КъБР-м и Парламентым и Президиумым и зэIущIэм, «Правительствэм хухах сыхьэтым» хыхьэу, депутатхэр щытепсэлъыхьащ лъэпкъ, щIыналъэ проектхэм япкъ иткIэ Къэбэрдей-Балъкъэрым школхэр зэрыщаухуэмрэ зэрыщызэрагъэпэщыжымрэ. Ар ирагъэкIуэкIащ ЕгъэджэныгъэмкIэ, щIэныгъэмкIэ, физическэ щэнхабзэмкIэ, спортымрэ щIалэгъуалэм я IуэхухэмкIэ комитетым и жэрдэмкIэ.
ЗэIущIэр къыщызэIуихым, КъБР-м и Парламентым и УнафэщI Егоровэ Татьянэ къыхигъэщащ егъэджэныгъэм зегъэужьыныр къэралым и пщэрылъ нэхъыщхьэхэм зэращыщыр, икIи республикэм абы гулъытэ хэха зэрыщигъуэтыр.
Егоровэм жиIащ зэIущIэм зыщыхуагъэхьэзырым, Налшык къалэм дэт егъэджэныгъэ IуэхущIапIэ зыбжанэм депутатхэр зэрыщыIар: гимназие №14-м къыпащIыхьыжам, сабий гъэсапIэ №73-м (иужьрей илъэс 37-м иджы япэу зэрагъэпэщыжам), школ-интернат №1-м, Къэбэрдей-Балъкъэр гуманитар-техникэ колледжым. Абы къыхигъэщащ ялъэгъуам арэзы укъызэрищIыр, ауэ иджыри зэлэжьыпхъэхэр зэрыщыIэр.
Зрагъэубгъуащ
КъБР-м Егъэджэныгъэмрэ щIэныгъэмкIэ и министр Езауэ Анзор жиIащ «Егъэджэныгъэ» лъэпкъ Iуэхум «Нобэрей школ» и федеральнэ проектым хыхьэу, 2019 гъэм къыщыщIэдзауэ 2025 гъэ пщIондэ курыт еджапIэ 24-рэ зэраухуар, абыхэм еджакIуэ мин 14-м нэблагъэ зэрыщIэхуэр. Ухуэныгъэхэм псоми зэхэту текIуэдащ сом мелард 13,5-рэ.
- Абы Iэмал къыдитащ школхэр дызэрыримыкъур дгъэмэщIэну, сабийхэр егъэджэнымрэ гъэсэнымрэ пыщIа Iуэхухэр зыхуей хуэзэу къызэдгъэпэщыну. А пIалъэм къриубыдэу еджакIуэхэр процент 20-кIэ нэхъыбэ хъуащ, - жиIащ министрым.
Налшык къалэм и хьэблэщIэм щаухуащ республикэм и школ нэхъ ин дыдэр - ныбжьыщIэ 1500-рэ зыщIэхуэр, Къалэн куэд щызэфIагъэкI гимназиер. Бахъсэн къалэм и школыщIэм (1224-рэ щIохуэ) сабийхэр зы сменэу щеджэ хъуащ.
Сабийхэр щегъэджэным хуэмыщIа унэхэм япIэкIэ, Шэджэмрэ (ныбжьыщIэ 800 щIэхуэу) Сэрмакърэ (275-рэ) школыщIэхэр щаухуащ.
2021 гъэм «Кавказ Ищхъэрэ щIыналъэ округым и зыужьыныгъэ» къэрал программэм къыщыгъэлъэгъуахэр гъэзэщIэным хыхьэу, Ново-Ивановскэ къуажэм сабий 440-рэ зыщIэхуэну школ щаухуауэ щытащ.
«Демография» лъэпкъ Iуэхум «IэнатIэкIэ къызэгъэпэщын» и федеральнэ проектым ипкъ иткIэ, республикэм иужьрей илъэситхум сабий гъэсапIэу 55-рэ щаухуащ, мини 3,5-рэ щIэхуэу. Ухуэныгъэхэм сом мелард 1,7-рэ текIуэдащ.
И пIалъэм фIэмыкIыу
2022 гъэм ягъэбелджылащ «Школхэр егъэфIэкIуэн» федеральнэ программэр. ИлъэситIым къриубыдэу, сом меларди 4-м щIигъукIэ муниципальнэ щIыналъэ псоми еджапIэ 68-рэ щызэрагъэпэщыжащ.
2025 гъэм къыщыщIэдзауэ зэрагъэпэщыжыну школхэр хэхуащ «ЩIалэгъуалэмрэ сабийхэмрэ», «Унагъуэ» лъэпкъ Iуэхухэм. Абы хеубыдэ егъэджэныгъэ IуэхущIапIэу 19: курыт школу 15, сабий гъэсапIэу - 2, щIэныгъэ курыт щрату - 2. Абыхэм псоми зэхэту сом мелард 1,6-рэ хухах, КъБР-м и Правительствэм и гъэтIылъыгъэ фондым щыщ сом мелуан 43-рэ хэту. Лэжьыгъэр щызэфIагъэкIащ икIи гъэ еджэгъуэм щыщIадзэжащ школ 13-м. Адрейхэри пIалъэм фIэмыкIыу яухыну къагъэлъагъуэ.
2027 гъэ пщIондэ
Дызэрыт илъэсым «Унагъуэм зыщIэгъэкъуэн» федеральнэ Iуэхум хыхьэу, Iэ традзащ сабий гъэсапIищ зэраухуэну къэрал зэгурыIуэныгъэхэм. 2027 гъэм и кIэм Гундэлэнрэ Старэ Шэрэджрэ сабии 100 къызэщIэзыубыдэн IуэхущIапIэщIэхэр щаухуэнущ, Бахъсэн къалэм - сабии 140-рэ щIэхуэу. «Къуажэхэм сыт и лъэныкъуэкIи зегъэужьын» къэрал программэмкIэ 2025 - 2026 гъэхэм Бахъсэнёнкэ къуажэм сабий гъэсапIэ щаухуэнущ.
ЩIыпIэхэм зэрызрагъэужь Iуэхухэм хыхьэу, Налшык къалэм иджыри сабий гъэсапIэу 3 «Восточный» хьэблэм (сабий 480-рэ щIэхуэу) щаухуэну я мурадщ. 2026 гъэм къыщыщIэдзауэ 2027 гъэ пщIондэ школ 57-рэ зыхуей хуагъэзэнущ, сабий гъэсапIэу 15-рэ СПО-м и IуэхущIапIэу 5-рэ зэрагъэпэщыжынущ. 2027 гъэм ирихьэлIэу, республикэм и егъэджэныгъэ IуэхущIапIэхэм я процент 50-м щIигъур зэрагъэпэщыжауэ щытынущ. Апхуэдэ лэжьыгъэхэм къэкIуэну илъэситIым текIуэдэнущ сом меларди 4,8-рэ.
Гъэунэхуныгъэхэр
Езауэ Анзор къытеувыIащ лъэпощхьэпохэми. Апхуэдэщ, псалъэм папщIэ, школхэр зэгъэпэщыжынымрэ щIэхэр ухуэнымрэ яхуэгъэзауэ федеральнэ субсидиехэр проценти 10-кIэ зэрагъэмэщIар, нэхъ ипэкIэ федеральнэ бюджетыр 2026 гъэм, 2027, 2028 гъэхэм тещIыхьауэ зыхуэдэну я гугъам елъытауэ. КъищынэмыщIауэ, школхэм къедзылIа щIыпIэхэр зэIузэпэщ щIынымрэ терроризмэм пэщIэтынымкIэ лэжьыгъэхэр къызэгъэпэщынымрэ ехьэлIа Iуэхухэри къыщалъытэн хуейщ республикэ, щIыпIэ бюджетхэм.
Псалъэмакъ щхьэпэ
Депутатхэр щIэупщIащ школхэм егъэджэныгъэр зы сменэм тету зэрызэтраухуэж щIыкIэм, иджырей IэмэпсымэхэмкIэ еджапIэхэр къызэрызэ-рагъэпэщым, зэгъэпэщыжыныгъэхэр екIуэкIыху, зэрырагъаджэ Iэмалхэм, республикэр егъэджакIуэкIэ къызэрызэгъэпэщам, нэгъуэщIхэми.
Езауэ Анзор жиIащ зы сменэ егъэджэныгъэм хуэкIуэным епхауэ гугъуехь нэхъыбэ здэщыIэр Налшык къалэр зэрыарар. Абы зэрыжиIамкIэ, етIуанэ сменэр нэсу ягъэкIуэдыжыныр школыщIэхэр ухуэнымрэ жьы хъуахэр къызыхуэтыншэу зэгъэпэщыжыным-рэ я закъуэ зэфIигъэкIыркъым, еджапIэхэм нэхъ щыхуэныкъуэ щIыпIэхэр гъэбелджылауэ Iуэхум бгъэдыхьэн хуейщ. ЕджапIэхэр зыхуейхэмкIэ къызэрызэрагъэпэщым теухуауэ министрым жиIащ абы чэзууэ, школхэр зыхуэныкъуэхэр къэлъытауэ зэрелэжьыр. Нэхъ ткIийуэ кIэлъоплъ физикэмрэ химиемкIэ пэшхэмрэ шхапIэхэмрэ къызэрызэрагъэпэщым.
«Бжыгъэ егъэджэныгъэ Iуэху» проектымкIэ 2020 - 2024 гъэхэм курыт школхэм иратащ ноутбук мини 9-м щIигъу. 2027 гъэм щегъэжьауэ абыхэм планшетхэри щIагъунущ. Абы и лъэныкъуэкIэ долажьэ Москва физико-техникэ институтымрэ Курчатовым и цIэр зезыхьэмрэ.
Депутатхэм къыхагъэщащ къалэныщIэхэр зи пщэрылъ хъуа курыт еджапIэ №6-м иджырей мардэхэм темыхуэу и лэжьыгъэм зэрыпищам. Езауэр тепсэлъыхьащ хабзэ хъуа жыпхъэхэм къытекIыу, Iуэхум къыхуагъуэт бгъэдыхьэкIэщIэхэм зэрегупсысым. Абы и лъэныкъуэкIэ Москва къалэм и зэфIэкIыр, IуэхущIапIитI-щым егъэджэныгъэ зэгухьэныгъэхэр яIэу щIыныр, къагъэсэбэпыну фIэигъуэу къыхигъэщащ. Ауэ а Iуэхум куууэ егупсысын зэрыхуейр жиIащ министрым.
Егоровэ Татьянэ къытеувыIащ зэгъэпэщыжыныгъэхэр екIуэкIыху, еджакIуэхэр здагъакIуэ нэгъуэщI школхэм я щытыкIэр хъума зэрыхъум. Дауэ умыщIми, апхуэдэ Iуэхум илъэ-ситI-щы щытекIуадэ щыIэщи, унэлъащIэхэр, Iэмэпсымэхэр нэхъ псынщIэу жьы хъунри хэлъщ. Абы щхьэхуэу унафэ зэрытещIыхьыпхъэр жиIащ Егоровэ Татьянэ. Апхуэдэуи къыхалъхьащ зэрагъэпэщыжынухэм Налшык къалэм и зы сабий гъэсапIэ хагъэхьэжыпхъэу.
ЕгъэджэныгъэмкIэ, щIэныгъэмкIэ, физическэ щэнхабзэмкIэ, спортымрэ щIалэгъуалэм я IуэхухэмкIэ комитетым и унафэщI Емуз Нинэ жиIащ республикэм и егъэджэныгъэ IуэхущIапIэхэр псори зыхуей хуагъэзэхукIэ лэжьыгъэхэр зэрекIуэкIынур. Къыхагъэщащ ухуэныгъэхэр зыщI языны- къуэхэм я зэранкIэ лэжьыгъэхэр зэрыгувэр, Iэмэпсымэ мыхъумыщIэхэр къызэрашэр, нэгъуэщIхэри. А ныкъусаныгъэхэр щымыIэным я лэжьыгъэр адэкIэ траухуэныр я унафэу, зэIущIэм хэтахэр зэбгрыкIыжащ.