Къэбэрдей-Балъкъэрым щэнхабзэм зэрызыщрагъэу­жьым иджыблагъэ щы­теп­сэлъыхьащ республикэм и Парламентым. «Прави­тель­ст­вэм хухах сыхьэтым» хы­хьэу ирагъэкIуэкIа зэIущIэр къыщызэIуихым, хабзэубзыху IуэхущIапIэм и Уна­фэщI Егоровэ Татьянэ жи­Iащ жылагъуэм зиужьы­ным­кIэ щэнхабзэм мыхьэнэшхуэ зэриIэр. 

Къэралым мы зэманым гулъытэшхуэ хуещI щэнхабзэм зегъэужьыным, лъэпкъ хабзэ хъугъуэфIыгъуэхэр хъу­мэным.
Егоровэ Татьянэ жиIащ «Къэбэрдей-Балъкъэрым и щэн­хабзэ» къэрал программэм, лъэпкъ, федеральнэ проектхэм тету, республикэм и щэнхабзэ IэнатIэм куэд зэ­рыщызэфIагъэкIыр: къэ­рал, муниципальнэ IуэхущIапIэхэр зэрагъэпэщыж, библиоте­кэ­хэмрэ музейхэмрэ зыхуей IэмэпсымэхэмкIэ къызэрагъэпэщ, щэнхабзэ зэхы­хьэ­шхуэхэр ирагъэкIуэкI, творческэ жэрдэмхэмрэ проектхэм­рэ даIыгъ, нэгъуэщI унэ­тIы­ныгъэхэри ирагъэфIакIуэ. 
- Гулъытэ хэха хуэщIып­-хъэщ цIыхубэ IэщIагъэхэм ­зегъэужьыным, Къэбэрдей-­Балъкъэр Республикэм ис лъэпкъхэм я щэнхабзэ хъу­гъуэфIыгъуэхэр хъумэным, ахэр хэIущIыIу щIыным. Иджы­благъэ ди къэралым и Президент Путин Владимир къыхигъэщащ «щэнхабзэм еп­ха къалэн нэхъыщхьэ ды­дэхэм ящыщщ псоми ди зэ­хуэдэ тхыдэм и фэеплъыр ­хъумэн зэрыхуейр». Къэралым и Iэтащхьэм дыкъыхуриджащ щэнхабзэ зэмылIэу­жьыгъуэ­хэмрэ хабзэхэмрэ тхъумэным, лъэпкъ мащIэхэм къадекIуэкI а фIыгъуэхэр мы­кIуэды­жы­ным ди къару яху­зэхэтлъхьэну. Дауи, а мурадхэр къыдэхъулIэн щхьэкIэ, зэфIэкI зиIэ IэщIагъэлIхэр, иджырей Iуэху бгъэдыхьэ­кIэхэр къэзыгъэ­сэбэпхэр, лэ­жьыгъэм къешэ­лIэн хуейщ, - жиIащ Парламентым и Уна­фэщIым. 
КъБР-м щэнхабзэмкIэ и министр Къумахуэ Мухьэдин жи­Iащ Къэбэрдей-Балъкъэрым щэнхабзэ IуэхущIапIэу 369-рэ щIэныгъэ гуэдзэн щрату ­28-рэ зэрыщыIэр, ар 2019 гъэм елъытауэ процент 1,1-кIэ зэрынэхъыбэр. Абыхэм щолажьэ IэщIагъэлI мини 2,5-м щIигъу. 2019 гъэм щегъэжьауэ 2025 гъэ пщIондэ щэнхабзэм хухах бюджет ахъшэм хэхъуащ хуэдэ 1,8-кIэ - сом мелард 1,2-м къы­щы­щIэдзауэ сом меларди 2,2-м нэсу.
Министрым зэрыжиIамкIэ, дызэрыт илъэсым ягъэзэ­щIащ дунейпсо, урысейпсо, щIыналъэ Iуэху зэмылIэу­жьы­гъуэу 40-м щIигъу: Хэкум и хъумакIуэм и илъэсымрэ Те­кIуэныгъэр илъэс 80 зэрырикъумрэ епха Iуэхугъуэхэм нэ­мыщI «Темыркъаным и пшыхь­хэр», «Ипщэ сценэ» дунейпсо фестивалхэм, «Ди ТекIуэныгъэ», «Щэнхабзэр щIэпхъаджагъэм пэщIэтщ» зэхыхьэхэри.
Республикэм и къэрал театрхэм лэжьыгъэщIэ 14 щагъэуващ. «Большие гастроли» федеральнэ программэм ипкъ иткIэ, 2025 гъэм Що­джэнцIыкIу Алий и цIэр зе­зыхьэ Къэбэрдей къэрал драмэ театрыр Тэтэрстаным щы­Iащ, Горький Максим и цIэр зезыхьэ Урыс къэрал драмэ театрыр - Стерлитамак къалэм. КъБР-м и къэрал Музыкэ театрымрэ Адыгей Респуб­ликэм и камернэ макъамэ ­театрымрэ я лэжьыгъэхэр зым адрейм деж щигъэлъэгъуащ. 
Къэпсэлъам къыхигъэщащ музейхэр щэнхабзэ-тхыдэ фэ­еплъхэм я хъумакIуэу зэ­рыщытыр. Къэбэрдей-Балъкъэрым музей зэхуэмыдэу 20 щолажьэ, 10-р КъБР-м и Лъэпкъ музейм и и къудамэу. Псоми зэхэту абыхэм ща­хъумэ хьэпшып мин 211-рэ. 2025 гъэм гъэлъэгъуэныгъэ 200-м щIигъу къызэрагъэпэщащ. ЩэнхабзэмкIэ министерствэр йогугъу музейхэм зегъэужьыным, хьэпшыпхэм къахэгъэхъуэнымрэ хъумапIэ­хэм я щытыкIэр егъэфIэ­кIуэ­нымрэ. Псалъэм папщIэ, иужь­рей илъэсхэм КъБР-м и Лъэпкъ музейм и экспонатхэм къахэхъуащ хьэпшып мини 7. 
Лъэпкъ Iуэхухэр дэгъэ­кIы­ным хыхьэу, республикэм и музейхэм къэрал дэIэпыкъу­ныгъэ ират. Ткаченкэ и цIэр зезыхьэ, СурэтыщI гъуазджэмкIэ музеймрэ КъБР-м и Лъэпкъ музеймрэ зыхуеину Iэмэпсымэхэр къыхуащэ­хуащ. Лъэпкъ музейм зэгъэ­пэщыжыныгъэ лэжьыгъэхэр щекIуэкIа нэужь, экспонат мин 1,5-м щIигъу зыщIэт пэшищ щIэуэ къызэIуахащ, адыгэ­хэмрэ балъкъэрхэмрэ XV - XIX лIэщIыгъуэхэм къриу­быдэу яIа тхыдэмрэ щэнхабзэмрэ щыхьэт техъуэхэр щахъумэу. Апхуэдэуи техникэкIэ къызэрагъэпэщащ Гундэлэн къуажэм дэт Тхыдэ-лъахэхутэ музейр. АдэкIи республикэ, муниципальнэ музей 16-м я лэжьыгъэр ирагъэфIэкIуэну я мурадщ. 
КъБР-м ЩэнхабзэмкIэ и ми­нистерствэм гулъытэ ­хуещI сабийхэр гъэсэным, щIа­лэгъуалэ зэчиифIэхэмрэ щэнхабзэм и лэжьакIуэхэмрэ защIэгъэкъуэным. Зэхьэзэхуэхэр къызэрагъэпэщ, IэщIагъэлIхэм я улахуэм хагъахъуэ.
КъБР-м и Iэтащхьэм и уна­фэкIэ, музыкант ныбжьы­щIэ­хэм стипендие хуагъэуващ. 2025 гъэм оркестр Iэмэ­псы­мэхэм еуэ цIыхуи 8-м дэтхэнэми сом мини 10 хуагъэфэщащ. КъищынэмыщIауэ, Те­мыр­къан Юрэ и цIэкIэ студентхэмрэ аспирантхэмрэ папщIэ стипендие щхьэхуэ ягъэуващ (ари сом мини 10 мэхъу). 
Республикэм и ансамбль нэхъыщхьэ дыдэхэм («Кабардинка», «Балкария», «Тэрч къэ­закъхэр») я артист 72-м зэфIэкI ин зэраIэр къэлъы­тауэ, мазэ къэс я лэжьапщIэм сом мини 10 хущIагъу. 
«Къэбэрдей-Балъкъэрым и щэнхабзэ» къэрал программэм хыхьэу, щэнхабзэм и IуэхущIапIэу 8-м сом мелуан зырыз иратащ, симфоние ­макъамэм, театрым, цIыхубэ гъуазджэм ехьэлIа Iуэхухэр зэфIагъэкIыным хухэхауэ. 
2025 гъэм щэнхабзэм и ­лэжьакIуэхэм ику ит я улахуэр проценти 113-м нэсын хуейщ, республикэм ику иту къыщахьым тещIыхьауэ (сом 40764-рэ). 
Дызэрыт илъэсым къы­щы­щIэдзауэ Къэбэрдей-Балъкъэрым «Къуажэм щэнхабзэмкIэ и IуэхущIапIэм и лэ­жьакIуэ» программэри щолажьэ. Ар зытеухуар къуажэ нэхъ цIыкIухэм лэжьакIуэ кIуэхэм сом мин 50-кIэ за­щIэгъэкъуэнырщ. А Iэмалыр мы гъэм къагъэсэбэпащ ­цIы­хуи 8-м. 
Министерствэм адэкIи пи­щэнущ щэнхабзэ IуэхущIапIэ­хэр ухуэнымрэ ахэр зыхуей хуэгъэзэнымрэ. Абыхэм ящыщщ Прохладнэ къалэм ЩэнхабзэмкIэ и унэр, гъуазджэхэмкIэ сабий школу тIу (Налшык къалэмрэ Гундэлэн къуажэмрэ). Къищынэмы­щIауэ, библиотекэ зыбжанэ зэрагъэпэщыжынущ, Зи нэм имылъагъухэм я республикэ библиотекэр хэту. 
Егоровэ Татьянэ жиIащ 2025 гъэм и мазаем «Щэнхабзэм теухуауэ» КъБР-м и Законым зэхъуэкIыныгъэхэр зэ­рыхалъхьар икIи абыхэм тету ныкъуэдыкъуэхэр щэнхабзэм хэшэным гулъытэ зэриIэпхъэр. Мы зэманым абы и лъэныкъуэкIэ ялэжьым щIэ­уп­щIащ ар. 
Къумахуэ Мухьэдин жиIащ республикэм и щэнхабзэ Iуэху­щIапIэхэм зи узыншагъэм сэкъат иIэхэр зэре­кIуэлIэфыну псори къызэры­щызэрагъэпэщар, къэбгъэ­лъагъуэмэ, зэгъэпэщыжыныгъэхэр щрагъэкIуэкIкIэ, псом япэу гулъытэ зыхуащIым ар зэращыщыр. Зи узыншагъэм сэкъат иIэхэм я зыгъэпсэху­гъуэр къахузэзыгъэпэщхэм ящыщщ Зи нэм имылъагъу­хэм я республикэ библиоте­кэр. Ар зыхуей хуэгъэзэным зэман гъунэгъум щIадзэнущ.
КъБР-м и Парламентым и УнафэщIыр къытеувыIащ ­гугъуехь нэхъыщхьитIым: Iэ­щIагъэлIхэр ирикъуу зэрамыIэмрэ IэнатIэ Iутхэм ятепщIыхьмэ, щэнхабзэмкIэ унэ­хэм я лэжьэгъуэ зэманыр зэрызэтеухуар зэрымы­тын­шымрэ. 
Министрым жиIащ IэщIагъэлIхэр, абыхэм музыкант-ду­ховикхэри яхэту, зэрагъэ­хьэ­зырынум теухуа уна­фэр гъуазджэхэмкIэ сабий школхэмрэ макъамэ еджапIэхэм­рэ зэрыхуагъэхьар. Къищы­нэмыщIауэ, йогупсыс Кавказ Ищхъэрэм ГъуазджэхэмкIэ и къэрал институтым епхауэ IэщIагъэлIхэр щагъэхьэзыр курсхэр къызэрызэIуахынум. 
IуэхущIапIэхэм я лэжьэ­гъуэм теухуауэ Къумахуэм жи­Iащ щэнхабзэ унэхэр сы­хьэт 12-м къызэIуахрэ нэхъ ­гувауэ зэхуащIыжу пщIы зэрыхъунур. Апхуэдэу мы зэманым лэжьыгъэр щызэ­теублащ Тэрч районым икIи абы и фIыгъэкIэ щэнхабзэмкIэ унэхэм нэхъыбэ йокIуэ­лIэф. 
«Захуагъэ здэщыIэ Урысей - Пэжым и телъхьэу» фракцэм и унафэщI Кебеков Вла­-димир щIэупщIащ Анзорей къуажэм ЩэнхабзэмкIэ и унэр щызэрагъэпэщыжынум. Министрым жиIащ Анзорей-рэ Лэскэн ЕтIуанэмрэ унэ­щIэхэр щаухуэным зэрытраухуар. Лэжьыгъэхэм щIадзэнущ абы ехьэлIа дэфтэрхэр муниципалитетхэм къата нэужь. 
КъБР-м и Парламентым Мэкъумэш IэнатIэмкIэ, щIы­уэпсыр къэгъэсэбэпынымкIэ, экологиемрэ дыкъэзыухъу­реихь дунеймкIэ и комитетым и унафэщIым и къуэдзэ Щхьэгъэпсо Сэфарбий къыхилъхьащ зэкъуэш лIыхъужь­хэу Къардэнхэ Къубатийрэ Къэбардрэ я унэ-музей Ау­шыджэр къуажэм къызэ­ры­щызэрагъэпэщыным егуп­сысыну. 
ЗэIущIэм щытепсэлъыхьащ зэрагъэпэщыж IуэхущIапIэхэм хэмыхуахэр зыхуэдизым, щIалэгъуалэм я гъэсэныгъэм хуащI гулъытэм, цIыхубэ IэщIагъэхэм зэрызегъэу­жьы­пхъэм, нэгъуэщIхэми. 
КъБР-м и Парламентым ЩэнхабзэмкIэ, жылагъуэм зегъэужьынымрэ хъыбаре­гъащIэ политикэмкIэ и ко­митетым и унафэщI Текуев Амырбий къыхигъэщащ иужь­рей илъэситхум КъБР-м ЩэнхабзэмкIэ и министерствэм лэжьыгъэшхуэ зэрызэ­фIигъэкIар. IэщIагъэлIхэр ири­къуу яIэн щхьэкIэ, депу­татым хэкIыпIэу къигъэлъэ­гъуащ еджапIэ къэзыуххэр я къуажэхэм ягъэзэжрэ щы­лэжьэныр пщэрылъ ящызыщI Iуэху къаIэтын зэрыхуейр. 
*   *   *
ЗэIущIэм унафэ щащIащ КъБР-м и Парламентым къыкIэлъыкIуэ и зэIущIэр ды­гъэгъазэм и 23-м екIуэкIыну. 
Депутатхэр тепсэлъыхьащ КъБР-м и Парламентым и ЩIыхь тхылъым и положенэм халъхьэну зэхъуэкIыныгъэ­хэм, 2026 гъэм гъатхэ лэ­жьэгъуэм гулъытэ зыхуащIынухэм, цIыхухэр къызэрырашэкIым, гъуэгум, ЖКХ-м, ­нэгъуэщIхэми ятеухуа фе­деральнэ проект зыбжанэм. Апхуэдэуи республикэм и хабзэубзыху IуэхущIапIэм и ЩIыхь тхылъыр ехъулIэныгъэ зиIэ лэжьакIуэхэм зэрыратынум и гугъу ящIащ.