Атталаны Жамал «Заман» газетге кёп жылланы башчылыкъ этгенди. Аныча терен билимли, журналист ишни мурдорундан билген уста, адамлыкъ даражасы уллу, заманны тюрлениуюн ангылагъан тамата бла ишлеген бизге уллу насып болгъанды. Ол миллет журналистиканы шёндюгюлю мурдорун салгъанладан бириди, редакциягъа келген жаш журналистлеге  усталыкъларын, билимлерин ёсдюрюрге онг тапдыра, хар бирибизни да жюрегибизге жол таба билгенди.

 Жамал Жабирович дуниясын алышханлы жыл толгъанды.   Жаннет ахлусу болсун. Жатхан жери кенг болсун. 

 Урунуу ызы

Атталаны Жабирни жашы Жамал 1944 жылда 25 июльда Къыргъыз ССР-ни Кант районуну Ново-Покровка элинде туугъанды. Ол Къазахстанны къырал университетини журналист факультетин бошагъанды, дагъыда Коммунист партияны Ара комитетини жамауат илмуларыны академиясын тауусханды. Журналистика аны сабийлигини мураты эди.

Интервьюларындан биринде ол аны юсюнден былай айтханды: «Мен сабийлигимден да газетде ишлерге сюйгенме…» Болсада сабий муратына жол токарьдан башланнганды. Ол Къазахстанны басма органларында, Тырныауузну шахар газетини баш редакторуну къуллугъунда, коммунист партияны республикада обкомуну тюрлю-тюрлю къуллукъларында ишлегенди.

«Заман» газетге башчылыкъ этгинчи, «Кабардино-Балкарская правданы» баш редакторуну орунбасары, Къабарты-Малкъар Республиканы тыш байламлыкъла жаны бла министрини биринчи орунбасары, Элбрус районну администрациясыны башчысы болгъанды. Атталаны Жамал Къабарты-Малкъар Республиканы Сыйлы грамотасы бла саугъаланнганды.

Ол Россей Федерацияны бла Къабарты-Малкъарны маданиятыны сыйлы къуллукъчусу, Къарачай-Черкес Республиканы сыйлы журналисти атлагъа тийишли кёрюлгенди. Россейни бла Къабарты-Малкъарны Журналистлерини союзларыны саугъалары бла кёп кере саугъаланнганды.

Кавказ – Россей бла бирге

Къыралыбызны жангы тарыхыны къыйын кезиуюнде Жамал Жабировични политолог билими, миллетлени араларында болумланы терен ангылауу изленнгендиле. Ол КъМР-ни тыш байламлыкъланы министрини биринчи орунбасарына салыннганды.

Ол кезиуде Кавказда миллет чайкъалыула башланадыла. Аладан эм къыйын, бюгюн да унутулмагъан, къанлы ызы сезилген къаугъа Шимал Осетияны бла Ингушетияны араларында болгъанды. Жамал Жабирович Къабарты-Малкъарны делегациясыны къауумунда бу республикаланы жарашдырыу ниет бла жолгъа чыкъгъан эди.

Аны юсюнден ол кезиуде жер байлыкъла эм жерни хайырланыу жаны бла къырал комитетни председатели, КъМАССР-ни эм РСФСР-ни сыйлы агроному Михаил Клевцов былай эсгергенди: «Ол заманда болум къайгъылы эди. Бизни машиналарыбызны бронетранспортёрла ашырып баргъандыла. Жамалгъа сёз бергенлеринде, ол Кавказны халкълары бир бирлери бла мамырлыкъда, келишиулюкде, шуёхлукъда жашасала, Россей Ата журтубузда къолайлы да, жарыкъ да жашау боллугъуну юсюнден ийнаныулу, адамланы сагъыш этдирирча, аламат терен оюмланы юлгюге келтирип айтхан эди. Ол аламат ораторду. Айтхан сёзлери адамланы жюреклерине, къалай эсе да, башха тюрлю жол табадыла. Нек десегиз ол таза кёлюнден айтады».

 Бу сёзле Жамал Жабирович уста политологча алгъа къарай билгенин кёргюзтедиле. Кавказны келир кюню жаланда Россей бла бирге болгъаны уа шёндю заманда бютюнда баямды. Атталаны Жамалны терен магъаналы, ариу тил бла жазылгъан статьяларын, очерклерин окъугъан заманда, чынтты журналистни ауазын эшитесе. Ол орус эм малкъар тилледе бирча уста сёлешиую бла да кёплени сейирсиндиреди.

Жангы Россейни политика мурдору аягъы юсюне болгъан кезиуде Жамал Жабировични СССР чачылгъаныны, къыралны федерация къуралыууну, бардырылгъан политика реформаланы, парламентаризмни, миллетле аралы халланы, басма органланы бу къымылдаулада жерлерини, Бесланда битеудунияны титиретген терактны юслеринден статьялары тюрлю-тюрлю газетледе чыкъгъандыла. Ала бюгюн да магъаналарын тас этмегендиле, жангыча окъуладыла.

Жамауат жумушла – профессионал халда

Атталаны Жамалны кенг кёз къарамы, билими, сынауу жамауат жашауда артыкъ да изленнгендиле. Ол КъМР-ни Жамауат палатасыны бир ненча чакъырылыууна айырылгъанды, аны башчысыны экинчисине сайланнганды. Жамауат-политика магъаналы жыйылыулада, тюбешиуледе сёлеше, ауазыны шатыклыгъы, тилге усталыгъы, шарт юлгюлери бла халкъны эсин бургъанды.

 Бир жол аны 8 мартда Малкъар халкъ зор бла туугъан журтдан кёчюрюлген кюннге аталгъан бушуулу митингге къалай хазырланнганын кёргенме. Ол алгъадан хазырланмаса да, адамны кёлюне жетерча сёлешаллыгъы баямды. Алай Жамал Жабирович хар сёзюн сюзюп, жазгъанын бир ненча кере тюрлендиргенине сейир этгенме.

Ол а аны миллетни аллында артыкъда уллу жууаплылыкъны сезгенине шагъатлыкъ этеди. КъМР-ни Жамауат палатасы къуралгъан кезиуден башлап, бюгюннге дери да аны жыйылыуларында битеу халкъгъа магъаналы соруула, социал, политика жашауда кемчиликле кётюрюлгендиле, властьха белгили этилгендиле, аланы тамамлауну жоллары да белгиленнгендиле.

 Жамал Жабирович бу къуллукъгъа ат башындан бир заманда да къарамагъанды, аны артыкъда магъаналы, битеу миллетге керекли, даражалы ишге санагъанды.

Хар бирибизни ангылагъанды

 Миллет газетге башчылыкъ этген къаллай уллу жууаплылыкъды, ауур жюкдю – ата-бабаларыбызны, шёндю жамауатны эмда келир тёлюлени аллында да. Жамал Жабирович бу ишни да аламат къурай билгенди. Чыгъармачылыкъ бла кюрешген адамла артыкъ низамлы болмагъанлары, хар бирини кесини энчи оюму, кёз къарамы болгъаны белгилиди. Аллай адамланы жыйып, бир ызгъа салып, бирикдирип, миллет тилде чыкъгъан газетибизни даражасын бийикге кётюргенди ол.

 «Заманда» «Жамал Жабировични школу» деген сёз къуралгъанды. Аны уа статьяны башына ариу заголовок салынса, халкъ ыразы сёзле айтхан статья басмаланса, жетишим болса айтылады. Ол бизге, журналистлеге, эм сыйлы махтауду.

Жамал Жабирович не заманда да юлгю боллукъ затланы - халаллыкъны, тюзлюкню, игиликни, жигитликни, намыслылыкъны юслеринден жазарыбызны излегенди, газет миллетни бирикдирген кюч болгъанын айтханды. Статьяланы жигитлери – уруннган адамладыла, миллетибизни атын бийикде жюрютгенле. Теманы тюз сайлагъан бла бирге хар сёз ючюн жууаплылыкъны ангыларгъа юйретгенди: магъаналыны бла керексизни бири биринден айыра билирге, аны бла бирге уа хар сёзню да кесини жерине салыргъа.

Хорламны кюнюне, Малкъар халкъ зор бла кёчюрюлген эмда Къыраллыгъы къайтарылгъан кюнлеге, Тиширыуланы, Юйюрню кюнлерине, жазыучуларыбызны, назмучуларыбызны юбилейлерине, алача башха жамауат-политика, маданият, тарых магъаналы жумушлагъа аталгъан статьялагъа таулу халкъны энциклопедиясы дерге жарайды.

Хар статья уа аны жюреги бла ётгенди – аны кёзю жетмей хазна бир материал да тюшмегенди газетни бетлерине.

Юйюрю

Бир жол газетледен бирини журналисти Атталаны Жамал бла бардыргъан интервьюда эркин заманда не бла кюреширге сюесиз, деп соргъанды. Бирле уугъа барама, башхала таугъа чыгъама, ючюнчюле нёгерлерим бла тюбейме дер эдиле. Алай ол а, миллетни керти адамыча, жууап бергенди – юйюрюм бла!

«Юйюм деген юй тенгли таш кётюрюр», - дегендиле эрттегили таулула. Атталаны Жамал а юй бийчеси Клара бла юч сабий ёсдюргендиле, алагъа билим бергендиле, жашаугъа кенг жолла ачхандыла.

«Ата – билек, ана– жюрек», - дегендиле энтта таулула. Энциклопедия деген атха тийишли адамла алай кёп тюйюлдюле. Жамал Жабирович а – тийишлиди! Аны бла ушакъ этсенг, бир жангы зат билмей къалмагъанса. Ол кёп къуллукълада, жерледе ишлегенди, алай бир адамны окъуна жюрегин къыйнагъанды деп билмейме.

Аны адамлыгъына, намыслыгъына, адеплигине, басымлыгъына, таза ниетине, билимине, фахмусуна сукъланырчады. Дагъыда «Адамы болгъанны ёлюмю болмаз», - дегендиле бизни ата-бабаларыбыз. Къалай керти сёздю ол! Жамал Жабирович, сиз къойгъан жарыкъ ыз унутуллукъ тюйюлдю!

ТИКАЛАНЫ Фатима.