Кичибалыкъ мал тутаргъа, бичен этерге эм бахчачылыкъгъа да аламат жерди. Мында заманны багъалай билген иш кёллю, хунерли эм адет-намысха къаты адамла жашайдыла. Жанатайланы Бузжигитни жашы Алим да аладан бириди. Ол гитчелигинден окъуна жашауун малчылыкъ бла байламлы этип келеди, заманында башына мадар излеген жашладан бириди. Кёп болмай «Заман» газетни журналистлерини къаууму бла Кичибалыкъгъа баргъан заманыбызда Алим бла тюбешип, ушакъ этгенме.

-Тау элде малчылыкъ не заманда да баш жерни алгъанды. Эртте малы болмагъан хазна жокъ эди, аны себепли гитчеле да малгъа къараргъа эрттеден юйреннгендиле. Сизде да алай болгъан болур?

- Атабыз Кичибалыкъны абердин ангуст малла тутхан совхозунда малчы болуп тургъанды. Мен да жетинчи классда окъугъанымдан башлап, атама болуша, жашаууму малчылыкъ бла байламлы этгенме. Совхоз чачылгъандан сора, элден жети километр чакълы узакълыкъда колхозну къойлары тургъан ферманы алып, биринчи заманда элни къойларын кютюп тургъанбыз.

Болсада бир жыл уллу буз уруп, иги кесек малны къырып, уллу къоранч салгъандан сора, къойчулукъну къоябыз. Тюнгюлюб а къалмагъанбыз: башха мадар излеп, тууарла мажарып, алагъа къарап тебирейбиз. Андан бери онбеш жыл чакълы озгъанды.

Биз ферманы алгъанда, не шифрлери, не терезелери жокъ эдиле. Аны себепли башын къанжалла бла жапханбыз, пластик терезеле салгъанбыз, токну тартыргъа онг болмагъаны ючюн кюн бла ишлеген станция алгъанбыз. Ол бизни ток бла жетер тенгли бир жалчытады. Жолну да, узун болгъанлыкъгъа, жыл сайын жангыртыргъа тюшеди. Таш къуюп тюзетгенликге, мурдору тынгылы болмаса, сакъ жауунла тозуратмай къоймайдыла.

- Бусагъатда уа ненча малынг барды? 

- Беш жыл мындан алгъа энчи предприниматель болгъанымдан сора, къырал субсидия бёлгенини хайырындан отуз къумалы тана алгъанма. Бусагъатда уа ангуст къумалыладан жюз ийнек бардыла. Бюгюнлюкде аланы эки жыйырмасы бузоулу болгъандыла.

Аладан сора да, элли алты ат, жыйырма тай эм эки къумалы бугъа тутабыз.

-Техникагъыз а жетемиди? 

- Бюгюнлюкде аны бла жалчытылыннганма дерге боллукъма. Эки тракторум, аллай бир "Немка" комбайным, ЗИЛ, КамАЗ эм башха оборудованием да бардыла. Бир тюрлю сылтау бла техника керек болса, элде жашла да билеклик этедиле.

- Малланы къалай кечиндираласа, алагъа къараргъа ким болушады? 

- Ферманы тёгерегинде 175 гектар жер барды. Ол маллагъа къыш кезиуде кечине турургъа жетеди. Жайда уа эки айгъа Ауар-Сыртха барама, биринчи къар жаугъанлай а, энишге энерге тюшеди.

Биченликлени юслеринден айтханда уа, кесими жерим жокъду, ортакъгъа эки жыйырма процент тёлеп алама. Андан кесиме 500 тюк къыстырыкъ этсем, жете келеди.

Мирзеуню да сатып алама. Андан сора да, быйыл юч гектарда силосха нартюх саллыкъма. Кюнле жылыгъа айланып, жер къургъакъсыса, жерни сюрдюрюрча боллукъду.

Маллагъа, къыйыныракъ болса да, атам бла кесим къарайбыз. Жайда бош заманларында жашчыкъла Шамил бла Къурман да болушадыла. Гитче класслада окъугъанлыкъгъа, атны юсюнде эркин жюрюйдюле.

- Мал аурумазча, мурдар болмазча, дайым эс бурургъа керекди, бу жаны бла не мадар этиледи? 

- Мал тутсанг, ауругъаны, ёлгени да болмай къалмайды. Алагъа замынында дарман салыргъа керекди. Ол иш бла кёбюсюнде кесим кюрешеме. Жыл сайын бир тюрлю ауруу жайылып, маллагъа хата салмазча, къан алдырама. Керек дарманларын беребиз эм жууундурабыз.

Сау болсунла элде ветеринар врач Тербулатланы Азрет, фельдшерле Умарланы Аныуар бла Габуланы Солтан. Ала, билимлерин, заманларын, кюч-къарыуларын да аямай, эринмей, борчларын толтурадыла. Не заманда чакъырсанг да, угъай демейдиле, бирде телефон бла тынгылы эсгертиуле бередиле.

- Келир заманнга къаллай муратларыгъыз бардыла? 

- Хар адамныча, муратларым кёпдюле, алай быйыл къазах къумалыладан алтмыш бугъачыкъ алыр умутум барды. Субсидия къоллу болурча, тийишли документлени берип, сакълап турама. Беш жылны ичинде ишими жетишимли бардырып, кесими айырмалы кёргюзталгъанма деп, алай сунама. Аны ючюн къуру къоймазларына бек ышанама. Къошуму кенгертирча мадар да этерикме, он атха халжар эм машиналаны салыргъа жатма ишлер акъылым да барды. 

Ушакъны Курданланы Сулейман бардыргъанды.