КъБР-м щыIэ МВД-м щекIуэкIащ телефонымрэ интернетымрэ къагъэсэбэпурэ щIэпхъаджагъэ зезыхьэхэм зэрапэщIэтым, абы и лъэныкъуэкIэ ди щIыналъэм щызрагъэгъуэта ехъулIэныгъэхэм ятеухуа зэIущIэ.
ХъыбарегъащIэ-коммуникацэ Iэмалхэр къагъэсэбэпкIэрэ хабзэншагъэ зылэжьхэм япэщIэтынымкIэ МВД-м и къудамэм и унафэщI Лавринович Рашид зэрыжиIамкIэ, абыхэм я къалэн нэхъыщхьэр цIыхухэр киберщIэпхъаджагъэм щыхъумэнырщ.
- ЕдгъэкIуэкIа къэпщытэныгъэхэм къызэрагъэлъэгъуамкIэ, щIэпхъаджащIэхэм нэхъ къахуэгъапцIэр щIэныгъэ зыбгъэдэмылъ, ахъшэ зехьэныр бжыгъэм зэрыхуагъэкIуар къызэхьэлъэкI, а Iэмалым и лэжьэкIэр къызыгурымыIуэ, интернетыр зыхуэмыгъэIэкIуэлъакIуэ цIыхухэрщ. Апхуэдэщ жыIэзыфIэщхэр, мыцIыхухэм зи дзыхь езыгъэзхэр. Зи гугъу тщIы щIэпхъаджащIэхэм цIыхум и психологием фIыуэ хащIыкI, ахэр къызэрагъэдаIуэм хуэгъэсащи, IэщIагъэми щIэныгъэми мыхьэнэ имыIэжу, зэи зыхуумыгъэфэщахэри къыщагъапцIэ щыIэщ. Абы къыхэкIыу, зы Iэмал закъуэкIэщ бзаджащIэхэм уазэрыпэщIэтыфынур - фымыцIыху къэпсэлъарэ ахъшэ гугъу ищIмэ, телефоныр тефлъхьэ занщIэу. ЖиIэнур жевмыгъэIэ, фемыдаIуэ, фымыгъэпсалъэ. Фигу ивубыдэ: банкым и лэжьакIуэхэри хабзэхъумэхэри зэи телефонкIэ нэпсэлъэнукъым ахъшэ Iуэхум теухуауэ! - жиIащ Лавриновичым.
ХъыбарегъащIэ-коммуникацэ Iэмалхэр къагъэсэбэпкIэрэ хабзэншагъэ зылэжьхэм япэщIэтынымкIэ МВД-м и къудамэм и лIыкIуэ КIуэкIуэ Руслан къыщыпсэлъам къыхигъэщащ бзаджащIэхэр дзэ Iуэху хэхам хэкIуэдахэм я унагъуэхэм ещакIуэу къызэраублар.
- ЩIэпхъаджащIэхэр дзэ Iуэху хэхам хэкIуэдахэм я унагъуэхэм щыщхэм я деж псалъэурэ, экстремист зэгухьэныгъэхэм мылъкукIэ ядэIэпыкъуу къахутауэ икIи абы къыхэкIыу уголовнэ Iуэху къыхузэIуахыну жраIэурэ, ягъэшынэ. Гуауэ зиIэхэр а псоми тэмэму егупсысыну, къыжраIэр пэжрэ пцIырэ зэхагъэкIыну апхуэдэ щытыкIэ иткъыми, дауи, къэбгъэпцIэну нэхъ тыншщ. Апхуэдэу, зи щхьэгъусэ, къуэ дзэ Iуэху хэхам хэкIуэдахэм кърата ахъшэр зэрыщыту бзаджащIэхэм ират, «лей къатемыхьэн» щхьэкIэ. Псалъэм папщIэ, «Госуслуги»-р къагъэсэбэпкIэрэ фызабэ гуэрым сом мелуан 13-м нэблагъэ IэщIагъэкIащ иджыблагъэ. Зыщывмыгъэгъупщэ: «Госуслуги»-м щывиIэ напэкIуэцIыр, фэ нэмыщI, зэи зыми къыхузэIухыфынукъым икIи абы бзаджащIэхэр ихьауэ жаIэу зэи зыри фи деж нэпсэлъэнукъым, щIэпхъаджащIэхэм къищынэмыщIа! - гу лъитащ КIуэкIуэм.
Следственэ управленэм и 2-нэ къудамэм и унафэщI Бакуев Мурат тепсэлъыхьащ интернет Iэмалхэр къагъэсэбэпкIэрэ хабзэншагъэ зылэжьхэм 2026 гъэм и япэ мазищым зэрапэщIэтамрэ абыкIэ зрагъэгъуэта ехъулIэныгъэхэмрэ.
- 2025 гъэм и япэ мазищым ебгъапщэмэ, 2026 гъэм дызытепсэлъыхь щIэпхъаджагъэхэм хуэдэхэм процент 38,1-кIэ хэщIащ. Арами, дызэлэжьын щыIэщ. БзаджащIэхэм я лъагъуэм утеувэну гугъущ, абыхэм телефон номер нэпцI куэд зэрахьэ, ахъшэр здрагъэхь счет бжыгъэншэхэр яIэщи, зым икIыу адрейм ирагъэдзурэ зэIэпахри, иужькIэ къыпхуэгъуэтыжыркъым. ЦIыхухэм я ахъшэр зэрыIэщIагъэкIа Iэмалыр, ар зэрызэIэпаха лъагъуэр къытхуэхутэми, ди жагъуэ зэрыхъунщи, къытхуегъэгъэзэжынукъым, къаIэщIэтхыжыфынукъым, - жиIащ хабзэхъумэм.
ЗэIущIэм зэрыщыжаIамкIэ, мы унэтIыныгъэмкIэ щIэпхъаджагъэ зылэжьахэм я ныбжьыр илъэс 16 ирикъуамэ, УФ-м и хабзэм ткIийуэ тету жэуапым ирашэлIэнущ, балигъхэм хуэдэуи и унафэ ящIынущ. КъБР-м щыIэ МВД-м цIыхухэр къыхуреджэ набдзэгубдзаплъэу щытыну, ямыцIыхухэм дзыхь хуамыщIыну.
Фырэ Анфисэ.
