Анэдэлъхубзэр зыгъэбзэрабзэхэр

«Адыгэ дуней» лъэпкъ фондым къызэригъэпэща «Сыринэ» щIалэгъуалэ театрым и унафэщI Гугъуэ­-тыж Ахьмэд зи пашэ гупым къе­жьапIэ яхуэхъуамрэ я мурад­хэмрэ тедгъэпсэ­лъы­хьащ. Абы мы театрым къи­щынэмыщIауэ нэгъуэщI IэнатIи иIэщ - ар Къэ­бэрдей-Балъкъэрым ЩIалэгъуалэм я IуэхухэмкIэ и министерствэм псэкупсэ гъэсэныгъэхэмкIэ, езыхэм яфIэфIу IуэхуфI зылэжьхэмрэ муниципальнэ IэнатIэхэм запы­щIэнымкIэ и къудамэм и унафэщIщ.

- «Сыринэ» зыфIэфща щIа­лэгъуалэ театрым и щы­IэкIэ-псэукIэмрэ къежьапIэ хуэ­хъуамрэ укъыт­хутеп­сэ­лъы­хьамэ ди гуапэт, Ахь­-мэд.
- Мы зэманым ди бзэр тIэкIу IэщIыб зэращIым димыгъэгузавэу къанэркъым. Д­унеи­ш­хуэм нэхъ лъапIэ дыдэу къы­щылъытапхъэр цIыху гъа­щIэм­рэ ар зэрыпсалъэ бзэмрэ арагъэнщ. Ди бзэр тхъумэн папщIэ дэтхэнэ зыми тлъэкIыр дгъэзэщIапхъэщ. «Адыгэ дуней» лъэпкъ фондым, Хасэм жысIэнщ, и уна­фэщI ХьэцIыкIу Рае къыхилъ­хьа жэрдэмыр абы хэтхэм ­дэ­т­Iыгъащ. Рае цIыху губзыгъэщ, щIэныгъэ бгъэдэльщ, лъэп­къым папщIэ и псэр итыфынущ жыпIэми укъэп­цIэнукъым. Зы махуэ гуэрым телефонкIэ си деж къэпсэ­лъащ ХьэцIыкIур. «Адыгэ щIалэ­гъуалэ театр къы­зэд­гъэпэ­щыну сыхуейт, Ахь-мэд», - жи­Iэ­ри. ЗэрыжысIащи, ар дэс­Iыгъащ. 
Хасэм хэтхэр абы ипкъ ит­-кIэ зэхуэсри унафэ къащтащ илъэс 14 - 18 ныбжьым итхэм ящыщ зэхуашэсу, зэхьэзэхуэ ирагъэкIуэкIыу, къыхэжаныкI­хэр къыхахыну. Абы теухуа хъыбарыр Интернет IэмалхэмкIи зэбграгъэкIат. ИкIи, зэман дамыгъэкIыу, Iуэхум яужь ихьащ. ЯпэщIыкIэ КъБР-м ЩэнхабзэмкIэ и министерст­вэм деж щыпхагъэкIащ я жэрдэмыр. 
Зэбграгъэха хъыбарым итт зэпеуэр щрагъэкIуэкIыну махуэр, хэщIапIэр, сыхьэт бжыгъэр, цIыхухэр къыздэпсалъэ хъуну телефоныр. Зэхьэзэ­хуэм хэтыну гупыж зыщIа ныбжьыщIэхэм къахэжаныкIа­хэр къыхаха нэужь, ахэр зыхэтыну спектаклым хуигъэхьэзырыну, Хасэм хэтхэр елъэIуащ актёр, режиссёр Iэзэ Къанкъул Ислъам. Ари акъылэгъу къа­дэхъуащ. Къыхаха ныбжьы­щIэхэр 16 хъурт. 
А щIыкIэм тету зэхуашэса ныбжьыщIэхэм ядэлажьэ Ислъам хузэфIэкIащ усакIуэ, тхакIуэ, драматург Къаны­-къуэ Заринэ «Унащхьэ» зы­фIи­ща и пьесэм къытри­щIы­кIа спектаклыр екIурэ-ещхьу ягъэлъэгъуэфу сабийхэр игъэ­сэн. Ар япэу утыку къыщ­рахьар Кэнжэ дэт Щэнхаб­зэмкIэ унэрщ. ЗэрыжаIэжымкIи, къызэхуэсахэм гъэщIэ­гъуэн дыдэ ящыхъуат. Зэман дэкIри, спектаклыр Налшык, ЩоджэнцIыкIу Алий и цIэр зезыхьэ Къэбэрдей драмэ театрым щагъэлъэгъуащ. 
- Уэ узэреплъымкIэ, Ахь­мэд, анэдэльхубзэр цIыхум IэщIэхуным щхьэусыгъуэ хуэхъур сыт? 
- ЩIэныгъэлIхэм къызэрахутащи, ди бзэм ныбжьыш­-хуэ иIэщ. Сэ сыкъапщтэмэ, сызэрысабийрэ си анэм и бзэр фIыуэ солъагъу, абы и IэфIагъыр пасэу зыхызагъэщIащи. Дэтхэнэ зы адыгэ унагъуэми и псэм хэлъу и анэдэлъхубзэр ипэ иригъэщу щытмэ, Iэмал иIэкъым ар ­сабийм имыщIэнкIэ. Щыдза­дзум деж къыщегъэжьауэ анэ­дэлъхубзэкIэ быным еп­сэлъапхъэщ, и бзэр, хабзэр ищIэу къэхъун папщIэ. Сабийр нэхъыбэрэ зи гъусэр анэ­ращи, абы зи гугъу тщIыр къызэрыфIэIуэхум елъытащ быным адыгэбзэр ищIэныр. Унагъуэм зэрыщызэпсалъэ бзэми куэд елъытащ. Псалъэм папщIэ, тыкуэнхэм, бэ­зэрхэм, уэрамхэм, шхапIэхэм куэдрэ ущрохьэлIэ я быным, я къуэрылъху-пхъурылъхухэм уры­сыбзэкIэ епсалъэу. Абы­хэм бзэр сабийм IэщIагъэхуу къащыхъуркъым. Я гугъэщ, зы зэман хуей хъужыкъуэмэ, анэдэлъхубзэр «къаубыды­жыфыну». Мыпхуэдэ псалъэ­хэми уамыгъэпIейтейуэ къа­нэркъым: «Сыт адыгэбзэр зэ­рытщIынур, дыщыхуейм деж зэдгъэщIэжыфынущ!» Дауи, ар фIэщщIыгъуейщ, хамэбзэм ипсыхьа быным игъащIэм зэрымыпсэлъа анэ­-дэль­хубзэр зригъэщIэжы­фы­ну. 
ИтIанэ мыри къыхэзгъэщынут: мы зэманым къежьа Интернет Iэмэпсымэхэми сабийм и анэдэльхубзэр Iэпегъэху. Абыи хуэсакъыпхъэщ. Дэ псоми ди къалэн нэхъы­щхьэщ адыгэбзэр, хабзэр ­тхъумэныр, ар щIэблэм яIу­рытлъхьэныр, ди нэхъы­жьыфI­хэм лIэщIыгъуэкIэрэ къыкIуэцIраха ди хьэл-щэн дахэм адэкIи пытщэныр. Ар ди гуращэти, аращ «Сыринэ» зыфIэтща щIалэгъуалэ театрри щIызэхэтшар. 
- Театрым хэт ныбжьы­щIэ­хэм ятеухуауэ сыт къыджепIэфын? 
- Псоми сахуэарэзыщ. Ахэр зы унагъуэм хуэдэу зэгуроIуэ, нэмысымрэ хабзэмрэ щIапIыкIа защIэщ. Дэнэ ды­кIуами, я пщIэр яIыгъыжу, зыщIыпIи дыкъыщамыгъэу­кIытэу дыщыIащ. КIэщIу жыпIэ­мэ, арэзы дыкъэ­зыщI­хэщ. 
- Уэ зэрыжыпIащи, куэ­-дым зыкъыщывгъэлъэгъуэну фы­хунэсащ, хамэ къэралми фыщыIащ. Сабийхэр епшажьэу, абыхэм укIуэныр къызэрыгуэкI Iуэху цIыкIукъым, абы дауэ фехъулIэрэ? 
- ЯпэщIыкIэ Хасэм хэтхэр дызэхуосри ныбжьыщIэхэр здэтшэну щIыпIэр доубзыху, псори зэлъытыжар Iуэхум ­хэтшахэм я адэ-анэхэращи, ахэр зэхудошэсри ди мурадым щыдогъэгъуазэ. Арэ­зы хъумэ, псори дызэгъусэу Iуэхум долэжь. Хасэм хэтхэм дэтхэнэми къалэн зырыз ягъэ­защIэ ныбжьыщIэхэр зэIу­зэпэщу ежьэн папщIэ. 
- АдэкIэ сыт хуэдэ мурадхэр фиIэ, Ахьмэд? 
- Зи яужь дихьа мы Iуэху­гъуэр къыдэхъулIауэ къыдолъытэри, адэкIэ нэхъыбэж зэрытщIэнум яужь дитынущ. Япэрауэ, гупыр зэрызэхэт­шэ­рэ фокIадэм и 15-м илъэситху зэрырикъур Iэтауэ дгъэлъэ­пIэну ди мурадщ. ЕтIуанэ­рауэ, Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм ЩэнхабзэмкIэ       и министерствэм лъэIу тхылъ щIэслъхьэну си мурадщ, «Сы­ринэ» театрым пIалъэ кIэ­щIым къриубыдэу зригъэхъу­лIахэм папщIэ цIэ лъапIэ къыфIезгъэщыну. ЩыIэщ нэгъуэщI мурадхэри. 
- Дауи, мыпхуэдэ Iуэхум мылъку токIуадэ. Ар дауэ зэв­гъэпэщыфрэ? 
- «Адыгэ дуней» лъэпкъ фондым къыдит ахъшэр ­дримыкъумэ, ныбжьщIэхэм  я адэ-анэхэм захудогъазэ. Илъэ­ситхум къриубыдэу зэгурымыIуэныгъэ зэи ди зэ­хуаку къыдэхъуакъым. Псо­-ми къагуроIуэ я бынхэр дэзыхьэха Iуэхум и мыхьэ­нэр. Мыри къыхэзгъэщыну сыхуейт: ди лъэIукIэ Налшык пщIэ щIэдмыту зы пэш къыщыдатауэ щIалэгъуалэр щызэхудошэс, и утыкур зэ­рынэхъ иным пап­щIэ. Зыгъэпсэхугъуэ махуитIращ абы дыщыщылажьэр.
- Ахьмэд, адэкIи ехъулIэ­ныгъэхэр фиIэну, фи мурадхэр къывэхъулIэну ди гуа­пэщ.
Фигу къэдгъэкIыжынщи, «Сыринэ» щIалэгъуалэ театрыр илъэситI ипэ хэтащ Москва Эсамбаев Мыхьмуд и цIэр зезыхьэ и пансионатым илъэс 30-м щIигъуауэ щрагъэкIуэкI «Театральная Заваленка» фестивалым. ИкIи, гупым япэ увыпIэр къы­щы­хуагъэфэщауэ къагъэзэжащ. Абы иужькIэ Къэрэшей-Шэрджэсым зы­къы­ща­гъэлъэ­гъуащ. ЩIалэгъуа­лэ театрыр Тыркум ира­гъэб­ла­гъэри, Анкара щызэхаша фестивалы­шхуэми хэтащ  мы гъэм.

КЪАНКЪУЛ  Раисэ. 

Поделиться:

ЧИТАТЬ ТАКЖЕ:

11.04.2026 - 15:02

Парламент зэдэлэжьэныгъэм зрагъэужь

Къэбэрдей-Балъкъэрым лэжьыгъэ IуэхукIэ къэкIуащ Осетие Ищхъэрэ - Алание Республикэм и Парламентым и лIыкIуэ гуп.

11.04.2026 - 09:03

ЩIыхэр зэрагъэзахуэ

Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм и муниципальнэ щIыналъэхэм я советым хэтхэм я зи чэзу зэIущIэр ды­гъуасэ КъБР-м и Правитель­ствэм и Унэм щрагъэкIуэкIащ.

10.04.2026 - 09:03

«Уэшхым и цIыху»

КъБР-м и Лъэпкъ музейм що­-кIуэкI «Уэшхым и цIыху» урысей­- псо фестивалым хыхьэу къызэ-рагъэпэща гъэлъэгъуэныгъэр.

10.04.2026 - 09:03

Чувашхэр ди хьэщIэщ

Темыркъан Юрэ и цIэр зезыхьэ Къэрал концерт гъэлъэгъуапIэм иджы­благъэ пшыхь гукъинэж ще­кIуэкIащ. Ар теухуауэ щытащ 2026 гъэр Урысейм и лъэпкъхэм я зэкъуэты­ныгъэм и илъэсу зэрагъэувам.

10.04.2026 - 09:03

Хашэ дуней телъыджэм

КъБКъУ-м Дунейпсо егъэ­джэныгъэмкIэ и школ нэхъыщхьэм щекIуэкIащ Тыркуменистаным и щэнхабзэм и махуэ.