Хар Кичибалыкъгъа келген адам сейир этерикди: жерни ариулугъуна да, эллилени адеплиликлерине, мангылай нюрлерине, къонакъбайлыкъларына, ариу сёлешгенлерине да. Юйле да – бёкемле, жол къыйырында таулада уа – отлай тургъан малла. Берекет! Аман кёзден кери къалсын Кичибалыкъ, бек тап жерди. Биз, журналист къауум, Кичибалыкъда сау кюн ишлегенликге, арып угъай, кёлленип кетген эдик. Энтта бери къайтыргъа, эллиле бла ушакъла бардырыргъа кереклиси баямды. Бу жол а, газетибизни тёрелерине кёре, тюбешиулерибизни эл администрацияны башчысы Гуртуланы Хызырны жашы Малик бла башлагъан эдик.
– Малик Хызырович, биринчиден, эл администрация тургъан мекям жангы, тизгинли болгъаны къууандыргъанды. Хар элде да хал былайды деп айталлыкъ тюйюлбюз.
– Хау, бу мекям жангыды, врач амбулаториябызгъа да тынгылы ремонт этилгенди. Жолларыбызгъа да чыракъла салып бошагъанбыз. ФОК да 2026-2027 жыллада ишленирикди. Жюз жери болгъан жангы сабий садны проект-смета документациясын да хазырлагъанбыз, ол къурулуш да жууукъ жыллада башланырыкъды.
– Ишчи жерле бла болум къалайды? Бери келе туруп, элни тёгерегинде отлай тургъан малла кёп болгъанларына къууандыкъ. Жер башында битеу таулада жашагъан миллетле малчылыкъ бла башларын кечиндиредиле.
– Бизде да малла тутханла аз тюйюлдюле. Жерни хайырын да чыгъарадыла адамларыбыз. Алай бусагъатда жаш адамла файдасы кёп болгъан ишни излейдиле. Мен зоотехникме, эл мюлкню билеме. Совет Союзну заманында малчылыкъны айнытыргъа къырал ахча берип тургъанды, нек дегенде андан алай кёп файда тюшмейди. Бусагъатда элибизден жашла Мурманск, Иркутск шахарлагъа барып, бир айгъа эки жюз минг сом алып турадыла. Мында уа къайда аллай ахчала… Болсада, элибизде да ала кючлерин-къарыуларын салырча онгла къураргъа сюебиз. Аллай онгладан бири Жылы-Суугъа ишленирик жолду. Биз сюйгенча терк къуралмайды бу иш, алай ол болса, элибиз туризм бла байламлы боллукъду, ашханала ачыллыкъдыла. Кёресиз, бусагъатда бизнесде кючлерин сынаргъа сюйген жаш тёлю ёсгенди, алагъа жангы онгла, мадарла керекдиле. Хар тёлюню жолу энчиди. Аны излерге, табаргъа керекди, хар зат да жашауда хаппа-хазыр болуп турмайды. Сёз ючюн, биз ишчи жерле къурайбыз деп, бир заманда тигиу цех ачаргъа умут этген эдик. Ишчиле табылмагъандыла… Сют-айран чыгъаргъан цех а ишлеп турады.
– Айраныгъыз бек терк айтдыргъанды атын республикада.
– Аллай атламладан къуралады элни сыйы-намысы. «Горянка» ансамблибизни жырларын, тепсеулерин республиканы тышында да биледиле. Ёмюрлени теренлеринден келген халкъ маданиятыбызны ызын жаланда шахарлада угъай, бек биринчи, элледе бардырыргъа керекди. Халкъыбыз жыргъа, тепсеуге устады, сёзню терен сезеди, жюзле бла халкъ жырларыбыз, жомакъларыбыз, таурухларыбыз бардыла. Аладан къаллай бири уа жазылмай, тас болгъанды, ким билсин.
Жаннетли болсунла, миллетибизни ийнагъы Мечиланы Кязим, белгили алимибиз Журтубайланы Махти элибизде жашагъанлары бла ёхтемленебиз. Элибиз уллу тюйюл эсе да, жамауатха жол кёргюзтген адамла чыкъгъандыла арабыздан.
– Жол кёргюзтгенни, юлгю болгъанны юсюнден айтханда, Кичибалыкъда къабырлада тизгиннге сейир этгенме. Ала тау юсюнде болгъанлары себепли жолдан кёрюнюп турадыла. Хар жерде да сиздечады деп айталлыкъ тюйюлбюз. Социал сетьледе кёп кере сюзюлгенди бу жумуш: элледе да, шахарлада да къабырлагъа иги къаралмайды. Арт жыллада бир кесек болум игиге тюрленнгенди, алай энтта да субботниклеге къыйналып чыгъадыла.
– Бу сорууда элни таматаларыны советине жюрек ыразылыгъымы билдиреме. Аны башчысы Ёлмезланы Мустафаны жашы Магомет Кичибалыкъны жюрегинден сюйген адамды. Керти жамауат адамы. Хар элде халкъны бирлешдирген адамла боладыла. Элибиз уллу тюйюл эсе да, бир бирибизге билеклик, хурмет эте жашайбыз.
– СВО-гъа къатышханлагъа эс бурамысыз?
– СВО-гъа къатышханланы юйюрлерине депутатла къарайдыла, не жарсыуларына да эс бурургъа кюрешебиз. Хар къырал дунияда кесини жерин сакълар, айныр ючюн, не заманда да эр кишиле сюелгендиле. Бюгюнлюкде да алайды. Жаннетли болсунла, эки жашыбызны асырагъанбыз, школда жигитлерибизге аталгъан къанга ачханбыз. Битеу да сегиз жаш СВО-гъа къатышхандыла, ала юйлерине къайтхандыла. Бусагъатда тёртеулен къуллукъларын бардырадыла. Ала юйлерине хорлам бла сау-саламат къайтырларын сакълайбыз.
– Биз адамла бла ушакъла эте жетгенбиз администрациягъа. Маршруткала элни ичи бла бармайдыла да, жаяу жол узагъыракъ болуп кетеди, дегенле да болгъандыла.
– Алгъын Зольск районну кесини автотранспорт управлениясы болгъанды. Беш жыл мындан алгъа аны кетерген эдиле. Кесибиз маршрутка къураргъа кюрешгенбиз, алай аны шофёру файда тюшмейди, деп, тохтап къалгъанды. Болсада жолгъа чыкъгъан къайры да барып къайталлыкъды. Нальчикден келген жети маршрутка озады элибизни юсю бла. Ким да Кичибалыкъгъа эрттенликде маршрутка бла келип, артха ингирде юйюне къайталлыкъды.
– Дагъыда бир жарсыуну юсюнден сорургъа сюеме. Ол жаланда бу элни угъай, битеу республиканы да къыйнап турады. Бюгюн эрттенликде Нальчикде бизни юйюбюзню къатында бек уллу кир-кипчик тёбе къаланып тура эди. Сизде да, тюзюнлей шахардача, уллу тёбеле жокъ эселе да, эрттеден бери «Экологистика» элге кирмегени эсленеди.
– Жангы жылдан бери! Кюнден-кюннге телефон бла сёлешебиз, келишимге кёре ыйыкъгъа бир кере кир-кипчикни алып кетерге борчлу болгъанларын эсге салабыз, алай ушакъларыбыздан хазна магъана чыкъмайды. Башха элледе да, Нальчикде да болум биздеча болгъанын билебиз, бу кемчилик кетерилир деп сакълайбыз.
– Врач амбулаторияда тышындан келген терапевт эм педиатр ишлейдиле.
– Амалсыздан! «Земский доктор» программа игиди, аны хайырындан врачла элге келедиле. Алай элден кесибизни адамларыбыз ишлеселе эдиле, аламат боллукъ эди. Окъугъанла неда шахарда къаладыла, неда юйюр къурагъанда, башха жерде жашап башлайдыла. Элде жашагъанладан врачла болсала, бек къууанырыкъ эдик. Медсестраларыбыз иги ишлейдиле, сау болсунла.
– Арт заманда элде бу огъурлу иш болгъанды деп, не затны чертирге боллукъсуз?
– Суу бла жалчытылгъанды эл. Республиканы эм районубузну башчылары болушхандыла, сау болсунла. Биз элибизни айнырын сюебиз. Насыпха, къадарларын туугъан жерлери бла байларгъа излеген жаш адамларыбыз бардыла. Элибизни тамблагъы кюнюне толу ышанабыз, ийнанабыз.
