Кёп болмай  Къабарты-Малкъар къырал университетни алимлери нартюхню жангы тюрлюлерин чыгъаргъандыла. Аланы  Прохладна  районну Комсомольское элинде энчи мюлкде  сынау халда жетишимли ёсдюргендиле. Ол санда хауа болумгъа, бютюнда иссилеге  чыдамлылыкъларын кёргюзтгендиле эм бай тирлик да бергендиле.

Бюгюнлюкде университетни келечилери нартюхню он тюрлюсюн чыгъаргъандыла. Ала агротехника болжалдан кеч къалмай орнатылгъандыла эм къысха заманда урлукъну 95 проценти  баш къусханды.

Кюн иссиледе битимлени сугъаргъанлары ючюн кюч алыргъа ахшы себеплик этгенди. Ёсдюрюлген кезиулеринде битимле сортларыны энчиликлерин тас этмезча, селекционерле заманларын эм къарыуларын да аямай,  иги къармашхандыла. Сёз ючюн, къатларында ёсгенледен  букусу келип къонмазча, хар нартюхню къагъыт хуржуннга сугъаргъа тюшгенди.  

- Сынамланы  кезиуюнде  нартюхню акъ тюрлю гибридлери бирсиледен игирек эсепле бла къууандыргъандыла. Аланы къурамларына кесибизде ёсдюрюлген нартюхле киредиле.  Аны ючюн болур, кюн иссилеге да къарамай,  хар биринде эки-юч нартюх чыкъгъанды. Ол иги кёрюмдюге саналады. Аны бла бирге алада аслам крахмал сакъланнганы да ачыкъланнганды,-дейди  КъМКъ-ну биология, геоэкология эмда жанлары болгъан системаланы молекуляр-генетика мурдорлу  кафедраны таматасы   Анзор Паритов.

Быйыл нартюхден биринчи тирлик алынырыкъды.  Ол тёрели кёрюмдюден 10-15 процентге асламыракъ болургъа керекди. Жангы сортланы КъМКъУ-ну лабораториясында чыгъаргъанларындан тышында, тинтиулени кезиуюнде алчы  молекуляр-генетика  амалла хайырланнганларын да энчи белгилеп айтырчады. Аллай онг  селекцияны къысха заманда бардырыргъа болушурукъду. Эсге сала айтсакъ, быллай ишге башха заманлада онбеш жыл чакълы къоратыллыкъ эди. 
Университетни алимлери, жетишимлери бла тохтап къалмай,  мындан арысында нартюхлени  ДНК-рын  жыяргъа эм жангы тюрлюлерин  чыгъарыргъа мурат этедиле.
Анзор Паритов айтханнга кёре, тинтиу ишлени кезиуюнде жыйылгъан материал энтта да бир къауум айырмалы  сортну чыгъарыргъа жетерикди. Ол шарт  импортну алышындырыуда эм аш-азыкъ жаны бла къоркъуусузлукъну жалчытыугъа да себеплик этерикди.

Магометланы Сулейман.