Булунгу элде Мызыланы Маликни жашы Муталиф бла Агаланы Хажи-Исмайылны къызы Бабун тёрт сабий ёсдюргендиле, тёрт туудукъчукълары уа жашауларына энчи къууат, къууанч келтиргендиле. Быллай юйюрлерибиз аз тюйюлдюле, алай энчи Мызыланы сайлагъаныбызны сылтауу бир эди: Муталиф бла Бабун миллетибизде жюрюген къол усталыкъланы биледиле, сакълайдыла, айнытадыла. Аппа бла ынна кёп зат билген инсанладыла, билимлерин жаш тёлюге да къызгъанмайдыла. Сёзсюз, шёндюгю глобализация дунияда халкъыбызны тутуругъу тау эллерибиздиле эм тёрели адамларыбыздыла, ызны – къылыкъны билген.
Жырчыла
Бабун 1998 жылдан бери Булунгу элни Маданият юйюню директоруду. Баш иеси Муталиф анга ишинде болушханлай тургъанды. «Районда, республикада болса да, битеу эришиулеге элтиучю эдим жырчы орунуна. Кесим къобузда согъуп, бу адам а халкъ жырла жырлап, алчы жерлени алып тургъанбыз», - дейди ол ушагъыбызда. Тепсерге да бек сюедиле бу юйюрде. Алгъын, «ресторан тойла» модагъа чыкъгъынчы, халкъ жырчыла хар къууанчны жарыта эдиле. Жаланда жаш адамла угъай, къарт аппала окъуна къалай ариу жырлаучу эдиле! Той болгъан юйле къууанчдан толуп! Къайры кетдиле жырларыбыз? Элледе жырлай билгенле да азайгъандыла, таурухла, жомакъла айтханла да жокъну чегиндедиле.
Итиниулюк
Муталиф къол устады. Бир заманда кружок ачылып, сабийлени да юйретип тургъанды агъач бла ишлерге. «Мен чынтты усталадан юйреннгенме къол усталыкъгъа – Мызыланы Ибрагимден, Сарбашланы Исмайылдан. Алгъын тау къошлада битеу хайырланнган адырланы таулула къоллары бла этип болгъандыла, жаланда бичакъ бла хайырланып. Артда уа тюкенле ачылдыла, бюгюнлюкде окъуна къуру жангы тюкенлени кёргенлей тураса къайда да, андан сора да, Интернетде сатыу-алыу къыстау барады. Ма ол затла къол усталыкъны ёчюлте, ёлтюре барадыла, энди анда-мында устала кюрешедиле ансы, халкъны ичинде уа къол усталыкъ къуруй турады. Биз а чыккырла, гоппанла, балта-салта сапла кесибиз эте эдик, - дейди Муталиф. – Алгъын бизни халкъыбыз малчылыкъ бла бек кюрешип тургъанды. Совет жыллада Булунгуда эки минг бла сегиз жюз къой бар эди, бусагъатда беш жюзге да жетмейди. Сюрюучю да табылмайды, нек дегенде, жерге да налог тёленсе, сюрюучюню хакъы бек азчыкъ болуп къалады».
Муталиф бла Бабун сабийлерин гитчеликлеринден окъуна ишлерге юйретгендиле. Туудукъла да жууаплыладыла, тизгинлиледиле. Бу огъурлу аппа малчылыкъны юсюнден айтханыбызда, мени бек сейирсиндирген сёзлени эшитгенме. Муталиф: «Мал да адамды», - дегенди. Жаланда кёп ёмюрлени малчылыкъ бла кечинип келген халкъны адамы айталлыкъ эди алай!
Жаулукъларыбыз, жыйрыкъларыбыз
Булунгуну Маданият юйюнде Муталифни агъачдан ишлеген затлары салыныпдыла. Аны агъач сынжырын тинтген окъуна этгендиле: клей бла хайырланнган сунуп. Бичен жыйгъанда хайырланнган кыркала. Къашыкъла, кийим тагъаргъа ыргъакъла. Хар иши да – сейирлик!
Муталифни ишлерини къатларында уа – жыйрыкъла, жаулукъла. «Бу жаулукъланы чачакъларын анамы анасы Ахкёбекланы Асият эшгенди. Бу акъ жаулукъгъа накъышланы уа анам Бапыналаны Гошафес салгъанды. Жастыкъ тышха кёгюрчюн накъышланы къалай салгъанды анам, къарачыгъыз! Жаннетли болсунла, бек этимлиле эдиле алгъын адамларыбыз. Баям, таулада этимли болмасанг, жашау этерге да онг боллукъ болмаз эди. Бу жыйрыкъ да Азиядан къайтханды. Манга кёп кере соргъандыла: «Сатамыса жаулукъларынгы? Аллыкъ эдик», - деп. Мен анамы, ыннамы жаулукъларын къалай сатарма?» - дейди Бабун.
Жарсыугъа, тау элледе быллай жаулукъланы кёбюсю кюйдюрюлгендиле неда тыш къыралладан келтирилген бош затлагъа алышыннгандыла. Насыпха, Мызыланы Бабунча эсли адамланы хайырларындан, аз болсала да, эрттегили жаулукъларыбыз, жыйрыкъларыбыз сакъланнгандыла.
Байсыланы Марзият.
Суратла авторнудула.
