Кёп болмай Къабарты-Малкъар къырал университетде  робототехника бла пилотсуз  системалагъа аталгъан регион магъаналы форум болгъанды.  Анга вузланы, промышленный компанияланы, къырал  структураланы  келечилери,  экспертлени къаууму эм башхала къатышхандыла. 

Жыйылыуну ача, КъМКъУ-ну ректоруну къуллугъун толтургъан  Юрий Альтудов, робототехника бла  пилотсуз системаланы къурау   технология жаны бла къоркъуусузлукъну жалчытханын эм къыралны, регионну да экономикаларын айнытырыкъ шарт болгъанын белгилегенди.  Ол айтханыча,  бёлюмню аякъландырырча билим бериуню, илмуну эм    промышленностьну да айнытыргъа керекди.  Жыйырма   мингнге  жууукъ студент окъугъан университетге сагъынылгъан усталыкъладан специалистлени  хазырлау бютюн къыйматлы болгъанын да чертгенди.

Ызы бла «Университет Иннополис» деген  промышленный  робототехниканы айнытыу жаны бла араны таматасы   Николай Смирнов бюгюнлюкде бёлюмню болумуну эм регионланы магъаналарыны  юсюнден айтханды. Ол санда   промышленный робототехника жаны бла арала къураргъа кереклисин эм КъМКъУ  да анга тири къатышыргъа боллугъун  къошханды.

Университетде тийишли специалистлени хазырлауну юсюнден  мехатроника эм  робототехника бёлюмню   доценти   Фатимат Цеева хапарлагъанды. Ол айтханнга кёре, быйыл КъМКъУ-да   электроника, робототехника эм жалгъан интеллект жаны бла  институт (ИЭРиИИ) къуралгъанын, анда  инженерлени бакалавр эм  магистр программалагъа кёре хазырларыкъларын  да эсге салгъанды. 

- Онбир  жылны ичинде   биз  220 инженерни хазырлагъанбыз, аладан  75 проценти  региондан тышына чыкъмай урунургъа онг тапхандыла.  Мындан арысында да биз студент билим алгъаны бла бирге предприятияда сынамын кючлерча мадар этерикбиз. Аны бла бирге  къыйматлы проектлени бардырыргъа болушурукъбуз,- дегенди  Фатимат Цеева.

Бюгюнлюкде къыраллада пилотсуз  системаланы айнытыугъа аслам эс бурулады. Ол санда  КъМКъУ-да  «БАС-ха кадрла» деген  федерал  проектге къошулгъанды.  Аны бла байламлы КъМКъУ-ну келечилери  Иннополис университетде стажировканы ётедиле.  Бёлюмге  сабийлени да эслерин бурурча тюрлю-тюрлю амалла къураладыла. Ол санда  къуралса, жыл сайын бардырылгъан  «Прорыв. Роботроника» олимпиадагъа эки жюзден артыкъ школчу къатышадыла.

Бюгюнлюкде «Геоскан» къыралда  пилотсуз аппаратла чыгъаргъан алчы биригиуледен бирине саналады. Аны келечилери  Роман Наумов бла  Никита Янченко жыйылгъанланы  пилотсуз учхан аппаратланы бир къаууму бла шагъырей этгендиле. Аланы арасында картографияда,  геологияда эм билим бериуде хайырланнганла да болгъандыла.

 - Бизни борчубуз-техника бла жалчытхандан сора да, билим бериу, илму эм производствода байламлыкъда  ишлерча экосистема къураргъады.  Аны себепли биз бу жаны бла къолубуздан келгенича билим бериу программала жарашдырыргъа, эришиуле  бардырыргъа эм   университетни мурдорунда производствону  болушурукъбуз къураргъа, дегенди  Роман Наумов.

Жыйылыуну кезиуюнде эспертле пилотсуз аппаратланы къурулушда, эл мюлкде эм башха бёлюмледе да  жетишимли   хайырланыргъа жарарыгъын да  сюзгендиле. 

Тюбешиуде КъМР-ни промышленность, энергетика  эмда сатыу-алыу министрини орунбасары Алим Амшуков    инновациялы проектле производствода тири хайырланырча себеплик этилгенин, ол санда КъМР-ни Гарантия фондну къошумчулугъун да белгилегенди. 

Форумну ахырында бизнесни келечилери бла тюбешиуле болгъандыла эм КъМКъУ-ну профильли лабораторияларына бла бёлюмлерине    экскурсия бардырылгъанды.

Быллай даражалы форум  къырал, бизнес эм университет да байламлыкъда ишлерча жол ачады.  Аны бла бирге Къабарты-Малкъар бийик технологияла жаны алчы регионладан бири болурча ахшы онгла къуралгъанын да ачыкълайды.

Магометланы Сулейман.