Къабарты-Малкъар къырал университетде Шимал Кавказны жаш алимлерини жангычылыкъ проектлерини кёрмючлери озгъанды. Бу тёре жыйырма жыл мындан алгъа къонакъбай окъуу юйню башламчылыгъы бла бардырылып тебиреген эди. Энди бюгюнлюкде анга, жаланда студентле бла аспирантла угъай, мектеплени окъуучулары да къатышадыла.

Бу жол кёрмючге Ставрополь крайдан, Къабарты-Малкъардан, Шимал Осетия-Аланиядан, Ингуш эмда Чечен республикаладан къатышхандыла келечиле. Тюбешиуню къурагъанла аны юч тюрлю ызгъа юлешгендиле: тюз илмула, техника эмда билдириуле, социал-гуманитар илмула. Саулай да алып айтханда уа, кёрмючде 148 адамны проектлери болгъандыла. 

Кёрмючге, белгиленнгенича, школчуладан башлап энди тынгылы алим даражагъа жетгенлеге дери да къатышхандыла. Аладан 124-сю Къабарты-Малкъардандыла, ол санда КъМКъУ-дан – 77, башха-башха мекетпледен а къалгъанлары болгъандыла. Бу жол тюбешиуню Къабарты-Малкъар къырал университет, Россейде Жаш алимлени совети, Изобретательлени бла рационализаторланы битеуроссей биригиулери, РАН-ны материалла эмда наноматериалла эмда бийик молекулалы къошулуула жаны бла илму советлери къурагъандыла.

Юбилей даражалы кёрмючню хурметли къонакълары уа КъМР-ни Парламентини экономика политика, жангычылыкъланы айныулары, туризм эмда предпринимательлик жаны бла комитетини таматасы Заур Апшев, «Единая Россия» партиядан РФ-ни Къырал Думасыны депутаты  Виктория Родина, Бийик-тау геофизика институтну башчысыны къуллугъун болжал халда толтургъан Беккиланы  Мухтар, башхала да болгъандыла. Ишлени тинтген эксперт къауумну санына уа профессорла, илму эмда билим бериу араланы таматалары, предпринимательле да киргендиле.

Кёрмючню ачылыуу уа «Альтаир» атлы студент арада къуралгъанды. Жыйылгъанланы аны бла байламлы алгъышлай, къонакъбай окъуу юйню ректоруну къуллугъун толтургъан Юрий Альтудов сёлешгенди. Ол, жыйырма жылны ичинде жаш алимлеге тутхучлулукъ этиуню жоллары иги да тюрленнгенлерин белгилеп, жаланда  илму тинтиуле кеслери угъай, аланы эсеплерин хайырланыу да къыйматлы жумуш болгъанын ангылатханды. «Бизни муратыбыз илму излемлени кёрюмдюлерин экономика бёлюмлеге не къадар терк эмда игилендирип бериудю. Тинтиулени бардыргъанлагъа аланы оюмлары жашауда жамауатха къаллай хайыр келтирирге боллукъларын кёргюзтюу бизге эм магъаналыды»,– деп чертгенди.

Кёрмючню къурау къауумну таматасы, КъМКъУ-ну илму-излем ишле жаны бла проректору Светлана Хаширова да алгъышлагъанды жаш алимлени. Ол кесини сёзюнде, кёрмючге къатышхан проектле Россейни технологияла жаны бла алчылыгъына не себеплик эталлыкъларына да эс бурулгъанын ангылата, бу жол жалгъан акъыл бла байламлы ишле да аслам болгъанларын билдиргенди. Андан тышында да, робототехника эмда Шимал Кавказны тийресинде битимледен жарашдырылгъан сырьёну хайырланыу жаны бла да проектлени кёплюклерин. Светлана Юрьевна, андан  сора да, кёрмючню экспертлери жаш тинтиучюлеге излем ишлерине патентле алыргъа, алагъа иелик эркинликлерин тохташдырыргъа эмда къорууларгъа болушлукъну хакъсыз этгенлерине да тюшюндюргенди.

КъМКъУ-ну студентлери биологиядан, билим бериуден, саулукъ сакълаудан, дизайндан эмда архитектурадан, робототехникадан эмда жангы технологияладан темалагъа кёре хазырлагъандыла илму ишлерин. Сёз ючюн, информациялы технологияла эмда экономика колледжде окъугъан Патимат Асхабалиева бла Диана Шахмурзова компьютерге къошулма жарашдыргъандыла. Къызла бу проект бла айдан аслам заманны кюрешгендиле, аны бла энди промышленностьда ишлегенле хайырланыргъа боллукъдула.

Белгиленнгенича, университетге ол кюн бирси регионладан да келгендиле къонакъла. Бу жол Ингуш Республиканы келечилери, ала уа хар жылдан да къатышадыла кёрмючге, картоф ёсдюрюуде семиртгичлени аяулу хайырланыу бла байламлы проектлерин кёргюзтгендиле. Регионну къырал университетини жерчилик эмда эл мюлкню механизациялау кафедрасыны таматасы, эл мюлк илмуланы доктору Батыр Хамхуев билдиргеннге кёре, ала жарашдыргъан амал бла, жаланда фермерле угъай, элледе жашагъан адамла ёз бахчаларында хайырланаллыкъдыла.

Дюгерден келгенле уа тинтиулерин аш-азыкъ бла байламлы бардыргъандыла. Сёз ючюн, ала къургъакъ шорпаланы, какланы эмда бал туз къошулмагъан татлы ашарыкъланы юлгюлерин келтиргендиле. Къургъакъ шорпаланы бла какланы алимле СВО-да тургъанлагъа  деп жарашдыргъандыла. Аланы аш табакъны кесинде, юсюне къайнар суу къуйгъан амал бла, хазырлап къояргъа болады. Мырзай бла мармеладны уа сабийле да жаратадыла. Бу аш-азыкъ продуктланы барысыны да багъалары бирсиледен учуз болгъанларын да билдиргенди биология илмуланы кандидаты Елена Цагараева.

Чеченни Ахмат Кадыров атлы къырал университетини келечилери уа бу жол кёрмючге экинчи кере къатышхандыла. Ала бери Томпсонну катушкасыны жангыртылгъан эмда игилендирилген тюрлюсюн келтиргендиле.

Кёрмючге къатышханланы барысына да шагъатлыкъ къагъытла берилгендиле. Отуз чакълы адам а лауреат даражагъа тийишли болгъанды.

Мокъаланы Зухура.