Алгъаракълада Къазахстан Республиканы Президенти Касым-Жомарт Токаевны буйругъу бла жамауат къуллукъчу Хочуланы Людмила «Эл бирлиги» деген сыйлы къырал орденнге тийишли болгъанды. Аны анга Алма-Ата областьны акими Марат Султангазиев юйюне барып бергенди.
«Бу сыйгъа Людмила Хыйсаевна миллетлени араларында бирлик эмда келишиулюк болуруна уллу къыйын салгъаны ючюн тийишли болгъанды. Таулу тиширыуну саугъалау Къазахстанда жашагъан халкъланы ассамблеясыны 30-жыллыкъ юбилейи бла да байламлыды. Хочуланы Людмила Ассамблеяны ишине тири къатышып келеди. Кёп жылланы жамауатха къуллукъ этеди. Жашауун толусунлай миллетлени араларында келишиулюкню кючлендириуге жоралагъанды. Ол ёсюп келген тёлюлеге аламат юлгюдю»,-дегенди Марат Султангазиев алгъышлау сёзюнде.
Халкъ адамы
Хочуланы Людмила, Хаджиланы Хыйсаны къызы, 1956 жылда Къазахстанны Каскелен районуну Чемолган элинде ишчини юйюрюнде туугъанды. Экономика, юридический жаны бла да бийик билим алып, тюрлю-тюрлю къуллукълада ишлегенди. 1996 жылда «Минги –Тау» миллет маданият араны къурагъанды, талай жамауат биригиуге башчылыкъ этгенди. 2007 жылда уа Къазахстан Республиканы Парламентини Мажилисини депутатына айырылгъанды. Анда ол жаш тёлю политика эмда социал башламчылыкъла жаны бла ишлегенди, законла жарашдырыугъа къатышханды.
Людмила Хыйсаевна Къазахстанны сыйлы къуллукъчусуду, «Хурмет» орденни кавалериди, Алма-Ата областьны сыйлы инсаныды. Ол кёп башха къырал саугъала бла да белгиленнгенди.
Хунерли тиширыу таулуланы Уллу Ата журт урушда Хорламгъа салгъан къыйынларыны эмда урушдан сора жашауларыны, туугъан жерлеринден зор бла къалай кёчюрюлгенлерини юслеринден китап жазгъанды. Ол кеси аллына энциклопедияды дерге боллукъду.
Жашаууну
жарыкъ бетлери
– Мен Чемолган элде туугъанма, ёсгенме. Бизни орамыбызда кёп миллетлени келечилери бир бири бла шуёхлукъда жашай эдиле. Бир аламат къоншубуз да болгъанды – немисли Борис Дмитриевич. Ингир сайын ол, абаданланы, гитчелени да жыйып, концертле къурай эди. Биз, сабийле, билгенибизча тепсегенбиз, жырлагъанбыз. Артда мени жашаууму былай къуралгъанына ма аллай кезиуле да себеплик этген сунама, – деп эсгереди Людмила сабийлигин.
Къазахстанны Президентини къолундан орден алгъанын а ол ёмюрде да унутулмазлыкъ кюнлеринден бирине санайды. «Ол сый жаланда манга угъай, битеу таулу халкъгъа берилген сунама», – дейди хурметли тиширыу.
Кавказгъа биринчи кере келгени да эсинде къалгъанды. «Биз, мында жашагъанла, ынналарыбыздан бла аппаларыбыздан эшите тургъанбыз туугъан жерлерини аламатлыгъыны юсюнден. Ары биринчи кере келгенимде, кёлюм асыры кётюрюлгенден, къаным къартыкъгъа сыйынмай эди. Къалайда да, автобусда, телевизорда, жолда болсун, ана тилибизни эшитиу бек хычыуун кёрюне эди», – дейди.
Жорукълары
Ала бир ненчадыла. «Санга башхала аманлыкъ этерлерин сюймей эсенг, кесинг да аманлыкъ этме. Мамырлыкъ бла келгенлеге къабакъ эшикле не заманда да ачыкъ боллукъдула», – деп оюмлайды Людмила.
Муратлары
Хар адам да «насып» деген сёзню кесича ангылайды. Людмила Хыйсаевна бек уллу насыпха мамырлыкъда жашауну санайды. Закий Къулий Къайсын назмуларындан биринде насыпны юсюнден бек аламат жазгъанды. Адам мамырлы, тынчлыкълы дунияда жашаса, битеу этген муратларына жетерикди. Мамырлыкъ болса, сабийле да тууарла, ёсерле, къырал айныр, жашау андан ары барыр», – деп сагъышланады Хаджиланы къызлары.
Маданиятны
юсюнден
– Правительство бизге маданиятыбызны, тилибизни, тарыхыбызны унутмазча, айнытырча онг береди. Алатау элде ингирги школ ачылгъанды. Анда сабийле ана тиллерине юйренедиле, ол а бек игиди. Хау, биз бийик даражагъа жетгенбиз деп айталлыкъ тюйюлме, алай, мында жашагъан башха миллетлени келечилери бла тенглешдиргенде, бизден юйренир, юлгю алыр затла уа кёпдюле.
Алгъыннгы эмда бусагъатдагъы болумгъа къарагъанда, маданиятда ишлегенлерибиз бийик жетишимлеге жетедиле. Энди маданиятыбызны битеу дунияда таный барадыла. Ол кёп тюрлюдю, ансыз да жарамаз, адам алай бла айный барады. Сабийлерибиз маданиятларын, тарыхларын, адет-тёрелерин билирге керекдиле.
… Хар халкъны да кесини энчилиги барды. Тёрелени бла адетлени баш магъаналары недеди десегиз, ала битеу адам улуда болгъан хазнаны бирикдиредиле, – деп оюмлайды Хочуланы Людмила.
ДАЛХАТЛАНЫ Марзият.
