Мызыланы Адрайны къызы Розаны республикада кёпле таныйдыла. Ол кёп жылланы медицинада ишлегенди, РСФСР-ни саулукъ сакълаууну  отличнигиди. 

Роза Уллу Ата журт урушну алларында Думалада туугъанды. Аны атасы Адрай кеси заманында Пятигорскде Къабарты-Малкъар педагогика институтда окъугъанды. Бу окъуу юй анда нек болгъанын да эсге салайым: 1932 жылда институтха Пятигорскда мекям бёлюннгенди. Нальчикге уа ол 1934 жылда кёчгенди. Анда экижыллыкъ устаз курсланы бошагъанды Мызыланы Адрай. Ызы бла,  Думалагъа къайтып, анда устаз, школну директору  болуп да тургъанды. 

Ол аламат мамыр заманны Уллу Ата журт урушну башланнганы тюрлендиргенди. Къазауатны ал кюнлеринде окъуна тёрт сабийни атасы Адрай фронтха ийигиз деп,  барып тургъанды военкоматха. Устазланы уа броньлары бар эдиле. Жаланда 1942 жылда кетгенди ол ары. Анда алгъа Армавирде, артда  Орджоникидзеде  офицер курсланы бошап,  тасхачы ротаны политругу болуп,  аскерчи  нёгерлерин сермешлеге элтип тургъанды. 1943 жылда уа, ауур жаралы болуп, бир бутун урушда къоюп, юйюне къайтханды. 

Алай анга солур онг аз эди.  Мызыланы Адрайны бла Газаланы Абийни юйюрлери кёчгюнчюлюкде Къазахстанны Туркестан шахарына тюшгендиле. Ол заманда Розагъа беш жыл да болмай эди. Ол юйюрде ючюнчю сабий эди. Аны атасы анда да устазлыкъ этгенди. Юйюрге дагъыда юч сабий къошулгъанды. Ала  халкъыбыз бла артха къайтханда, Яникойда тохтагъандыла. 
Розагъа къайтсакъ, яникойчула тилегендиле аны ариу бла эсгеририми.

Эсли сабийлиги, жашлыгъы сюргюн жыллагъа тюшген Роза Туркестан шахарда Ленин атлы школгъа жюрюгенди. Анда жети классны айырмалы бошап, медицина училищеге киргенди. Аны да айырмалы бошагъанда, таулу къызгъа Алма-Атада медицина институтха жол ачылгъанды. Ол, баям, анда да окъурукъ болур эди, юйюр ата журтуна алай термилмесе. Алай бла Роза, андан ары окъургъа кирмесе, эки жыл ишлерге борчлу эди да, комиссиядан аны Нальчикге иерлерин тилегенди.

Бери келгенлей, къызыл диплому бла саулукъ сакълауну министри Вера Шахимовна Шогеновагъа баргъанды.  Ол а аны юйюрю орналгъан Яникойгъа ийгенди. Алай бла Роза 1957 жылда бу элде  ачылгъан фельдшер-акушер пунктда ишлеп башлагъанды. 

«Чабдарланы Фатимат, Беппайланы Аслийжан, Трамланы Жора, артда Тетууланы Нурсула бла да ишлегенме, – деп эсгереди бюгюн Мызыланы Роза. – Ол заманда анда олтуруп турур онг бирибизде да болмагъанды. Бирибиз  келгенлеге къараргъа къалса, башхаларыбыз юйден юйге айланнганбыз. Кече да болмагъанды тынчлыгъыбыз. Къыйналсанг да, сен болушуп, адам, бютюнда сабий, аягъы  юсюне болгъанын кёргенинглей, арыгъанынг кетип къала эди».

1994 жылда, заманы жетип, солуугъа чыкъгъынчы,  анда ишлегенди Роза. Артда уа, пенсиягъа кетгенде, аны школгъа чакъыргъандыла ишлерге. Теммоланы Ахматны къызы Зояны бек ариу эсгереди бюгюн Роза: «Болмагъанча жарашыулу адам эди. Устазла  да алай. Школда медсестра болуп ишлеген беш жылым къалай кетгенлерин эслеген да этмегенме». 

Саулукъ сакълауну  ол замандагъы министри Мухадин  Беров кёп кере махтагъанды тири, ишин билген Мызыланы Розаны.  «РСФСР-ни  саулукъ сакълаууну отличниги» деген сыйлы атны да аны заманында  алгъанды ол. Артда анга «Урунууну ветераны» деген ат да аталгъанды, сыйлы грамотала  бла да  ол кёп кере саугъаланнганды. 

Байсолтанланы Магометни жашы Мухтар, отставкадагъы офицер, Розагъа ыразылыгъын айтыргъа сюйгенледен бириди.  «Сабийлигими эсгерсем, Роза тюшмей къалмайды эсиме. Жауунмуду, къармыды, не тюрлю кюнде да ауругъан сабийни жокъламай къалмагъанды. Ол заманда жолла деп да болмагъандыла, балчыкъ тобукъгъа жете, резин сапогла кийип айланнганды. Элни таматасы, кичиси да бирча сюйгендиле жылы сёзлю ариу фельдшерни. Бюгюн да сюедиле. Аны терен билими бар эди, жаланда медицинадан угъай, психологиядан да. Жумушакъ сёзю  бла да багъа билгенди бизни. Бюгюн да хурметим уллуду анга»,-дегенди ол. 

Афашокъаланы Мариям а былай айтады: «Сабий заманыбызда, артда да, юйде ауругъан болса, биз бек алгъа Розаны тапханбыз. Адамны неси ауругъанын аныча тохташдыра билген болмаз. Багъыу амалны  да алай тюз табады. Эгечибиз жашау узуну кимге да хайырын тийире барады. Саулукълу, узакъ ёмюрлю болсун».

«Адрайны юйюрюнден къайсын алсанг да, миллетге игилик этмеген бири да жокъду. Далхатмы дейсе, Къаншаубийми дейсе, Лизамы, Зарифми дейсе, къайсын да айт. Жарсыугъа, бюгюн Къаншаубий бла Роза  къалгъандыла уллу юйюрден. 
Роза эл сый берген адамды. Жумушакъ ёнлю, адепли, миллетин, журтун да сюйген, ишин билген, кимге да эс тапдыргъан, – дейди Таппасханланы Мариям. – Гитчечиклей окъуна, элтир адам болмай, кесим барып къалыучу эдим анга. Бюгюн да, къайда тюбесек да, бек тансыкълайма».

Баям, жашау чархын игилени игиликлери бурдурады. Алайсыз дуния бек жарлы болур эди. Эшикден, бети жарый, ышара-ышара кирсе Роза, къайгъыларынг бир жанына кетип, ол жумушакъ сёзю бла жюрекни  тынчайта билген адамгъа кетеди эсинг. Аны къатында алай тынчлыкълыды.

Мусукаланы Сакинат.