэхэр, зэ­дзэ­кIакIуэхэр нэхъыбэрэ ды­зэхуэзэмэ, дымыщIэ къы­­зэрытщIэнум, ди къэу­хьым зэрызиужьынум шэч хэлъкъым. ТхакIуэхэмрэ уса­кIуэ­хэмрэ ныбжьыщIэ­хэр яхуэдгъазэмэ, зэхахым­рэ ялъагъумрэ дерс къыхахыну къызолъытэ,- жиIащ Оксанэ. - Зы хъыбарыфIи нывжесIэнут: адыгэбзэм бжьы­хьэ дызыхуэкIуэм щы­щIэдзауэ сыхьэтищ къратыж, тхьэмахуэм хуэзэу. 
Зэхыхьэм къыщыхалъ­хьащ Къэбэрдей-Балъкъэ­рым ис адыгэ усакIуэхэм, тхакIуэхэм, зэдзэкIакIуэхэм ящыщхэр курыт еджапIэхэм ирагъэблэгъэурэ ныбжьы­щIэхэм IуагъэщIэну.
ЗэIущIэм и кIэухыу Зэ­гъэщтокъуэ Людэрэ Уэтэбей ­Русланрэ я усэхэм къызэхуэсахэр ирагъэдэIуащ. 

Тхыгъэри  сурэтри КЪАНКЪУЛ  Раисэ  ейщ.