КъМР-ни Парламентини спикери Татьяна Егорова Россей Федерацияны делегациясыны къауумунда Европа Советни Жер-жерли эм регион власть органланы конгрессини 37-чи сессиясыны ишине къатышханды. Ол Страсбургда бардырылгъанды. Татьяна Борисовна Регионланы палатасыны келечисиди, Европалы халкъ партиягъа эмда Башчылыкъ этиу жаны бла комитетге киреди. Биз аны бла ол жолоучулугъуну юсюнден ушакъ бардыргъанбыз:
- Татьяна Борисовна, Конгрессни жыйылыуунда къаллай соруулагъа къаралгъанды?
- Европа Советни Жер-жерли эм регион власть органларыны конгресси Европа Советни юч бёлюмлеринден бири болгъанын айтыргъа сюеме. Ол кенгешчи органды, аны къауумуна жер-жерли эм регион власть органланы келечилери киредиле. Бу структура барыбызгъа да магъаналы сорууланы сюзерге, сынауубуз бла алышыргъа, байламлыкъланы кючлерге онг болгъан жерди.
Конгресс Европа Советге кирген къыраллада жер-жерли эм регион демократияны болумун, алада 1985 жылда чыгъарылгъан Жер-жерли самоуправленияны европалы хартиясы къалай тамамланнганын тинтгенлей турады. Ол санда жеринде инсанланы эркинликлери къалай сакъланнганлары, муниципал эм регион айырыула къалай бардырылгъанлары да сюзюледи.
37-чи сессия уа «Мэрле – демократияны жакъчылары» деген чакъырыу бла бардырылгъанды. Бу жол регион политика, къыралланы араларында чеклени тийрелеринде налогланы юлешиу, ышаннгылы айнытыуну мадарлары, жеринде демократиялы институтланы кючлеу, культура байламлыкъла жаны бла соруулагъа къаралгъанды.
«Акъыллы шахарла» эм кибер къоркъуусузлукъ деген темалагъа сейир ушакъла да бардырылгъандыла. Конгрессни келечилери «Инсанланы оноуланы чыгъарыугъа къатышдырыуну тюзлюклю амалларыны кодексин» жангыдан сюзерге кереклиси да белгиленнгенди.
Болсада кенгешде аслам эс Россей Федерацияда Жер-жерли самоуправленияны европалы хартиясы къалай толтурулгъанына, къыралда жер-жерли эм регион демократияны болумуна бурулгъанды. Докладны Якоб Винен (Нидерланды) эм Стюарт Диксон (Великобритания) этгендиле. Ала ахыргъы кере ол жаны бла тинтиуле 2010 жылда бардырылгъанларын, андан бери озгъан жыллада Россейде жер-жерледе эм регионлада демократияны айнытыу жаны бла уллу атламла этилгенлерин билдиргендиле.
Дагъыда докладда «…россейли законодательство, ол санда федерал эм регион актла, инсанланы къыралгъа башчылыкъ этиуге къатышдырыу жаны бла тюрлю-тюрлю онгла бериледиле. РФ-ни субъектлеринде жер-жерли самоуправленияны айнытыу жаны бла иги юлгюле бардыла…»,-деп белгиленнгенди.
 Докладны эмда анга эсгертиулени проектин сюзюуге бизни делегация тири къатышханын айтыргъа сюеме. Украинаны келечилери эсгертиулеге къажау турургъа кюрешгендиле, алай Конгрессни асламы алагъа тынгыламагъанды. Алай бла 96 адам документни къабыл кёргендиле, 8-лен а проектге къажау къол кётюргендиле.
Украинаны бла Гюржюню делегациялары Россейни аманларгъа кюрешгендиле. Алай ала эсгертиулени проектине кеслерини тюзетиулерин кийирир ючюн адамланы къол ызларын кереклиси тенгли бир жыялмагъандыла.
Сессияны чеклеринде Конгрессни юч комитетини бла политика къауумланы тюбешиулери да бардырылгъандыла.
Пленар жыйылыугъа уа Европа Советни къыралларындан 40 жаш делегат да къатышханды: жаш тёлю биригиулени келечилери, студентле, жаш политикле. Ала кенгешде жер-жерли власть органла бла бирге тамамланнган проектлерин кёргюзтгендиле. Бу башламчылыкъ «Политиканы жангыртыу» деген проектни чеклеринде бардырылады, кеси да жаш адамланы кёллендирир мурат бла Конгрессни башламчылыгъы бла 2014 жылдан бери толтурулады. Жаш адамла сессияда ушакълагъа къатышадыла, комитетлени жыйылыуларына келирге да эркиндиле.
Аладан сора да Европа Советни 70-жыллыгъына аталгъан къууанчлы жумушла да бардырылгъандыла.
-Быллай даражалы европалы организацияны ишине сиз биринчи кере къатышмайсыз. Бу сессияны башхаладан энчилиги недеди, бютюнда неге бюсюрегенсиз?
- Конгрессни ишине къатышыу жангы билим береди, халкъла аралы формалада къалай ишлерге кереклисине юйретеди. Аны бла бирге уа коллегаларымдан кёп жангы, хайырлы зат билгенме. Тюбешиуледе ачыкъланнганыча, бизни бирге ишлерча, байламлыкъланы кючлерча амалларыбыз кёпдюле. Ишлерин сюйген, борчларына жууаплы кёзден къарагъан адамла бла ушакъла бардыргъан бютюнда сейирди.
Конгресс не заманда да къуралыулу, тюрлю-тюрлю жумушладан толу болгъанды. Аны жыйылыулары уа он сагъат бла жарым барадыла, эркин заман бек аз болгъанын айтыргъа сюеме.
-Кезиулю сессия уа къачан боллукъду?
- Кенгешле жылгъа эки кере бардырыладыла: мартда бла октябрьде. Европа Советни Жер-жерли эм регион власть органларыны конгресси хайырлы байламлыкъла къураргъа, европалы къыралланы бла шахарланы оноучуларыны сынауларына юйренирге онг болгъан жерди. Андан сора да, информацияны жайыугъа чекле салыннган кезиуде Европа Советге Россей Федерацияны ол неда бу соруугъа кёз къарамын ачыкъларгъа къолдан келгени да иги шартды.
- Татьяна Борисовна, сейир ушакъ ючюн сау болугъуз.