Iуданэхэм къаIуатэр

СурэтыщI-модельер, дэр­бзэр Iэзэ ХьэцIыкIу Мадинэ и IэдакъэщIэкIхэм я гъэлъэгъуэныгъэ Адыгэхэм я махуэм ирихьэлIэу къыщызэ­Iуахащ Къэбэрдей-Балъкъэ­рыр илъэси 100 зэрыхъум и цIэр зезыхьэ паркым ит ­галереем. «Iуданэхэм къа­Iуэ­тэжа хъыбархэр» («Истории, рассказанные нитями») зы­фIаща зэIущIэр гукъи­нэжщ, щIэщыгъуэщ, телъы­джэщ. 

Ижь-ижьыж лъандэрэ адыгэхэм къадэгъуэгурыкIуэ лъэпкъ фащэхэм гупсысэ куэд къызэщIаубыдэ, дэтхэ­нэ и зы Iыхьэри щэнхабзэ да­мыгъэ ирикъуу. ЩэкIми, тхыпхъэми, абыхэм къатещ нэ­гъуэщI дамыгъэми яхэткъым зыгуэр къызэрымыкI, хабзэм, ар зыщыгъым и шыфэлIы­фэм щегъэжьауэ, зыщыщым деж щиухыжу. АтIэ Мадинэ къалэну зыхуигъэувыжыр мис ахэр хъумауэ, атIэми иджы­рей щIалэгъуалэм фIэгъэ­щIэгъуэнын гуэри къыхэщу фэилъхьэгъуэщIэхэр щIы­нырщ. Ар абы пылъхьэншэу къызэрехъулIэм и щыхьэт наIуэщ пэшым узэрыщIыхьэу уи нэгум къыIуидзэ IэрыкIхэр - пасэрей фащэхэм ещхь икIи къащхьэщыкI фэилъхьэгъуэ­хэр. Дыщэ, дыжьын IуданэкIэ яхэщIыхьауэ абыхэм къатещ лъэпкъ дамыгъэхэм, тхыпхъэ­хэм, щIыIухэм, абыхэм ешэкIа лэрыпсхэм лейуэ зыри яхэлъкъым, зэманым дэкIуэдынкIэ хъуну дэрбзэрым ихъума гуэрщ армыхъумэ. 
Мадинэ и IэдакъэщIэкIхэм ущеплъкIэ гу лъыботэ пасэ­рей фащэхэм хэлъ щхьэхуэ­ныгъэхэм иджырей теплъэ зэрыщIигъум, абыкIэ ахэр щIэ­щыгъуэ, зэманым декIу зэрищIым. Ар блэкIар зригъэ­зэхуэжу, хьэмэрэ теIэзэ­щIы­хьу аракъым, атIэ щIэблэхэм­рэ лIэщIыгъуэхэмрэ «зэрызригъэпсалъэ» Iэмалщ. Адыгэ къуажэхэмрэ унагъуэхэмрэ щызэрахьа лъэпкъ дамыгъэхэмрэ дыкIэхэмрэ нэ­гъуэщI еплъыкIэ къахуегъуэт Мадинэ, икIи абы и Iуэхум къыхощ жьыр зэрымыкIуэ­дыр, атIэ зихъуэжурэ адэкIэ зэрыпсэур. 
Иджыри зэ щIэджыкIа­кIуэ­хэм фигу къэдгъэкIыжынщи, ХьэцIыкIу Мадинэ Iэлисэхь и пхъур 1967 гъэм къалъхуащ. КъБКъУ-р къиухащ 1989 гъэм, химие щIэныгъэхэмкIэ кан­дидатщ. Ауэ гъащIэ гъусэ хуэхъуар химиеракъым, атIэ дэрбзэр IэщIагъэрщ - 1993 гъэм лъэпкъ фащэхэм я унэ къы­зэIуихащ. Адыгэ фащэм ирогушхуэ ди лъэпкъым къыхэ­-кIа дэтхэнэ зыри, лъэны­къуэкIэ къыщыт цIыхум абы   и зэхэлъыкIэр имыгъэщIэ­гъуэнкIэ, зыIэпимышэнкIэ Iэмал иIэкъым. ХьэцIыкIу Мадини абыхэм ящыщ зыт, ауэ «дихьэхащ» псалъэр мащIэу, и гъащIэр абы епхауэ, фIы­лъагъуныгъэу иIэр зыхуэгъэзари зыхуэлэжьэнури арауэ къыщIэкIащ. Дыщэ, дыжьын IуданэкIэ хэдыкIын IэщIагъэм и щэхухэр емызэшыжу къэ­зыхутэ IэпщIэлъапщIэщ Мадинэ. Абы и IэдакъэщIэкIхэм щызэхеухуанэ адыгэм зыгъэщIэрэщIэкIэм и Iэмалу ­гъуазджэм и лъагапIэм нигъэсыфамрэ нобэрей лъа­гъукIэмрэ. Арауи къысщохъу абы хьэпшыпхэр, фэилъхьэгъуэхэр, фащэхэр зыми емыщхь, «Мадинэ и хъэтI» зыхэплъагъуэ зыщIыр. 
Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм и цIыхубэ сурэ­тыщI Жылэ Анатолэ гъэлъэгъуэ­ныгъэр къыщызэIуахым жи­Iам къыхигъэщащ фащэм уелэжьыну зэрыгугъу дыдэр, ар абы «Кабардинкэ» къэфа­кIуэ гупым фащэщIэ щы­хуа­гъэхьэзырым зэригъэу­нэ­хуар.
- Фащэм и зэхэлъыкIэр ап­хуэдизкIэ жыжьэ къыщо­жьэ, дэтхэнэ и зы Iыхьэри къыгуэпх мыхъуу адрейм епхащи, ­мащIи куэда ухэIэбэ­ну, плъыфэ къудейр пхъуэжыну дзыхьщIыгъуэджэщ. Ауэ но­-бэ слъагъу щыгъыныгъуэхэм къыбжаIэ щыIэр ебгъэ­фIэ­кIуэн зэрыхуейр, хуэсакъыпэу, мащIэ дыдэу Мадинэ ихъуэж гуэрым лэжьыгъэщIэ къы­зэ­ригъэунэхур. Уеблэмэ, зыгуэрхэми сурэт тесхащ сэ езым си IэщIагъэкIэ къыщыс­хуэщхьэпэну, сфIэгъэщIэ­гъуэну, - жиIащ Анатолэ.
СурэтыщI цIэрыIуэ Тхьэ­зэплъыж Руслан къыхигъэщащ адыгэ фащэр дуней псом дыкъызэрыщацIыхуа щыгъыныгъуэу зэрыщытыр, уэрамым укъридыхьэ хъууэ  ар зэрыпхуэщIынум хуича зы лъэбакъуэу выставкэм щи­лъагъур къызэрыщыхъур. «Ма­динэ сыдэуэршэрарэт, зыгуэркIэ сеупщIарэт, зы щIэ­щыгъуэ гуэр къызжиIарэт жыпIэу уигу къокIри, махуэ къэс жыхуаIэм хуэдэу ди пащхьэ кърихьэ IэдакъэщIэкI­хэм апхуэдэ Iэмал дыща­мыгъэщIэну согугъэ», - жеIэ Руслан. 
Гъэлъэгъуэныгъэм и куры­хыр, и фIэщыгъэми къызэ­рыджиIэщи, Iуданэращ - ды­щэуи, дыжьынуи, къызэрыгуэкI Iуданэ щхъуэкIэп­лъы­кIэуи щрет, щыгъынхэр зэ­рыдарщ, ахэр къызыхэ­щIы­кIа щэкIхэр зэрызэIущарщ, зэрыхэдыкIарщ. КъытхуаIуатэ абыхэм хъыбар куэд, а хъы­бар­хэм я нэхъ щэхур зыщIэ езы Мадинэ и IэкIэ, и гуп­сысэкIэ, и IэрыкI Iуэху дахэкIэ… 
ИСТЭПАН  Залинэ.
Сурэтхэр Къарей Элинэ трихащ. 

Поделиться:

ЧИТАТЬ ТАКЖЕ:

16.10.2026 - 09:03

ЩIыналъищыр зэпащIэ

УФ-м транспортымкIэ и министрым и япэ къуэдзэ Пашков Константинрэ Къэрал гъуэгу агентствэм и унафэщI Новиков Романрэ видеозэпыщIэныгъэкIэ я гъусэу, КъБР-м и Iэтащхьэ КIуэкIуэ Казбек хэтащ Къэбэрдей

16.10.2026 - 09:03

Тхыдэр щахъумэ, щIэблэр щагъасэ

Тэрч районым хыхьэ Курп Ипщэ къуажэм дэт курыт еджапIэм Iэщыж Лолэ и цIэр зэ­рихьэу хэт школ музейр «Зи Iуэху бгъэ­дыхьэкIэр нэхъыфI музей» урысейпсо зэпеуэм текIуэныгъэр къыщызыхьа 70-м ящыщ хъуащ

16.10.2026 - 09:03

Жэпуэгъуэм и махуэ гуауэхэр

Налшык дэт 5-нэ къалэ библиотекэм щекIуэкIащ «Жэпуэгъуэм и махуэ ­гуауэхэр» зыфIаща зэIущIэр, 2005 гъэм ди республикэм къыщыхъуам теу_хуар.

15.10.2026 - 09:19

Мыхьэнэшхуэ зиIэщ бжыгъэхэр

Ди республикэм и Iэтащхьэ КIуэкIуэ Казбек хуэзащ Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм лэжьыгъэ IуэхукIэ мы махуэхэм къэкIуауэ щыIэ, Къэрал статистикэмкIэ федеральнэ къулыкъущIапIэм и уна­фэщIым и къуэдзэ

15.10.2026 - 09:18

Къалэным хуэпэжахэр ящыгъупщэркъым

Налшык щекIуэкIащ Хабзэхъумэ IэнатIэхэм я лэ­жьакIуэхэу зи къалэн зыгъэзащIэу хэ­кIуэ­­дахэм я фэеплъ пэкIу.