Нальчикде  «Астра-Сфера» илму-излем медицина институтну мурдорунда  «ХХI ёмюрде  саулугъун кючлендириуню жангы амаллары» деген ат бла  биринчи битеуроссей илму-практика форум бардырылгъанды. Анга  Москваны, Санкт-Петербургну, Къазанны, Нижний Новгородну эмда Россейни кёп башха  шахарларыны  алчы  илму- излем,  билим бериу эмда медицина учрежденияларыны  постгеном медицина жаны бла  ишлеген экспертлери келгендиле.

Дагъыда форумну ишине КъМР-ни Саулукъ сакълау, Жарыкъландырыу эмда илму  министерстволары, Россейни, ол санда Къабарты-Малкъарны да   терапевтлерини илму медицина биригиулерини,  КъМР-ни врачларыны палатасы,  Пятигорскда илму реабилитация эмда курортология жаны бла  федерал араны, Новосибирскде биотехнологланы  Ю.А.Овчинников атлы  биригиуюню келечилери къатышхандыла. 

Белгили алимлени кенгешлери башланырны аллында пресс-конференция болгъанды.  Анга  «Астра-Сфера» медицина институтну ректору, профессор Эдуард Шогенов, Росздравнадзорну регион бёлюмюню башчысы Ахматланы Алим,  медицина илмуланы доктору Мурат Уметов,  Миллет ассоциацияны  келечиси Евгений Печковский, Постгеном медицина жаны бла специалистлени бла организацияланы  миллет ассоциациясыны толтуруучу директору Станислав Крюков,  дагъыда Санкт-Петербургдан биология илмуланы доктору,  медицина вирусологияны, молекуляр генетиканы бла биобанкингни сынауну илму-излем институтуну   таматасы Олег Глотов къатышхандыла.

Анда сёлеше, КъМР-ни жарыкъландырыу эмда илму министри   Анзор Езаов быллай тюбешиуле  регионну медицина илмусуна магъаналы болгъанларын чертгенди. «Ол жаш специалистлеге, студентлеге да илму  жаны бла  ёсерге себеплик этерик аламат амалды. Ким биледи, шёндюгю илму  бла шагъырейленнген  жаш адамладан кёплери  жашау жолларын тюрлендирирге да болурла»,- дегенди.

Медицинада  жангылыкъланы юслеринден форумда  доклад этерик Евгений Печковский а, журналистлени  сорууларына жууаплай, постгеном медицина жаны бла  специалистлени бирикдириуде ассоциация не магъананы тутханыны юсюнден да тынгылы хапар айтханды.  Жалгъан интеллект медицинада къалай  хайырланнганын ангылата, ол врачны бир заманда да алышындыралмазлыгъын  чертгенди.

- Жалгъан интеллект, постгеном медицина да  къуралгъанлы  артыкъ кёп заман озмагъанды. Алгъа ала  жаланда илмуда хайырланыла эдиле, энди уа аурууладан багъыуда бек магъаналы жерни алгъандыла, - дегенди профессор.

Ол бюгюнлюкде багъыу жаны бла  жаш адамлагъа берилген билим бек акъыртын тюрлендирилгенин, бир-бир программала уа 1958 жылда жарашдырылгъанларын, ол заманда уа генетика эсге арталлыда алынмагъанын жарсып айтханды. «Медицина институтлада, университетледе алчы технология сынаула хазна хайырланылмайдыла, ингилиз тилден окъуна  студентлени жаланда эки курсну окъутадыла»,- дегенди.

Окъуу юйледе саулукъ сакълауда ишлерик  кадрланы къалай хазырлагъанларыны, КъМР-ни врачларыны палатасы эмда  Миллет медицина палата аланы ишлерине къаллай себеплик этгенлерини  юслеринден  соруулагъа  уа Эдуард Шогенов жууапла бергенди. Ол айтханыча, «Призвание» медицина колледж эмда «Астра-Сфера» институт ишлерин жангы амалланы хайырланып алай къурайдыла, медицинадан  терен билим бериу жаны бла проектле  бардырылады,  «Медицинада бийик усталыгъы болгъан адам» деген атха тийишли болур ючюн, тюрлю-тюрлю мадарла этиледиле.

- «Астра-Сфера» медицина илму институт республиканы  Жарыкъландырыу эм илму  министерствосу,  башха билим берген  организацияла бла къаты байламлыкъда  ишлейди, ала  шёндюгю излемлеге  келишедиле. Башда сагъынылгъан палатала алагъа тутхучлулукъ этгенлей турадыла. Ол  байламлыкъланы хайырындан студентле  билимлерин дайым да ёсдюрюрге, аны ишде сынаргъа онг табадыла», - деп къошханды Эдуард Гисович.

Ахматланы Алим а вузлада  илму араланы  медиклени хазырлауда не магъана тутханларын айтханды. Дагъыда аны оюмуна кёре, медицина жаны бла усталыкъны жаланда анга жюреги тартхан, хунери да болгъан адам сайларгъа керекди.

«Астра-Сфера» медицина  институтну  илму-тинтиу иш жаны бла  проректору Мурат Уметов а адамны узакъ ёмюрлюлюгюне, саулугъуна этнокультураны  кодун билиу не хайыр берликди, деген соруугъа жууап  бергенди.

Пресс-конференциядан сора форум ишин башлагъанды. Анга къатышханла  секциялагъа юлешиннгендиле эмда  шёндюгю багъыу амалланы сюзгендиле, ол санда  саулукъну кючлендириуде, тири да, кёп да жашауну жалчытыр ючюн, генле не магъананы тутханларын, онкологиядан бакъгъанда, аны тёгерегинде клеткалагъа заран салмазча этиуню, асламла сюйген эмда  профессионал  спортда  генетика энчиликлени юслеринден да  сёз баргъанды.

Форумну  РФ-ни Илму клиника арасы,  Медико-биология федерал арасы, СКФО-ну  Медицина  палатасыны  координация совети, Къабарты-Малкъарда Терапевтлени илму медицина биригиую эм Россейни Биотехнологларыны биригиую къурагъандыла.

Эсгертиу: постгеном медицина  жангы илмуду. Кеси да  адамны   геномун билир эмда аны багъыу ишде хайырланыр мурат бла жарашдырылгъанды. Аны хайыры бла  аурууну иги да  алгъадан ачыкълар онг барды. Алай бла адам нек  къартайгъанын билирге, онкология,  жюрек-къан тамырла, психикалары бла байламлы эмда башха  социал магъаналы аурууланы алгъадан тохташдырыргъа эмда  багъыуну къыйматлы амалларын табаргъа къолдан келликди.

Холаланы Марзият.