|
|
Лэжьыгъэмрэ хъуэпсапIэмрэ щызэтехуэкIэ…
14 февраля, 2026 - 06:03
ГъащIэр щымамырми зэман нэхъ гугъухэми радиор цIыхум сыт щыгъуи и сэбэпу къекIуэкIащ, хъыбар Iэригъэхьэу, и гур къызэщIигъэушэу. Гъэ къэс мазаем и 13-м ягъэлъапIэ Радиом и дунейпсо махуэр. Ар 1946 гъэм, япэ дыдэу «Радио ООН»-р эфирым къихьауэ щыщытам, трагъэхуащ, ауэ езы махуэшхуэр, къапщтэмэ, зэрагъэлъапIэрэ куэд щIакъым, илъэс пщыкIущ хъууэ аращ.
Бжыгъэ технологиехэм я лIэщIыгъуэм цIыхухэм я зэпыщIэныгъэм и Iэмал нэхъ ин дыдэу радиор къонэж, иджырей IэмалыщIэхэм дэгъуэгурыкIуэу.
Къэбэрдей-Балъкъэрым и радиовещанэм и тхыдэр къыщежьэр 1923 гъэрщ. Абы щыгъуэм Налшык щаутIыпщат «Радиоволна» жыхуаIэр. 1927 гъэм накъыгъэм и 1-м Къэбэрдей-Балъкъэрым езым и радиовещательнэ станц («Малый Коминтерн») игъуэтащ. Республикэ псом макъ зыгъэIуу 18 щагъэуват. Накъыгъэм и 19-м къуажэхэмрэ станицэхэмрэ япэу щIыпIэ къыхуеджэныгъэхэр къыщыIуащ икIи дикторым «Псалъэр Налшыкщ» и япэ макъыр зэхахащ. Абдеж щегъэжьауэ адыгэбзэкIи, балъкъэрыбзэкIи, урысыбзэкIи щIэх-щIэхыурэ къэпсэлъэн щIадзащ. Радиом и тхыдэм игъащIэкIэ къыхэнащ япэ дикторхэу Безрокъуэ Хужь, Багъэтыр Аркадий, Рахаевэ ФатIимэ сымэ, нэгъуэщIхэри.
Нобэ абыхэм я лъэужьым ирокIуэ радиожурналист ныбжьыщIэхэр. Илъэсиблым нэблэгъауэ «Къэбэрдей-Балъкъэр» радиом жыджэру щылажьэхэм ящыщщ КъБКъУ-м журналистикэмкIэ и къудамэр къэзыуха Сыжажэ Алинэ. Абы нэтын зэмылIэужьыгъуэхэр ирегъэкIуэкI, волонтёрхэм, ухуакIуэхэм къыщыщIэдзауэ зыплъыхьакIуэхэм я деж щыщIэкIыжу радиом иригъэблагъэу, мыхьэнэ зиIэ Iуэхугъуэшхуэхэр къаригъэIэту.
Нобэ радиом и Iуэху зыIутым, зэрызаужьым тедгъэпсэлъыхьыну Алинэ упщIэ зыбжанэкIэ зыхуэдгъэзащ. Псом япэу езыр радиом пыщIа зэрыхъуам теухуауэ къыджеIэ:
- Сигу къэкIыртэкъым зэгуэр радиом и лэжьакIуэ сыхъуну, уеблэмэ журналистикэ къудамэм сыщыщIэсми. Ауэ сыт щыгъуи сыщIэхъуэпсу щытащ дохутыр IэщIагъэм. Иджы лэжьыгъэ схуэхъуари си хъуэпсапIэри зы лъэныкъуэкIэ зэтехуэжауэ къызолъытэ, згъэхьэзыр «Интервал QT» нэтыныр медицинэм теухуауэ щытщи. Радиом сыщылажьэурэ, махуэ къэс цIыху гъэщIэгъуэнхэр къэзгъэпсалъэурэ мы IэнатIэр гукIи псэкIи фIыуэ слъэгъуащ, икIи сэркIэ лъапIэщ.
- Сыт хуэдэ нэтынхэр ебгъэкIуэкIрэ? Сыт ахэр зытеухуар?
- «Дуней тетыкIэ», «ФIымрэ уахъты зимыIэмрэ» къыдэкIыгъуэхэр согъэхьэзыр. Апхуэдэуи си лэжьэгъухэм я гъусэу, радиомкIэ къыдот «Си Къэбэрдей-Балъкъэр» хъыбарыщIэхэр, «ПщIэну щхьэпэщ» нэтыныр. Псом хуэмыдэжу сфIэфIыр цIыхум и узыншагъэр зэрихъумэным теухуауэ зи гугъу сщIа «Интервал QT» нэтыным медицинэм и IэщIагъэлI нэхъыфI дыдэхэр къыщезгъэблагъэрщ. Къысхуэмыгъэсу дэтхэнэми сыпоплъэ, езым, и IэнатIэм, сэбэп зэрыхъум теухуауэ интервью зэрыдезгъэкIуэкIынум. Дытопсэлъыхь Iуэхугъуэ щхьэпэ куэдым: цIыхум япэ дэIэпыкъуныгъэ зэрептынум, узыншагъэм утеплъэкъукI зэрымыхъунум, узыфэр пасэу къызэрыпхутэфыну Iэмалхэм, нэгъуэщIхэми.
Нэтыныр зытедухуэнур къыдэдаIуэхэм къыщыджаIи щыIэщ, «мыпхуэдэ Iуэхугъуэм фытепсэлъыхьарэт» жаIэу. КъыкIэлъыкIуэ нэтыным ахэр зыщIэупщIа Iуэхум и жэуапыр щыщызэхахкIэ, сыт хуэдэу гуапэ ящыхъурэ. Языныкъуэхэр, уеблэмэ къопсалъэ, радионэтыным и фIыгъэкIэ я гъащIэм зэхъуэкIыныгъэ зэрыхалъхьар къыхагъэщу. Апхуэдэхэм деж зыхыбощIэ цIыхум зыгуэркIэ щхьэпэ узэрыхуэхъур, абы нэхъыфIыжу уи IэщIагъэр уегъэлъагъу.
- Уи эфирым и хьэщIэхэм я гугъу уэзгъэщIынут?
- Абы зы е зыбжанэ къыхэбгъэщхьэхукIыфынукъым. ГъэщIэгъуэнщ дэтхэнэми удэлэжьэну. ПщIэшхуи яхузощI, ахэр зыIут IэнатIэхэр зэрырагъэфIакIуэм папщIэ. Ди нэтынхэр зэрызэмыщхьым и зы щапхъэ къыпхуэсхьынщ. Къалэ сабий гъэсапIэхэм ящыщ зым и гъэсакIуэм интервью къеIысхырт. Дыщызэпсалъэм, сыщымыгуфIыкIынкIэ Iэмал имыIэу, абы и дэтхэнэ псалъэми къыхэщырт и лэжьыгъэми сабийми яхуиIэ лъагъуныгъэр.
Апхуэдэ дыдэу дин IуэхущIапIэхэм я лIыкIуэхэми сепсэлъэну сфIэфIщ. ФIыуэ дызэрылъагъуным, гуапэу дызэхущытыным, зыхузэфIэмыкIым дэIэпыкъуэгъу дыхуэхъун зэрыхуейм мыхьэнэшхуэ зэриIэр ягу къыдогъэкIыж апхуэдэ ди нэтынхэмкIэ. Зыщыдгъэгъупщэ хъунукъым языныкъуэми псалъэ къудейкIэ зыгуэрым дызэрыдэIэпыкъуфынур.
- Ди зэманым радиом и мыхьэнэр сыт хуэдэу плъагъурэ?
- Япэрауэ, нэхъыжьхэм дежкIэ радиом едэIуэныр нэхъ тыншщ. ЕтIуанэрауэ, радиом къалэн куэд егъэзащIэ: узэредаIуэм хуэдэу, уи Iуэху зепхуэжынуи абы Iэмал къует.
- ХъыбарегъащIэ Iэмалхэм кIуэ пэтми зэрызаужьым къыхэкIыу, радио лэжьакIуэм и IэщIагъэр жьы хъункIэ утешыныхьыркъэ, Алинэ?
- Абыи семыгупсысауэ схужыIэнукъым. СыкъызытеувыIар мыращ: къэхъунум сыхуэмыпIащIэу, иджыпсту сфIэгъэщIэгъуэным селэжьынырщ.
- Алинэ, уэ езым зэрыжыпIащи, къывэдаIуэхэм фи чэнджэщхэр куэдрэ къагъэсэбэп. Абы теухуауэ жэуаплыныгъэ зэрыфхьри зыхэпщIэу къыщIэкIынщ?
- Ар шэч зыхэмылъщ. Си дежкIэ, си лэжьэгъухэми хуэдэу, мыхьэнэшхуэ зиIэр къыдата хъыбар псори пэжу, щхьэпэу щытынырщ. Эфирым фIыуэ зыхэдмыщIыкI, хъыбар нэпцI зэи дгъакIуэркъым. Мы зэманым радиом и лэжьакIуэхэр псори зэгъусэу догупсыс иджыри къыхэдгъэхьэну нэтын щхьэпэхэм.
- Уи IэщIагъэм къищынэмыщIа, сытым иджыри удихьэхрэ?
- ЛэжьапIэм сыщымыIэмэ, зыгуэр Iэмал имыIэу сопщэфI, псом хуэмыдэу тхьэвым къыхэщIыкIауэ. Лъэпкъ, щэнхабзэ зэхуэмыдэхэр щызэхэухуэна унагъуэм сыкъыщалъхуну си насып къихьати, иджы шхыныгъуэ зэмылIэужьыгъуэхэр зэрапщэфIыр сфIэгъэщIэгъуэну зы-
зогъащIэ.
- Упсэу Алинэ. Тхьэм уригъэфIакIуэ!
Епсэлъар
БАГЪЭТЫР Луизэщ.
|
|
16.03.2026 - 09:14 Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал университетым адыгэбзэмрэ литературэмкIэ и кафедрэм и унафэщI, филологие щIэныгъэхэмкIэ кандидат, Къардэн Мусэдин лъэпкъ щIэныгъэ дунейм къыщацIыху IэщIагъэлI щыпкъэу, к |
|
|
16.03.2026 - 09:12 Черкесск къалэм дэт 9-нэ гимназием сыт щыгъуи иIэщ ехъулIэныгъэхэр. Абы щоджэ лъэпкъ куэдым къахэкIа, ауэ хьэлэмэту зэгурыIуэрэ зэхэзагъэу къызэдэгъуэгурыкIуэ щIэблэ. |
|
|
16.03.2026 - 09:11 Японием (Токио) щыщ къэфакIуэ икIи блогер, илъэс 20 зи ныбжь Нозаки Тайга Интернетым и социальнэ сайтхэм цIэрыIуэ щыхъуащ Кавказ Ищхъэрэм щыпсэу лъэпкъхэм я щэнхабзэм зэрыдихьэхымкIэ. |
|
|
15.03.2026 - 09:03 «Бзэр лъэпкъым и псэщ», - жеIэ адыгэ псалъэжьым. Абы зегъэужьыным, и пщIэр къэIэтыным, щIэблэм егъэщIэным темылажьэ зы лъэпкъи щыIэу къыщIэкIынкъым.
|
|
|
15.03.2026 - 09:03 «Урысейм и гугъапIэхэр» Къэбэрдей-Балъкъэр цIыхубз зэгухьэныгъэм хэтхэм «Жако» фабрикэм къыщыщIагъэкI IэфIыкIэхэкIхэм ящыщ Белгород уIэгъэщым щылажьэ цIыхубз дохутырхэмрэ техникэ лэжьакIуэхэмрэ идж |
|