Къабарты-Малкъарны Жамауат палатасында сабийлени ариу къылыкълагъа юйретиуде юйюрле бла сабий садла байламлыкъда къалай ишлерге керек болгъанларын тинтгендиле.
Россейни Жарыкъландырыу министерствосуну оноуу бла быйыл школгъа дери билим бериуню жылыды. Аны чегинде гитче жыл санда сабийлени ариу къылыкълагъа юйретирге, хар не жаны бла да айнытыргъа, сабий садланы мюлк-техника хазналарын игилендирирге, алада ишлеген устазланы билимлерин ёсдюрюрге белгиленеди.
Жыйылыуну ача, палатаны билим бериу эм илму жаны бла комиссиясыны башчысы Зумакъулланы Асхат ёсе келген тёлюлени тин-ниет жаны бла юйретиуню юйюрню къатышдырмай тамамларгъа жарамазлыгъын чертгенди. Аны ючюн а, ол оюм этгенден, учрежденияла ата-анала бла байламлыкъда турургъа, арада ышаныулукъну кючлерге тийишлидиле.
Кётюрюлген темагъа билдириулени республиканы жарыкъландырыу эм илму министрини орунбасары Екатерина Мисостова, Нальчикни жер-жерли администрациясында Билим бериу департаментни башчысыны орунбасары Къайгъырмазланы Залина, сабий садланы директорлары этгендиле. Ала чертгенлерича, инсанны халине адамлыкъны ышанларын сингдирирге, Ата журтну магъанасын ангылатыргъа, къыйналгъаннга жазыкъсына билиуге, тин байлыкъ мюлк байлыкъдан магъаналы болгъанына, игини амандан айырыргъа юйретиуге школгъа дери жыл сан эм иги кезиудю.
Айтылгъаныча, бюгюнлюкде регионда школгъа дери билим берген 266 организация барды, алагъа 45 814 сабий жюрюйдю. Алада иш «КъМР-де билим бериуню айнытыу» программаны эмда «Школгъа дери эмда битеулю билим бериу» подпрограмманы чегинде толтурулады. Гитчелени ниет-патриот жаны бла юйретиуню шёндюгюлю амаллары хайырлылыкъларын кёргюзтгендиле, аны ючюн ала Школгъа дери билим бериуню федерал къырал стандартында бегитилгендиле. Анда салыннган борчланы санында билим бериуню бла юйретиуню тенг бардырыу, аны мурдоруна уа жамауатда жюрюген адеп-къылыкъны, тёлюден тёлюге сакъланнган ахшы адетлени, тин-ниет хазнаны салыу да киреди. Ол мурат бла бусагъатдагъы излемлеге кёре онгла къураладыла, юйретиу жорукълагъа келишдириледи, учрежденияланы мюлк-техника, норматив-право, къурау, кадрла жаны бла халларына къаралады.
Сабийле Ата журтларыны тарыхларын билирча, аны хурметлерча жыл сайын байрам эм эсгериу кюнлеге аталгъан белгилеу жыйылыула, патриот жырны фестивальлары, юйюр спартакиадала къураладыла. Сёз ючюн, Юйюрню жылыны ичинде ата-аналаны да къатышыулары бла юйюр жашауну магъаналылыгъын ачыкълагъан байрам тюбешиуле болгъандыла. Неда Ата журтну къоруулаучуну жылына эмда Уллу Хорламны 80-жыллыгъына бла Нальчикге Аскер махтаулукъну шахары деген сыйлы ат берилгенли 15 жыл толгъанына аталгъан байрамланы чегинде сабий садланы барысында да «Эсгериуню альбому» деген социал-жарыкъландырыу башламчылыкъ ётдюрюлгенди. Россейни Халкъларыны бирликлерини жылында уа чыгъармачылыкъ ингирле бла эришиуле, ветеранла бла тюбешиуле къуралгъандыла, музыка эм сахна оюнла кёргюзтюлгендиле, тарых магъаналы жерлеге жолоучулукъла болгъандыла.
Билим бериуге бла юйретиуге ата-аналаны къатышдырыугъа да уллу эс бёлюнеди. Абаданланы жарыкъландырыу иш 2027 жылгъа дери «Сабийликни онжыллыгъы» деген программагъа кёре юйюр тин-ниет байлыкъны кючлеу жаны бла къырал политиканы кесегича бардырылады. Анга тийишлиликде быйылны сентябринде республикада ата-аналаны бла сабийлеге осуйлукъ этген адамланы жарыкъландырыу башланырыкъды.
Жыйылыуда кемчиликлени юсюнден да айтылгъанды. Алай бла баш жарсыу школгъа дери билим бериу учреждение бла ата-аналаны юйретиуню бардырыуну амалларына кёз къарамлары бирча болмагъанлары бла байламлыды. Юйюрле учреждениялада къаллай амалла хайырланылгъанларын билирге керекдиле, ансыз ала кеслерини жанындан себеплик эталлыкъ, юйретиуню юйде тамамлаяллыкъ тюйюлдюле. Андан тышында, абаданла юйретиуге кереклисича бир къатышдырылмагъанларын да белгилерге керекди. Кёпле битеу жууаплылыкъны устазланы бла юйретиучюлени боюнларына саладыла, сабийлерини айныуларында ала да къошумчулукъ этерге борчлу болгъанларын унутадыла. Устазла, ата-анала да ишлегенлери ючюн байламлыкъла жюрютюрге заман аз къалгъаны да чырмаулукъ этеди.
Бу халла бла байламлы Россейни Жамауат палатасыны келечиси Барасби Карамурзов ёсе келген тёлюлени патриот халда юйретиу, кертиси бла да, къыйын иш болгъанын белгилегенди. «Былайда сабийлени тёгереклеринде къаллай адамла тургъанлары, аланы акъылларына гитчеликден не тюрлю ниетле салыннганлары да уллу магъананы тутадыла. Жарсыугъа, ата-аналаны араларында сабийлерине Ата журтларыны, ата-бабаларыны, тукъумларыны юсюнден айтханла алай кёп тюйюлдюле, ала гитчеле алыкъа бу затланы ангыламазлыкъ сунадыла. Алай инсанны адамлыкъ шартларыны мурдору гитчелигинде салынады», – дегенди ол.
Жыйылыуну ахырында сейирлери болгъан органлагъа эсгертиуле жарашдырылгъандыла.
Кульчаланы Зульфия
