КъМР-ни Жамауат палатасыны Къоркъуусузлукъну жалчытыу эмда жамауат-къараучу комиссия (ОНК) бла бирге ишлеу жаны бла комиссияны башламчылыгъы бла бу кюнледе бардырылгъан жыйылыуда тутмакъладан чыкъгъанлагъа кеслерин жашаугъа жарашдырыргъа себеплик этиуню юсюнден сёлешиннгенди. Артыкъда жамауат биригиуле ол ишге не къошумчулукъ этерге боллукъларына къаралгъанды.
Жыйылыуну Россейни Жамауат палатасыны тийишли комиссиясыны башчысыны орнубасары Александр Воронцов бардыргъанды. Башлагъан а КъМР-ни Жамауат палатасыны председатели Хазратали Бердов этгенди. Ол айтханнга кёре, ала сюзюлген сорууну тынгылы билир муратда Аманлыкъчыланы терсликлерине жолукъдуруу жаны бла федерал службаны (ФСИН) учрежденияларын жокълагъандыла, жууаплы органланы келечилери бла тюбешгендиле.
Ызы бла Хазратали Александрович КъМР-де Адамны эркинликлери жаны бла уполномоченный Зумакъулланы Борис къыралны Президентини Указы бла Александр Невскийни ордени бла саугъаланнганын билдирип, аны алгъышлагъанды.
Александр Воронцов тутмакъладан чыкъгъанлагъа кеслерин жашаугъа жарашдырыргъа себеплик этиуню (пробация) магъанасы уллу болгъанын айтып, аны кючлендирирге кереклисин чертгенди. Ала бу жумуш бла талай жылны кюрешгенлерин да билдиргенди. «Ажашхан адамлагъа тюз жолгъа турургъа болушуу бек керекли ишди. Аны баш мураты аманлыкъчыланы жангыдан законнга бузукълукъ этиуден тыйыуду, жамауатны къоркъуусузлугъун жалчытыуду», - деп, ол тюрьмеден тюнене чыкъгъанла бла ишлеуге специалистлени да къатышдырыргъа керек болгъанын эсгертгенди. Ол жаны бла ахшы сынам жыйышдырылгъанын, бир-бир субъектледе тутмакъладан чыкъгъанлагъа иш табаргъа болушхан арала ачылгъанларын да айтханды.
- Эркинликлери къайтарылгъан инсанланы артда жамауат жашауда жерлерин табалмай къыйналгъанлары, алагъа ишге кирген къыйын болгъаны кимге да жашырын тюйюлдю. Алай алагъа къыйын кезиулеринде болушмай къоюу, артда осал эсеплеге келтирирге боллукъду, - деп къошханды ол.
Зумакъулланы Борис да арт жыллада бу проблемагъа битеукъырал даражада аслам эс бёлюннгенин белгилегенди. Ол айтханыча, тутмакъланы тийишли болумлада турурларына, медицина жумушла бла жалчытылырларына дайым къаралады, къысхасы, эркинликге огъурсузланмай, чамланмай чыгъарларына къайгъырылады. Прокуратура, УФСИН, ОНК, Жамауат палата, сейирлери болгъан битеу организацияла да тюненеги тутмакъла жамауатха къошулурча, алагъа болушлукъ табылырча мадарла этедиле.
- Аллай инсанлагъа къырал аланы бырнак этмегенин кёргюзтеди. Аны юсюнден закон чыкъгъанлай, биз да жыйылыула бардыргъанбыз, аны жетишимли толтурур ючюн, власть органла, дин биригиуле бла да байламлыкъла жюрютебиз. Биз оюм этгенден, бюджетни къытлыгъына да къарамай, республикада тутмакъладан чыкъгъанла эркинликде жашаугъа терк да, тынч да юйренирге себеплик этерик ара къуралыргъа тийишлиди. Анда алагъа болжаллы халда жашарча жерле болургъа, иш табаргъа, документлерин жыйышдырыргъа болушургъа керекдиле»,- деп къошханды уполномоченный.
Республикада УФСИН-ни башчысыны орунбасары Николай Никитин а быллай эсепле келтиргенди: законну толтурууну чеклеринде управление эм алгъа ведомствола аралы ишчи къауум къурагъанды, тийишли ведомствола бла иги кесек келишим тауусханды. Этилген мадарланы санында къыйын жашау болумгъа тюшгенлеге ырысхы бла болушуугъа, ишчи жерле табыугъа энчи магъана бериледи. Республиканы Правительствосуну тутмакълагъа социал жашаугъа къайтыргъа себеплик этген программасы да барды. Бу жаны бла болушлукъну быйыл 37 адам алгъанды, былтыр а – 30.
Бу шартла тутмакъланы араларында ырахат жашаугъа къайтыргъа итиннгенле аслам бола баргъанларын кёргюзтедиле. Болушлукъ излегенлени асламысы иш табаргъа себеплик этиуню тилейдиле. Психология, ресоциализация жаны бла, ишсизлик бла пособие эмда борчлу халда медицина страхование этиу полисле алыргъа сюйгенле да бардыла.
КъМР-ни миллетлени ишлери эмда жамауат проектле жаны бла министрини орунбасары Гергъокъланы Жамболат регионда тутмакълагъа болушууну арасын къурардан алгъа бирси субъектледе сынамгъа къаралгъанын, аланы тинтиу а бу иш къыралны къолунда болгъан жерледе жетишимли толтурулгъанын билдиргенди. Ол жыйылгъанланы эслерин талай магъаналы шартха бургъанды. «Сёз ючюн, жамауат биригиулени ишлери субсидияла, грантла бла къысха байламлыды. Ала уа къуруда тюшгенлей турмайдыла, алай эсе уа, ишни тохтаусуз тындырыргъа онг болмайды. Тутмакълагъа болушууну арасында адамла кече-кюн да тургъанларын, ала бла ишлерге да специалистле керек болгъанларын эсге алсакъ, аны ахча, мюлк бла жалчытыу тохтаусуз бардырылыргъа тийишлисин кёребиз»,- дегенди.
КъМР-ни прокуратурасыны уголовный аманлыкъ этгенлени терсликлерине жолукъдургъанда законлукъ къалай сакъланнганына надзор этиу бёлюмюню башчысы Артик Кокоев айтханыча, тюрьмеледен чыкъгъанлагъа ара бусагъатда ишин наркотиклеге, ичгиге эм башха осал къылыкълагъа берилгенлени бакъгъан реабилитация учрежденияны мурдорунда ачылгъанды. Тюзетиу арада тутмакълагъа ишге кирир ючюн, керекли къагъытланы жарашдырыргъа болушадыла, ишсизлик бла байламлы эсепде туруп, 38 адам пособие аладыла.
РФ-ни Юстиция министерствосуну КъМР-де Управлениясыны башчысы Къужонланы Жантемир да тутмакъладан чыкъгъанлагъа болушууну юсюнден законну толтурууда энчиликлени туура этгенди эмда бу жаны бла алчы регионланы санына кириуню амалларыны юсюнден да билдиргенди.
Ахырында Александр Воронцов КъМР-ни Жамауат палатасыны ОНК-сыны алгъыннгы келечилери Анатолий Барсаговну бла Созайланы Алканы Россейни Жамауат палатасыны комиссиясыны сыйлы грамотасы бла, ОНК-ны бла КъМР-ни Жамауат палатасында бла ОНК-да ишлеп тургъан Азрет Шапсиговну, Владимир Абаноковну, Мисирланы Хызырны, Валентин Бобылёвну, Жанна Тенгизованы Ыспас къагъытлары бла саугъалагъанды.
Кульчаланы Зульфия.
Суратны автор алгъанды.
