Байкъазыланы Назир бла Кумсият бирге жашау этип башлагъанлы, ёмюр жарымы ётгенди.  Аланы юйюрлерин Тырныауузда, бюгюн жашап тургъан эллери Жанхотияда, тамырлары чыкъгъан, жууукъ-ахлу орналгъан Кёнделенде да юлгюге тутадыла.  

Юйюр таматадан башлайыкъ хапарыбызны.  Назир кёп жылланы ичинде милицияда ишлеп, тюзлюкню жакълап, жамауатны аманлыкъдан къоруулап тургъаны бла белгилиди. Ол кёнделенчи киши Байкъазыланы Отарны жашы Ачауну туудугъуду. Ачауну арбазында алты жигит, тири жаш ёсгендиле: Ханафий, Мухадин, Магомет, Ануар, Мухтар, Шаухал. Биз бюгюн хапарын айтырыкъ Назир ма бу уллу юйюрде ата къарындашлары ийнакъ кёрген туудукъ болуп ёсгенди. 

Назир эки журтлу тёлюденди. Ол кёчгюнчюлюкде, 1950 жылда, Къазахстанда Алма-Атада туугъанды.  Аппасы Ачау сюргюнде ауушханды. Аны юйюрю уа халкъ бла бирге 1957 жылда къайтып келгенди Ата журтуна. Алай бла Назирни эсли сабийлиги Кёнделенде ётгенди. 1967 жылда школну бошап, ол урунуу жолун Тырныауузда 6-чы номерли автотранспорт мюлкде башлагъанды. Ол анда алгъа чыракъчы (электрик) болгъанды, артда да кеси да жюрютюп башлагъанды машина. 

Эки жылдан Назирни аскер къуллугъун толтурургъа чакъыргъандыла. Ол аны Украинада Николаев шахарда ётгенди. Анда да кесини ариу адеби, кишилиги, сабыр акъылы бла атын игилени санында айтдыргъанды. Аскер къуллугъун ол 1971 жылда толтуруп бошагъанды. 

Бери къайтханлай, Ич ишлени органларында ишлеп башлагъанды. Бир къауум жылны Тырныауузну ич ишлени къалауурла бёлюмюню инспектору болуп тургъанды. Тюзлюкню, низамны сюйген, ишинде кесин жууаплы жюрютген, ариу ёсюмлю жашны жаратып, таматалары окъургъа жиберирге излегендиле. Алай бла Назир Саратов шахарда МВД-ны энчи милиция школун, ызы бла уа Къабарты-Малкъар къырал университетни тарых бёлюмюн да айырмалы бошагъанды. Андан арысында Къабарты-Малкъарда Ич ишлени министерствосунда ишлеп тургъанды. Назир сау жашауун да Ич ишлени органларында ётдюргенди. Анда сержант чындан подполковник чыннга дери ёсгенди. 1997 жылда ол Элбрус районну ич ишле бёлюмюнде къуралгъан  Терк къармашыуну энчи отрядына (СОБР) таматалыкъ этип тургъанлай, жыл саны келип, солуугъа чыкъгъанды. 

Къыралына, республикасына, халкъына иги къуллукъ этгени ючюн, Байкъазыланы Назир, бир къауум орденнге, майдалгъа, ол санда МВД -ны «За заслуги» орденнге да, онбеш ведомстволу саугъагъа, сансыз кёп махтау къагъытлагъа тийишли болгъанды. Аны аты МВД-ны сыйлы къангасына жазылыпды.

Бюгюнледе Байкъазыланы Назир къайда да сыйлы къонакъды. Аны сабийле бла, жаш тёлю бла тюбеширге терк-терк чакъырадыла. Ол аланы кесини юлгюсю бла Ата журтубузну сюерге, анга кертичи болургъа, жашауда не заманда да игилик этерге, огъурлулукъгъа юйретеди. Анча жылны ичинде жамауатны тынчлыгъын, аны ырысхысын да сакъларгъа уллу къыйын салгъан адамны айтыр заты кёпдю жаш тёлюге. 

Назирни жамауат бек сюеди. Андан айыргъандыла да эллилери аны Жанхотия элни жер-жерли советини депутатына. КъМР-ни Конституция Жыйылыууну члени да болуп тургъанды Назир, бусагъатда уа Элбрус районну Ич ишледе бла уруш, аскер ветеранларыны советинде ишлейди. Дагъыда ол полицияда ишлеген жаш тёлюню Ата журтха сюймекликге юйретген комиссияны башчысыды.

Башында эсгертгенимча, Назирни юлгюге тутарча юйюрю барды. Анга жашау нёгерге Кумсият Сипиева деген низамлы, ариу, тюз акъыллы, тири къумукълу къызны жашны ыннасы Гулийланы Асият  сайлагъанды. Ол айтханды туудугъуна анга бир къара деп. 

Кумсият Тырныауузда вольфрам-молибден чыгъаргъан комбинатда телефонистка болуп ишлей эди. Солуугъа да андан кетгенди. Бир бирни танып, жаратхандан сора, Назир бла ол бир юйюр къурагъандыла. 1974 жылдан бери, элли жылдан артыкъны, ала бирге тынчлыкълы, ариу жашайдыла. Юч сабий ёсдюргендиле. Бюгюн да ахлула сюйген келинди Кумсият. Эр кишини ызындан сюелген тииширыу анга тийишли болургъа керекди деп бошдан айта болмазла. Ала бир бирни сёзсюз ангылагъан адамладыла.

Назирни тамата къызы Тебердиланы Лейляны жамауат иги таныйды. Ол Элбрус районну ара библиотека системасыны директоруду. Аны къарамында районда онтёрт китапхана бардыла. Эсли таматача, Лейля китапханалагъа ремонт этерге къырал болушлукъ алып, маданиятыбызны ол седиреп тургъан жанын жангыртханы кёз аллыбыздады. Лейля бла аны баш иеси Быллым элни жер-жерли администрациясыны башчысы Магомет эки туудукъ бла къууандыргъандыла Байкъазыланы. Лейляны къызындан туугъан Мансур а аланы уллу аппа бла уллу ання этгенди. 

Назирни бла Кумсиятны жашлары Алим атасыны ызы бла барады. Ол полицияны капитаныды. Бахсан районда Ич ишлени бёлюмюнде ишлейди. Жашау нёгери Хежева Аминат бла эки сабий ёсдюргенди. Юйюрде кичи Сакинатды. Ол Тырныауузда социал ишчиди, баш иеси Моков Мурид бла тёрт сабий ёсдюргенди. 

Миллетибизни атын ариу бла айтдыргъанла, анга махтау келтиргенле Байкъазыланы Назирча, аны юйдегиси Кумсиятча адамладыла. Быйыл Назирге 75 жыл боллукъду. Эслилиги бла, терен акъылы бла, оюмлау хунери бла, жюрек огъурлулугъу бла келгенди ол быллай кёп адам эталмагъан жетишимлеге.  Ма аны ючюн юлгюдю бизге аны жашау жолу. Аны ючюн сыйлыды аты.

«Назир бла эрттеледен да танышма. Ич ишлени министерствосунда тюбей тургъанбыз, бюгюн да сюйюп тюбешебиз къайда да. Не заманда да  аны адамлыгъына, жигитлигине бюсюреп тургъанма, махтау да салама. Кёп тюрлю болумгъа тюшгенди ол, бир жерде да бетин тас этмегенди. Жанымы къутхарама деп, башханы артына букъмагъанды. Ишине кёлю бла берилген, адет-тёрени билген, халкъына жарагъан адепли жашды Байкъазы улу. Анга узакъ ёмюр, ариу жашау да тежейме», – дейди  отставкадагъы полковник Эристауланы Адрахман.

Мусукаланы Сакинат.