ЕджапIэхэр зэраухуэмрэ зэрызэрагъэпэщыжымрэ

КъБР-м и Парламентым и Президиумым и зэIущIэм, «Правительствэм хухах сыхьэтым» хыхьэу, депутатхэр щытепсэлъыхьащ лъэпкъ, щIыналъэ проектхэм япкъ иткIэ Къэбэрдей-Балъкъэрым школхэр зэрыщаухуэмрэ зэрыщызэрагъэпэщыжымрэ. Ар ирагъэкIуэкIащ ЕгъэджэныгъэмкIэ, щIэ­ныгъэмкIэ, физическэ щэнхабзэмкIэ, спор­тымрэ щIалэгъуалэм я IуэхухэмкIэ комитетым и жэрдэмкIэ.

ЗэIущIэр къыщызэIуихым, КъБР-м и Парламентым и УнафэщI Егоровэ Татьянэ къыхигъэщащ егъэджэныгъэм зегъэужьыныр къэ­ралым и пщэрылъ нэхъыщхьэхэм зэращы­щыр, икIи республикэм абы гулъытэ хэха зэрыщигъуэтыр. 
Егоровэм жиIащ зэIущIэм зыщыхуагъэ­хьэзырым, Налшык къалэм дэт егъэджэныгъэ IуэхущIапIэ зыбжанэм депутатхэр зэрыщыIар: гимназие №14-м къыпащIыхьыжам, сабий гъэсапIэ №73-м (иужьрей илъэс 37-м иджы япэу зэрагъэпэщыжам), школ-интернат №1-м, Къэ­бэрдей-Балъкъэр гуманитар-техникэ кол­ле­джым. Абы къыхигъэщащ ялъэгъуам арэзы укъызэ­рищIыр, ауэ иджыри зэлэжьыпхъэхэр зэрыщыIэр.

Зрагъэубгъуащ

КъБР-м Егъэджэныгъэмрэ щIэныгъэмкIэ и министр Езауэ Анзор жиIащ «Егъэджэныгъэ» лъэпкъ Iуэхум «Нобэрей школ» и федеральнэ проектым хыхьэу, 2019 гъэм къыщы­щIэдзауэ 2025 гъэ пщIондэ курыт еджапIэ 24-рэ зэрау­хуар, абыхэм еджакIуэ мин 14-м нэблагъэ зэрыщIэхуэр. Ухуэныгъэхэм псоми зэхэту текIуэдащ сом мелард 13,5-рэ.
- Абы Iэмал къыдитащ школхэр дызэрыримыкъур дгъэмэщIэну, сабийхэр егъэджэнымрэ гъэсэнымрэ пыщIа Iуэхухэр зыхуей хуэзэу къы­зэдгъэпэщыну. А пIалъэм къриубыдэу еджа­кIуэхэр процент 20-кIэ нэхъыбэ хъуащ, - жиIащ министрым.
Налшык къалэм и хьэблэщIэм щаухуащ республикэм и школ нэхъ ин дыдэр - ныбжьыщIэ 1500-рэ зыщIэхуэр, Къалэн куэд щызэфIагъэкI гимназиер. Бахъсэн къалэм и школыщIэм (1224-рэ щIохуэ) сабийхэр зы сменэу щеджэ хъуащ.
Сабийхэр щегъэджэным хуэмыщIа унэхэм япIэкIэ, Шэджэмрэ (ныбжьыщIэ 800 щIэхуэу) Сэрмакърэ (275-рэ) школыщIэхэр щаухуащ.
2021 гъэм «Кавказ Ищхъэрэ щIыналъэ округым и зыужьыныгъэ» къэрал программэм къыщыгъэлъэгъуахэр гъэзэщIэным хыхьэу, Ново-Ивановскэ къуажэм сабий 440-рэ зыщIэ­хуэну школ щаухуауэ щытащ. 
«Демография» лъэпкъ Iуэхум «IэнатIэкIэ къызэгъэпэщын» и федеральнэ проектым ипкъ иткIэ, республикэм иужьрей илъэситхум сабий гъэсапIэу 55-рэ щаухуащ, мини 3,5-рэ щIэхуэу. Ухуэныгъэхэм сом мелард 1,7-рэ текIуэдащ.
И пIалъэм фIэмыкIыу

2022 гъэм ягъэбелджылащ «Школхэр егъэ­фIэкIуэн» федеральнэ программэр. ИлъэситIым къриубыдэу, сом меларди 4-м щIигъукIэ муниципальнэ щIыналъэ псоми еджапIэ 68-рэ щызэрагъэпэщыжащ. 
2025 гъэм къыщыщIэдзауэ зэрагъэпэщыжыну школхэр хэхуащ «ЩIалэгъуалэмрэ сабийхэмрэ», «Унагъуэ» лъэпкъ Iуэхухэм. Абы хеу­быдэ егъэ­джэныгъэ IуэхущIапIэу 19: курыт школу 15, сабий гъэсапIэу - 2, щIэныгъэ курыт щрату - 2. Абыхэм псоми зэхэту сом мелард 1,6-рэ хухах, КъБР-м и Правительствэм и гъэ­тIылъыгъэ фондым щыщ сом мелуан 43-рэ хэту. Лэжьыгъэр щызэфIагъэкIащ икIи гъэ еджэгъуэм щыщIадзэжащ школ 13-м. Адрейхэри пIалъэм фIэмыкIыу яухыну къагъэлъа­гъуэ.

2027 гъэ пщIондэ

Дызэрыт илъэсым «Унагъуэм зыщIэгъэ­къуэн» федеральнэ Iуэхум хыхьэу, Iэ традзащ сабий гъэсапIищ зэраухуэну къэрал зэгуры­Iуэ­ны­гъэхэм. 2027 гъэм и кIэм Гундэлэнрэ Старэ Шэрэджрэ сабии 100 къызэщIэзыубы­дэн IуэхущIапIэщIэхэр щаухуэнущ, Бахъсэн къалэм - сабии 140-рэ щIэхуэу. «Къуажэхэм сыт и лъэны­къуэкIи зегъэужьын» къэрал прог­раммэмкIэ 2025 - 2026 гъэхэм Бахъсэнёнкэ къуа­жэм сабий гъэсапIэ щаухуэнущ.
ЩIыпIэхэм зэрызрагъэужь Iуэхухэм хыхьэу, Налшык къалэм иджыри сабий гъэсапIэу 3 «Восточный» хьэблэм (сабий 480-рэ щIэхуэу) щаухуэну я мурадщ. 2026 гъэм къыщыщIэ­дзауэ 2027 гъэ пщIондэ школ 57-рэ зыхуей ­хуагъэзэнущ, сабий гъэсапIэу 15-рэ СПО-м и IуэхущIапIэу 5-рэ зэрагъэпэщыжынущ. 2027 гъэм ирихьэлIэу, республикэм и егъэджэныгъэ IуэхущIапIэхэм я процент 50-м щIигъур зэрагъэпэщыжауэ щытынущ. Апхуэдэ лэжьыгъэхэм къэкIуэну илъэситIым текIуэдэнущ сом меларди 4,8-рэ. 

Гъэунэхуныгъэхэр

Езауэ Анзор къытеувыIащ лъэпощхьэпохэми. Апхуэдэщ, псалъэм папщIэ, школхэр зэгъэпэ­щыжынымрэ щIэхэр ухуэнымрэ яхуэгъэзауэ федеральнэ субсидиехэр проценти 10-кIэ зэрагъэмэщIар, нэхъ ипэкIэ федеральнэ бюджетыр 2026 гъэм, 2027, 2028 гъэхэм тещIыхьауэ зыхуэдэну я гугъам елъытауэ. Къи­щы­нэмыщIауэ, школхэм къедзылIа щIы­пIэ­хэр зэIузэпэщ щIы­нымрэ терроризмэм пэщIэ­тынымкIэ лэжьыгъэхэр къызэгъэпэщынымрэ ехьэлIа Iуэхухэри къыщалъытэн хуейщ республикэ, щIыпIэ бюд­жетхэм. 

Псалъэмакъ щхьэпэ

Депутатхэр щIэупщIащ школхэм егъэ­джэныгъэр зы сменэм тету зэры­зэтраухуэж щIыкIэм, иджырей Iэмэ­псы­мэхэмкIэ еджапIэхэр къызэрызэ-рагъэпэщым, зэгъэпэщыжыныгъэхэр екIуэкIыху, зэрырагъаджэ Iэмалхэм, республикэр егъэджакIуэкIэ къызэры­зэгъэпэщам, нэгъуэщIхэми.
 Езауэ Анзор жиIащ зы сменэ егъэ­джэныгъэм хуэкIуэным епхауэ гугъуехь нэхъыбэ здэщыIэр Налшык къалэр зэрыарар. Абы зэрыжиIамкIэ, етIуанэ сменэр нэсу ягъэкIуэдыжыныр школыщIэхэр ухуэнымрэ жьы хъуахэр къызыхуэтыншэу зэгъэпэщыжыным-рэ я закъуэ зэфIигъэкIыркъым, еджапIэхэм нэхъ щыхуэныкъуэ щIыпIэхэр гъэбелджылауэ Iуэхум бгъэдыхьэн    хуейщ. ЕджапIэхэр зыхуейхэмкIэ къы­зэрызэрагъэпэщым теухуауэ минист­рым жиIащ абы чэзууэ, школхэр зыхуэ­ныкъуэхэр къэлъытауэ зэрелэжьыр. Нэхъ ткIийуэ кIэлъоплъ физикэмрэ химиемкIэ пэшхэмрэ шхапIэхэмрэ къы­зэ­рызэрагъэпэщым. 
 «Бжыгъэ егъэджэныгъэ Iуэху» проектымкIэ 2020 - 2024 гъэхэм курыт школхэм иратащ ноутбук мини 9-м щIигъу. 2027 гъэм щегъэжьауэ абыхэм планшетхэри щIагъунущ. Абы и лъэныкъуэкIэ долажьэ Москва физико-техникэ институтымрэ Курчатовым и цIэр зезыхьэмрэ. 
Депутатхэм къыхагъэщащ къалэныщIэхэр зи пщэрылъ хъуа курыт еджапIэ №6-м иджырей мардэхэм темыхуэу и лэжьыгъэм зэрыпищам. Езауэр тепсэлъыхьащ хабзэ хъуа жыпхъэхэм къытекIыу, Iуэхум къыхуагъуэт бгъэдыхьэкIэщIэхэм зэрегупсысым. Абы и лъэныкъуэкIэ Москва къалэм и зэфIэкIыр, IуэхущIапIитI-щым егъэ­джэ­ныгъэ зэгухьэныгъэхэр яIэу щIы­ныр, къагъэсэбэпыну фIэигъуэу къыхигъэщащ. Ауэ а Iуэхум куууэ егу­псысын зэрыхуейр жиIащ министрым. 
Егоровэ Татьянэ къытеувыIащ зэгъэпэщыжыныгъэхэр екIуэкIыху, еджа­кIуэхэр здагъакIуэ нэгъуэщI школхэм я щытыкIэр хъума зэрыхъум. Дауэ умыщIми, апхуэдэ Iуэхум илъэ-ситI-щы щытекIуадэ щыIэщи, унэлъащIэхэр, Iэмэпсымэхэр нэхъ псынщIэу жьы хъунри хэлъщ. Абы щхьэхуэу унафэ зэрытещIыхьыпхъэр жиIащ Егоровэ Татьянэ. Апхуэдэуи къыхалъхьащ зэрагъэпэщыжынухэм Налшык къалэм и зы сабий гъэсапIэ хагъэхьэжыпхъэу. 
ЕгъэджэныгъэмкIэ, щIэныгъэмкIэ, физическэ щэнхабзэмкIэ, спортымрэ щIалэгъуалэм я IуэхухэмкIэ комитетым и унафэщI Емуз Нинэ жиIащ республикэм и егъэджэныгъэ IуэхущIапIэхэр псори зыхуей хуагъэзэхукIэ лэжьыгъэхэр зэрекIуэкIынур. Къыхагъэщащ ухуэныгъэхэр зыщI языны-   къуэхэм я зэранкIэ лэжьыгъэхэр зэрыгувэр, Iэмэпсымэ мыхъумыщIэхэр къызэрашэр, нэгъуэщIхэри. А ныкъусаныгъэхэр щымыIэным я лэжьыгъэр адэкIэ траухуэныр я унафэу, зэIущIэм хэтахэр зэбгрыкIыжащ. 

Поделиться:

ЧИТАТЬ ТАКЖЕ:

23.01.2026 - 09:44

IэщIагъэм и фIагъыр зэхащIыкIмэ...

Лосэн Хьэмидбий ­КъБКъУ-м электроникэмкIэ, робототехникэмрэ зэ­хэщIыкI Iэ­ры­щIымкIэ и институтым электроникэмрэ бжыгъэ техноло­гиехэмкIэ и кафедрэм и егъэджакIуэ нэхъыжьщ.

23.01.2026 - 09:43

Пэрытхэр студентхэм яхохьэ

Иджыблагъэ Iуащхьэмахуэ лъапэ щекIуэкIащ КъБР-м и еджапIэ нэхъыщ­хьэхэмрэ колледжхэмрэ щIэсхэм я зэIущIэ.

23.01.2026 - 09:42

Нартыху бзийм и щэхухэр

КъБР-м ЦIыхубэ IэпщIэлъап­щIагъэмрэ IэпэIэсагъэмкIэ и цент­рым декоративно-прикладной ­гъуазджэм щыщ лэжьыгъэхэр ­щагъэлъагъуэ, «Ремесел древних новизна» грант Iуэхум хыхьэу.

22.01.2026 - 10:01

Къэрал мыхьэнэ зиIэ гъуэгу

Къэбэрдей-Балъкъэрым и транспорт инфраструктурэм мыхьэнэ ин щызыубыд, къэрал мыхьэнэ зиIэ и автомобиль гъуэгухэм хыхьэ Новопавловск – Прохладнэ – Мэздэгу трассэр Солдатскэ гъущI гъуэгум деж щыщхьэп

22.01.2026 - 10:01

Лъэпкъ хабзэхэм я дерс

Къэбэрдей-Балъкъэрым къ­ы­щызэ­Iуа­хащ республикэм  щыпсэу лъэпкъхэм я щэнхабзэмкIэ еджапIэ. «Къонакъым» и япэ зэIущIэм хэтащ Налшык къалэм дэт гимназие №14-м и 7-нэ классхэм щIэсхэр.