Бусагъатда Россейде патриот ниетде юйретиуге аслам эс бурулады эм аны тынгылы бардырыр ючюн кёп амалла хайырланыладыла. Аладан бири музей ишни  къурауду. Кесини элини, районуну, республиканы, къыралны тарыхын билмеген адам патриот болаллыкъ тюйюлдю. Черек районну администрациясыны башламчылыгъы бла  келир заманда ишленирик музейни залларына материалла жыйыла турадыла, аллай иш бир-эки жылны ичинде тамамланмайды. Аны бла байламлы кёп тюрлю специалистле ишлейдиле. Музей жаланда бизни республикада жашагъанлагъа угъай, туристлеге да  сейир боллукъду.

Черек  районну Маданият управлениясыны башчысы Чеченланы Фатимат айтханнга кёре, керекли документле жыйышдырылгъандыла, 2026 жылда  Черек районда музейни проекти  Москвагъа жиберилликди, ол федерал программагъа тюшер эм 2027 жылда къурулуш башланыр деген умут барды. «Жаланда сметасын жангыдан этерге керекди. Багъала кюнден-кюннге тюрленип барадыла», - дегенди Фатимат Мухтаровна.

Къалайда боллукъду музей? Бу соруу тинтилгенди, оноу да этилгенди. Экикъатлы мекям Бабугентде Мечиланы Кязимни эсгертмесини къатында ишленирикди.  «Бу  музейде Черек районну тарыхы  ачыкъланырыкъды. Сёзсюз, Уллу Ата журт урушха бла СВО-гъа да аслам эс буруллукъду», - дегенди  Чеченланы Фатимат.

Уллу Ата журт урушдан  къайтхан  ветеранла дунияларын алышхандыла, алай  заманында ала бла ушакъла этип, эсгериулерин жазгъан адам табылгъанды – Таукенланы Зухура Хасанбиевна. «Атам ветеран эди, жаннетли болсун. Осуят этген эди манга ветеранланы эсгериулерин жазып алыргъа. Ол ишни тамамлагъанма. Келлик тёлюлеге керти хапар керекди», - дегенди Зухура Хасанбиевна.

Музейде аскер махтаулукъну залы сыйлы жерни аллыкъды. Дагъыда районну айныууна къошумчулукъ этгенлени юслеринден стендле боллукъдула.

Сёзсюз, къол усталагъа  да зал берилликди. Таулу кийизле, темирден, агъачдан ишленнген затла миллет маданиятны ачыкълайдыла. Суратлау искусство да тийишли жерин аллыкъды.

Районлада бардырыла тургъан ишни магъанасы  уллуду. «Жыйырма жыл мындан алгъа ол заманда Черек районну башчысы Темиржанланы Махти музей этерикбиз,  деген эди. Сора  кёчгюнчюлюк бла байламлы къауум сурат этерге заказ бередиле, мен аны толтургъан эдим, - дегенди фахмулу суратчы Занкишиланы Ибрагим. – Кертида, тюз ол заказ этилгенде башламагъан эдим ол ишими. Билемисиз, кёчгюнчюлюкню юсюнден айтыргъа эркинлик болмагъан заманда окъуна суратлап башлагъан эдим ол уллу къыйынлыкъны.

Чыгъармачылыкъ сейирлик ишди. Мен не зат суратласам да, таулу сурат болуп къалады, къанынгда, жанынгда болгъанны суратлайса… Жаннетли болсун, атам, мастерскоюма келгенинде, суратларыма къарап: «Быланы не этериксе энди?»- деп соргъан эди. Ол чынтты таулу адам эди, жерде ишлей билген, малчылыкъ бла кюрешген. Мен аны соруууна: «Халкъгъа къалырла суратларым, халкъгъа жарарла», - деп жууаплагъан эдим.

– Быйыл манга 85 жыл толгъанды…Черек районну администрациясыны заказына кёре этген суратларымы халкъ сегизинчи мартда кёреди, алай музей болуп, залда тагъылсала, кереклисича  сакълансала сюе эдим,– деп къошханды ол.

Занкишиланы Ибрагим сагъат жетиде  мастерскоюнда болады: эрттенликде Искождан Горныйге жаяу  жетеди. Бизни республикада суратлау искусствогъа сейир  хазна эсленмейди, Ибрагимни суратларын сатып алыргъа хазна  адам да келмейди, алай таулу суратчы усталыгъына, сайлагъан жолуна кертичилей къалгъанды. Ол хар кюн таулу халкъны тарыхын суратлайды, бир заманда бу иш керекли болуруна ийнанып…

Мен Ибрагимни суратларындача таулуланы жашауларын бир суратчыны чыгъармачылыгъында да кёрмегенме. Озгъан ёмюрледе жашагъан багъалы адамларыбыз Занкиши улуну ишлеринден къарайдыла бизге: таулу ыннала, таулу аппала… Заманны тохтатып, жаланда бир такъыйкъаны берекетин, насыбын кёргюзте биледи Ибрагим. Нек эсе да, таулада кюн манга башха тюрлюча кёрюнеди – нюрлю. Малкъарда кюнню ол нюрлю жарыгъын жаланда Ибрагимни суратларында кёрюрге боллукъду.

Ушагъыбызны ахырында анга: «Битеу бу мастерскоюгъузда суратланы сатаргъа хазырмысыз? Ала адамланы юйлеринде, музейледе къалырча?» - деп соргъан эдим. «Да кесим бла къабыргъамы элтирикме? Бек къууанырыкъ эдим музейлеге, адамланы къолларына да тюшселе. Алай сурат излей  мастерскоюма адам келмегенли беш жыл болады», - дегенди суратчы акъсакъал. 

Шукур, ол аны ючюн тохтамагъанды, башында айтханымча, кюн сайын  ишлейди. Боллукъдула бизни музейлерибиз. Таулула юйлеринде таулу суратчыланы ишлерин да тагъарыкъдыла. Дуния былай турмаз!

Байсыланы Марзият.