СурэтыщI-модельер, дэрбзэр Iэзэ ХьэцIыкIу Мадинэ и IэдакъэщIэкIхэм я гъэлъэгъуэныгъэ Адыгэхэм я махуэм ирихьэлIэу къыщызэIуахащ Къэбэрдей-Балъкъэрыр илъэси 100 зэрыхъум и цIэр зезыхьэ паркым ит галереем. «Iуданэхэм къаIуэтэжа хъыбархэр» («Истории, рассказанные нитями») зыфIаща зэIущIэр гукъинэжщ, щIэщыгъуэщ, телъыджэщ.
Ижь-ижьыж лъандэрэ адыгэхэм къадэгъуэгурыкIуэ лъэпкъ фащэхэм гупсысэ куэд къызэщIаубыдэ, дэтхэнэ и зы Iыхьэри щэнхабзэ дамыгъэ ирикъуу. ЩэкIми, тхыпхъэми, абыхэм къатещ нэгъуэщI дамыгъэми яхэткъым зыгуэр къызэрымыкI, хабзэм, ар зыщыгъым и шыфэлIыфэм щегъэжьауэ, зыщыщым деж щиухыжу. АтIэ Мадинэ къалэну зыхуигъэувыжыр мис ахэр хъумауэ, атIэми иджырей щIалэгъуалэм фIэгъэщIэгъуэнын гуэри къыхэщу фэилъхьэгъуэщIэхэр щIынырщ. Ар абы пылъхьэншэу къызэрехъулIэм и щыхьэт наIуэщ пэшым узэрыщIыхьэу уи нэгум къыIуидзэ IэрыкIхэр - пасэрей фащэхэм ещхь икIи къащхьэщыкI фэилъхьэгъуэхэр. Дыщэ, дыжьын IуданэкIэ яхэщIыхьауэ абыхэм къатещ лъэпкъ дамыгъэхэм, тхыпхъэхэм, щIыIухэм, абыхэм ешэкIа лэрыпсхэм лейуэ зыри яхэлъкъым, зэманым дэкIуэдынкIэ хъуну дэрбзэрым ихъума гуэрщ армыхъумэ.
Мадинэ и IэдакъэщIэкIхэм ущеплъкIэ гу лъыботэ пасэрей фащэхэм хэлъ щхьэхуэныгъэхэм иджырей теплъэ зэрыщIигъум, абыкIэ ахэр щIэщыгъуэ, зэманым декIу зэрищIым. Ар блэкIар зригъэзэхуэжу, хьэмэрэ теIэзэщIыхьу аракъым, атIэ щIэблэхэмрэ лIэщIыгъуэхэмрэ «зэрызригъэпсалъэ» Iэмалщ. Адыгэ къуажэхэмрэ унагъуэхэмрэ щызэрахьа лъэпкъ дамыгъэхэмрэ дыкIэхэмрэ нэгъуэщI еплъыкIэ къахуегъуэт Мадинэ, икIи абы и Iуэхум къыхощ жьыр зэрымыкIуэдыр, атIэ зихъуэжурэ адэкIэ зэрыпсэур.
Иджыри зэ щIэджыкIакIуэхэм фигу къэдгъэкIыжынщи, ХьэцIыкIу Мадинэ Iэлисэхь и пхъур 1967 гъэм къалъхуащ. КъБКъУ-р къиухащ 1989 гъэм, химие щIэныгъэхэмкIэ кандидатщ. Ауэ гъащIэ гъусэ хуэхъуар химиеракъым, атIэ дэрбзэр IэщIагъэрщ - 1993 гъэм лъэпкъ фащэхэм я унэ къызэIуихащ. Адыгэ фащэм ирогушхуэ ди лъэпкъым къыхэ-кIа дэтхэнэ зыри, лъэныкъуэкIэ къыщыт цIыхум абы и зэхэлъыкIэр имыгъэщIэгъуэнкIэ, зыIэпимышэнкIэ Iэмал иIэкъым. ХьэцIыкIу Мадини абыхэм ящыщ зыт, ауэ «дихьэхащ» псалъэр мащIэу, и гъащIэр абы епхауэ, фIылъагъуныгъэу иIэр зыхуэгъэзари зыхуэлэжьэнури арауэ къыщIэкIащ. Дыщэ, дыжьын IуданэкIэ хэдыкIын IэщIагъэм и щэхухэр емызэшыжу къэзыхутэ IэпщIэлъапщIэщ Мадинэ. Абы и IэдакъэщIэкIхэм щызэхеухуанэ адыгэм зыгъэщIэрэщIэкIэм и Iэмалу гъуазджэм и лъагапIэм нигъэсыфамрэ нобэрей лъагъукIэмрэ. Арауи къысщохъу абы хьэпшыпхэр, фэилъхьэгъуэхэр, фащэхэр зыми емыщхь, «Мадинэ и хъэтI» зыхэплъагъуэ зыщIыр.
Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм и цIыхубэ сурэтыщI Жылэ Анатолэ гъэлъэгъуэныгъэр къыщызэIуахым жиIам къыхигъэщащ фащэм уелэжьыну зэрыгугъу дыдэр, ар абы «Кабардинкэ» къэфакIуэ гупым фащэщIэ щыхуагъэхьэзырым зэригъэунэхуар.
- Фащэм и зэхэлъыкIэр апхуэдизкIэ жыжьэ къыщожьэ, дэтхэнэ и зы Iыхьэри къыгуэпх мыхъуу адрейм епхащи, мащIи куэда ухэIэбэну, плъыфэ къудейр пхъуэжыну дзыхьщIыгъуэджэщ. Ауэ но-бэ слъагъу щыгъыныгъуэхэм къыбжаIэ щыIэр ебгъэфIэкIуэн зэрыхуейр, хуэсакъыпэу, мащIэ дыдэу Мадинэ ихъуэж гуэрым лэжьыгъэщIэ къызэригъэунэхур. Уеблэмэ, зыгуэрхэми сурэт тесхащ сэ езым си IэщIагъэкIэ къыщысхуэщхьэпэну, сфIэгъэщIэгъуэну, - жиIащ Анатолэ.
СурэтыщI цIэрыIуэ Тхьэзэплъыж Руслан къыхигъэщащ адыгэ фащэр дуней псом дыкъызэрыщацIыхуа щыгъыныгъуэу зэрыщытыр, уэрамым укъридыхьэ хъууэ ар зэрыпхуэщIынум хуича зы лъэбакъуэу выставкэм щилъагъур къызэрыщыхъур. «Мадинэ сыдэуэршэрарэт, зыгуэркIэ сеупщIарэт, зы щIэщыгъуэ гуэр къызжиIарэт жыпIэу уигу къокIри, махуэ къэс жыхуаIэм хуэдэу ди пащхьэ кърихьэ IэдакъэщIэкIхэм апхуэдэ Iэмал дыщамыгъэщIэну согугъэ», - жеIэ Руслан.
Гъэлъэгъуэныгъэм и курыхыр, и фIэщыгъэми къызэрыджиIэщи, Iуданэращ - дыщэуи, дыжьынуи, къызэрыгуэкI Iуданэ щхъуэкIэплъыкIэуи щрет, щыгъынхэр зэрыдарщ, ахэр къызыхэщIыкIа щэкIхэр зэрызэIущарщ, зэрыхэдыкIарщ. КъытхуаIуатэ абыхэм хъыбар куэд, а хъыбархэм я нэхъ щэхур зыщIэ езы Мадинэ и IэкIэ, и гупсысэкIэ, и IэрыкI Iуэху дахэкIэ…
ИСТЭПАН Залинэ.
Сурэтхэр Къарей Элинэ трихащ.