12 мартда профессионал байрамларын Россейни уголовно-толтуруучу системасында ишлегенле белгилейдиле. Быйыл ФСИН къуралгъанлы 147 жыл толады. РФ-ни ФСИН-ини КъМР-де Управлениясыны башчысы ич къуллукъну полковниги Александр Демидов бла ушагъыбыз да ведомствону тарыхыны, бюгюнлюкде республикада системаны болумуну юслеринден болгъанды.
- Александр Андреевич, аманлыкъ этип, жууапха тартылгъанны тюзетирге, жамауат жашаугъа тюз инсанныча къайтарыргъа онг бармыды?
- Уголовно-толтуруучу системаны 1879 жылда къуралгъан кюнден башлап борчу бирди – законну бузгъан адамгъа терслигин ангыларгъа болушургъа, аны жашауун тюрлендирирге, жамауатха сингдирирге. Анга жетер ючюн а, ишибизде тюрлю-тюрлю мадарланы хайырланабыз.
Бек алгъа уа адамгъа тюзелирге иш болушурукъду. КъМР-де тюзетиу учреждениялада бир ненча производство къуралгъанды: тигиучю, къанга эм темир жарашдырыучу цехле, дагъыда кесибизни мюлкюбюз барды. Ишлегенлеге хакъ тёленеди. Алай бла уа ала, тутулуп тура эселе да, юйюрлерине болушаладыла, дагъыда этген аманлыкъларындан тюшген хатаны да тёлейдиле.
- Баям, тутмакъгъа тюшгенлени арасында билимлери болмагъанла, ичгичиле, жууукълары бла байламлыкъланы тас этгенле да болурла.
- Хау, юйретиу, психология эм социал жумушлагъа энчи эс бурулады. Жууапха тартылгъанланы арасында ичгичи, наркоман бар эсе, алагъа реабилитация этиледи, осал къылыкъларын къояргъа болушабыз. Жууукълары бла байламлыкъланы жангыртыу магъаналы ишледен бириди. Ол жаны бла мадарла толтуруладыла. Дагъыда документлерин тас этгенлеге аланы жангыртыу жаны бла тийишли мадарла тамамланадыла.
Юйретиуде динни магъанасы уллуду. Жууапха тартыу учреждениялада межгит бла килиса бардыла, бизге дин къуллукъчула терк-терк келиучюдюле, тутулуп тургъанла ала бла чырмаусуз тюбейдиле, ушакъла бардырадыла.
Андан сора да, спорт, театр, сурат ишлеу кружокларыбыз да ишлейдиле. Алагъа жюрюрге, жангы сынау, билим алыргъа жарайды. Ол угъай, тутмакъланы арасында спорт эришиулеге да къатышыучудула, чыгъармаларын конкурслагъа ашырадыла, анга да чырмау жокъду.
Жарсыугъа, жууапха тартылгъанланы арасында школну окъуна тауусмагъанла бардыла. Ол себепден билим бериу иш да магъаналыладан бириди. Аланы окъургъа, ишчи усталыкъ алыргъа онглары барды. Окъууну бошагъандан сора, къырал диплом бериледи, аны бла уа эркин болгъандан сора ишге тохташыргъа боллукъдула.
- Ахыр жыллада бузукълукъ этгенни жууапха эркинлигин сыйырмай тартыу кенгергенди. Бизни республикада уа сюдню аллай оноуун толтурурча мадарла къуралгъанмыдыла?
- Къыралда бузукълукъ этгенни борчлу халда хакъсыз ишлеге тартыу бла байламлы жууаплылыкъ кийирилген кезиуле кёбейгендиле. Аны ючюн тюзетиу арала ишлетиледиле. Бизни республикада аллай бир ара бла тюзетиу арача ишлеген 4 участка къуралгъандыла. Алада тиширыула, эр кишиле да бардыла, кеслери да Прохладна эм Чегем районлада бла Нальчикде орналадыла.
Къаллай ишлеге тартыладыла дегенде, шахарланы бла эллени айбатландырыу жумушла толтурадыла, предприятиялада ишлейдиле. Аладан кёплери уа, эркин болгъандан сора, ишчи жерлерин къоймай, предприятиялада андан ары уруннганларын белгилерге сюеме. Алай бла ала къайтарып аманлыкъла этмезликлерине ышаныулукъ барды.
Кертисин айтханда, бир кере тутулгъанла, артда жашауда кеслерине жер тапмай, законну жангыдан бузадыла. Аланы жашаулары тюрленеди, юйюрлери чачылыргъа да болады, ахчалары, баш кечиндирирча амаллары да болмайды. Ишлери, хакълары бар эсе уа, аманлыкъ этер кереклиси да жокъду.
- Ушагъыбызны окъугъанла тутмакъла анда солугъан этедиле деп сунмазламы?
- Хар не да жарыкъ, кемчиликсиз, ариу, «чууакъ» тюйюлдю. Уголовно-толтуруучу система къыйын эм жууаплы ишди. Бизге аманлыкъланы къайтарып этгенле бла, ол санда ауур аманлыкъланы, ишлерге тюшгенди. Алай жашлыкъдан, эссизликден жангылгъанла да бардыла. Аны ючюн адамлыкъ ышанланы унутургъа жарамайды. Биз азап чекдирген орган тюйюлбюз, жаланда сюдню оноуун толтурабыз. Аны ючюн къайгъырыулукъну унутмазгъа, хар адамны жюрегине жетерге керекбиз. ФСИН-ни офицерлери аланы душманлары болмагъанларын, биз алагъа жашауларында жангы магъана табаргъа болушургъа сюйгенибизни ангыласала сюебиз.
- Ишчи нёгерлеригизге профессионал байрам бла байламлы къаллай алгъыш этерик эдигиз?
- Ёмюр бла жарым тенгли заманны ичинде Россейни законуна, халкъгъа къуллукъ этиуню сайлап, бюгюн да бу жол бла барабыз. Къырал бизге жууаплы ишни буюргъанды – тюзетиу учреждениялада къоркъуусузлукъну эм право низамны жалчытыуну.
Байрам кюн а УИС-ни ветеранларына усталыкъларына кертиликлери, жаш коллегаларын билимлерин, сынауларын аямай юйретгенлери ючюн ыразылыгъымы айтыргъа сюеме. Ишчи борчларын толтургъан кезиуде жан берген нёгерлерибиз а ёмюрлеге эсибизде къаллыкъдыла.
Россейни Аманлыкъчыланы терсликлерине жолукъдуруу федерал службасыны КъМР-де Управлениясында къуллукъ этгенлени жюрегимден алгъышлай, саулукъ, къолайлыкъ, жетишимле тежейме!
Тикаланы Фатима
хазырлагъанды.
