Хасаитланы Лиза – Жолабланы Локъманны къызы – республиканы жамауат-политика жашаууна тири къатышып, халкъда кесине хурмет тапханды. Ол Совет Союзну заманында коммунистлени тизгинине кирип, къырал чачылып, жылла озгъандан сора да, партиягъа кертичилей къалгъанды. Тырныауузну жер-жерли советини, ызы бла уа Къабарты-Малкъарны Парламентини депутатына сайланнганды, партияны ниетлерин бюгюн да андан ары бардырады.
Политикада
Бюгюнлюкде политикада, къырал къуллукълада да тиширыула кёпден-кёп болуп барадыла. Демократия сынаулары уллу болгъан къыраллада аллай болумгъа сейир этерча да тюйюлдю. Алай Кавказдача юйюр тёреле къаты сакъланнган регионда уа ол тюзмюдю? Мени ушакъ нёгерим оюм этгенден, тиширыу болгъан жерде низам, тизгинлик, оюмлулукъ бардыла, аны ючюн ол политикада, жамауат ишде да тири болургъа керекди. Тиширыу не ишде да айныуну, игиликни башламчысыды.
Лиза Локъмановна айтхан сёзюне кертичи, тюзлюк ючюн къарыуун аямагъан адамча белгилиди республикада. Аны адамлыкъ даражасыны ёсюую, политикагъа, жашаугъа кёз къарамы да Тырныауузда аз вольтлу аппаратура чыгъаргъан заводунда ишлеген жылла бла байламлыдыла. Ары келгенинде, акъылбалыкъ да болмагъан эди – тюз да Кёнделенни школун бошагъанлай. Заводда тюрлю-тюрлю къуллукълада 30 жылдан артыкъ уруннганды – заготовительный участокну штамповщицасыны сохтасындан башлап заводну кадрла жаны бла бёлюмюню таматасына дери ёсгенди. Ол бир ишден да къоркъмагъанды – паяльщица, намотчица – бюгюнлюкде жаш тёлюню асламы быллай усталыкъла бардыла деп биле да болмазла.
Ишге жууаплы кёзден къарагъаны ючюн ол кёп кере белгиленнген да этгенди – «Урунууда айырмалылыгъы ючюн» майдал, Социалист урунууда хорлам ючюн деген сыйлы белги, Мамырлыкъны фондундан сыйлы белги, тюрлю-тюрлю грамотала бла да саугъаланнганды.
Итиниулюгю
Завод Тырныауузну тиширыуларын иш бла жалчытыр мурат бла къуралгъан эди. Бюгюн-бюгече да Лиза Локъмановна анда ишлеген жылларын жюрек жылыулукъ бла эсгереди. «Жашауумда ол бек уллу жерни алады, ол ахшы ишлеге итиннген, къолубуздан да келген заман эди. Предприятие чачылгъанлы кёп заман озгъанды, алай ишчи нёгерлерим бла тюбешсек, тюз эгечле-къарындашлача тансыкълайбыз бир бирни», - дейди ол.
Ол предприятиягъа келген заманда анга башчылыкъ Рамазан Гучапшев этгенди – ишни къурай билген, низамны сюйген адам. Аны ызындан келген Созайланы Олег да жаш тёлюню хар башламчылыкъларында да билеклик этгенди. Алай бла предприятияда тюрлю-тюрлю клубла, секцияла къуралгъандыла, кесини самодеятельный коллективи да болгъанды. «Чулгъаучу участкагъа келгенимде, мастерим Теммоланы Жаннета (жаннетли болсун, дуниясын алышханды) жашау эслилиги, ишчи сынауун да аямай, неге да юйретгенди. Мен анга хар заманда да жюрек ыразылыгъымы билдиреме. Ол заманда аныча огъурлу адамла кёп эдиле», - дегенди.
Дагъыда ол ишчи нёгерлери Будайланы Любаны тансыкълайды (жаннетли болсун, жашлай ауушханды). «Аныча тиширыу бар эди деп билмейме. Ол Берлинде жаш тёлюню фестивалына да къатышхан эди. Шуёхсуз болгъан Аллах сакъласын, бек иги адамла бла байламлыкъларым барды. Алай бирини атын сагъынып, башхасын къойсам, ушарыкъ тюйюлдю», - деп оюм этеди ол.
Руслан Аушевни
бригадасы
Заводда комсомол жаш тёлю бригада «Берёзка» чулгъаучу цехде кесини тизгинине Совет Союзну Жигити Руслан Аушевни къошуп, аны иш хакъын а Мамырлыкъны фондуна жиберип тургъанды. Анга дери уа бригадада Зоя Космодемьянская болгъанды.«Ол къыралыбызгъа да уллу болушлукъду деп, ийнанып ишлегенбиз – мамырлыкъ болгъан жерде жашау да къуралады», – дейди Лиза Локъмановна.
Къызла башламчылыкъларыны юсюнден Аушевни кесине да билдиредиле. Ол а, уруш къазауатха да къарамай, алагъа жууап берип тургъанды. Алай бир жол намотчицаланы письмоларына жууап келмей кёп турады. «Алай къоркъабыз аны ючюн! Грозныйде ата-анасын табып, юйлерине жазабыз. Аны атасы бизге аллай ариу жууап берген эди – жарсымагъыз, Руслан игиди, жаралы болгъанды, жанына къоркъуу жокъду, деп. Жашына этилген хурмет ючюн бизге ыразылыгъын да айтады. Ол письмону бюгюн да юйюр архивимде сакълайма», - дейди.
Кертичилей къалгъанды
Бюгюнлюкде таза коммунистле бар эселе, Лиза Локъмановна аладан бириди. Деменгили къыралыбыз чачылгъанына, къыралны политика мурдору алышыннганына, жашауну магъанасы тюрленнгенине да къарамай, коммунист партияны ишине кертичилей къалгъанды. КъМР-ни Парламентинде уа ол Урунуу, социал къоруулау эм саулукъ сакълау комитетни къауумуна киргенди, адамланы излемлерин жалчытыугъа къолундан келгенича болушханды.
- Депутат айырыучуланы жарсыуларын, тарыгъыуларын районну, шахарны, регионну толтуруучу власть органларына билдирип, аланы тамамлауну онгларын излетирге керекди. Айырыучуланы тилеклерине, жарсыуларына ат башындан къарамай, керти да эс бурургъа, кемчиликлени тамамларгъа борчлудула парламентарийле. Депутатха хар кимни да тийишли кёрмейдиле. Сынаулары уллу болгъан, жамауат ишге тири къатышхан, адамланы излемлери ючюн къайгъыргъан адамланы кёргюзтедиле.
КъМР-ни Парламентини эки чакъырыуунда ишими юсюнден айтханда, къолумдан келгенича кюрешгенме. Алай ыразыма деп а айталмайма. Нек десегиз, айырыучуланы тилеклерин сюйгенимча толтуралмагъанма, анга сылтаула уа кёп болгъандыла, - дейди Лиза Локъмановна депутат ишини юсюнден.
Аны партия стажы 50 жылгъа жетеди. Алай анга нек кирдим деп, бир кере да сокъуранмагъанды. Жаланда бюгюнлюкде адамлагъа сюйгенимча болушалмайма, излемлерин толтуралмайма, деп жарсыйды ол. «Тырныауузну жарсыулары кёпдюле, бютюнда быйыл уллу ырхы келгени бла байламлы. Алгъын ол къалай ариу, айныгъан шахар эди! Мында уллу предприятияла болгъандыла - ТВМК, аз вольтлу аппаратура чыгъаргъан завод, ётмек биширген, темир бетон затла чыгъаргъан заводла, башхала. Алай аладан бири да къалмагъанды, адамларыбыз жан кечиндирир, сабийлерине аш-суу табар ючюн республикадан узакъгъа кетип, тышында иш излеп айланадыла. Ол къаллай уллу къыйынлыкъды! Алай жукъ эталмайма, жукъ да жокъду, деп тарыгъып турургъа жарамайды – онг излерге керекди», - дейди ол.
Аналыкъны насыбы
Тиширыугъа иш, карьера да керекдиле, алай аны бу дунияда баш магъанасы – аналыкъды. Лиза Локъмановнаны жашы Русланны уа республикада иги таныйдыла - ол белгили жырчыбыз, кёп тюрлю жыр фестивальланы, конкурсланы призёруду. «Аллахха минг шукур, Руслан жюрегими бир кере окъуна къыйнагъанды деп билмейме. Баш ием Мухтар бла Русланны гитчелигинден да жууаплы болургъа, кесине мадар эте билирге юйретирге кюрешгенбиз. Махтанып айтмайма, алай болургъа кереди. Жангызма, тёгерегиме къарс уруп турсунла деп турургъа жарамайды. Жашауда аз тюрлю болмайды – нени да билген игиди», - дейди ол.
Бюгюнлюкде да ёсюп келген тёлюню тюз ниетлеге юйретиуню баш борчуна санайды бизни ушакъ нёгерибиз. Ол айтханыча, школлада сабийле бла тюбешиуле къурап, алагъа Руслан Аушевча жигитлени, Ата журтха сюймекликни, къыралынга кертиликни юслеринден айтыргъа мураты барды. «Бизни заводха къонакъла кёп келгендиле – къыралда атлары белгили адамла. Алай ала кеслерин кётюрмегендиле, жаш тёлю бла бир тилде сёлеше билгендиле, ахшылыкълагъа кёллендиргендиле. Шёндюгю тёлюню да болургъа керекди аллай ариу юлгюлери. Бюгюнлюкде Россейде совет къыралны заманында болгъан кёп ариу ишлери къайтарыладыла, ол да тюздю. Биз ахча, байлыкъ ючюн кюрешмегенбиз, халкъгъа, миллетге болушургъа, салыннган борчланы бет жарыкълы толтурургъа итиннгенбиз», - дейди ол.
Лиза Локъмановна халкъыбызны бир бирге тутурукъ болургъа, ачыкъ жюрек бла тюберге чакъырады. «Байлыкъ бошду, ызымдан иги айтырламы деп, аллай сагъышда жашаргъа керекди адам», - деп оюм этеди ол. «Аллах халкъыбызгъа тюз ниет, мамыр жашау, ахшылыкъла берсин, хар ким да сабийлеринден къууансынла. Къыралыбыз а, алгъынча, деменгили, кючлю болсун», - деп тилек этеди.
Тикаланы Фатима.
