Къулийланы Къайсын атлы Малкъар къырал драма театрда Евгений Шварцны «Бир кече» деген пьесасына кёре «Кечеден тангнга» деген спектакльни премьерасы болгъанды. Пьесаны малкъар тилге поэт Табакъсойланы Мухтар кёчюргенди. Режиссёр - Ахмед Льянов, суратчы - Кантемир Жилов, музыка - Артур Варквасов, режиссёрну болушлукъчусу - Гогуйланы Арафат. 

Нени юсюнденди спектакль? Урушну юсюнден. Бусагъатда 1941 - 1945 жыллада болгъан уруш тарых китапдан чыгъып, биягъы жашауубузгъа киргенди.Биягъы анала жашларын сермешлени отларындан къалай сакъларгъа билмейдиле, аны бла бирге ангылайдыла  - аланы Ата журт чакъырады. Спектакльде ара сыфат анады. Аны  Мамайланы Фатима къурагъанды. Горькийни «Ана» деген романына кёре салыннган фильмни битеу киношколалада ётедиле, анда тиширыу баласын битеу палахладан да букъдурургъа сюйгени, алай артда уа дунияда бола тургъан ишлени ангылагъаны, жашы жанлы болгъаны кёргюзтюледи. Мамайланы Фатима да ол жолну  суратлагъанды. 
Алгъа ана къызын бла жашын табып, алагъа болушургъа итинеди. Алай ачдан ёле тургъан къызы заводда ишлегенин, жашы да урушха тебиреп тургъанын кёргенде, ол аланы айтханларына тынгылайды, аланы ангылайды, сора тыймайды жолларындан…Жашы уялгъан этеди юйде олтурургъа, башхала къазауатха киргенде, къызы да аууп кетгинчи ишлейди заводунда. Сабийлери жамауатха къуллукъ этгенлерин кёрген ана биледи: ол къуллукъ этиу, Ата журтха кертичилик къоркъуусуз тюйюлдюле. Аллай адамланы къатларында ёлюм жюрюйдю. Алай битеу да совет халкъгъа келген къыйынлыкъны, сынауну жаланда бирлешип кётюрюрге боллукъ эди. Ана аны ангылайды бир узун кече. Ангылайды жашын бла къызын тыяргъа жарамагъанын. Ата журтну жаланда ала сакълаяллыкъларын – битеу да Совет Союзну жашлары бла къызлары. 
Бу кечеге дери танымагъан адамлары блокадада ачлыкъ сынап тургъанлай кеслери, анагъа аш берирге кюрешедиле. Ариу сёзле излейдиле анга. Топла уа учадыла тышында…Тамбла боллукъмуду, боллукъ тюйюлмюдю – бир инсан да билмейди…
Боллукъмуду тамбла, атарыкъмыды танг? Даша (артистка Байтуугъанланы Светлана), Серёжа (артист Байдаланы Шахым), Иваненков (артист Гогуйланы Арафат), Архангельская (артистка Бечелланы Людмила), Ольга Петровна (артистка Хамурзаланы Танзиля), Оля (артистка Байрамукъланы Милена), Нюся (артистка Жангуразланы Джамиля), Шурик (артист Глашланы Алихан) – барысы да къолларындан келгенни этедиле Хорлам ючюн. 
Шварц пьесасында огъурлу, жигит адамланы суратлагъанды. Аны хайырындан биз кёребиз: адам бла кюйсюз уруш бир бирлерине келишмеген затладыла. Дагъыда уруш бла аналыкъ да келишмейдиле. Битеу спектакль ананы къайгъысындан толуду. Алай башланнганындан ахырына дери хар бирибиз да билебиз: бу ананы жапсарыр кюч жокъду дунияда. Аны жапсарлыкъ, аны насыплы этерик жаланда мамыр жашауду, сабийлерине къоркъуу болмагъан. Къулийланы Къайсын ёлюмсюз тизгинле жазгъанды аны юсюнден:

Бешик жыргъа къайгъы ёлетден 
                                                    бери
Кире келгенди, энтта да киреди:
Къарангыда жаннган бёрю кёзлерин
Ана хар кимден да алгъа кёреди.

Ол кёзле жанып, анга тынчлыкъ 
                                                   жокъду,
Аны тюшюнде да чачы кюеди,
Хар урушда атылгъан хар бир окъ да
Ананы сакъ жюрегине тиеди!..

…Бир кече, жаланда бир кече ачлыкъ къысхан шахарда. Уруш бууаргъа кюрешген шахарда.  Алай бу кечеде биз кёребиз адамланы  бир бирлерине болушургъа кюрешгенлерин. Бир къабын ашны юлешедиле теппе-тенг араларында. Бара тургъан урушну тауушлары аланы титиретселе да, лакъырда этедиле, топ окъуна ойнайдыла. Кюледиле! 
Бу спектакльге къарагъанда жаланда бир оюм бар эди мени башымда: не заманда тохтарыкъ болурла жер башында къазауатла? Не заманда тынчайырыкъдыла  ана жюрекле? Жарсыугъа, алыкъа Шварцны пьесасы озгъан заманны юсюнден тюйюлдю. 
Байсыланы Марзият.
Сурат авторнуду.