ЛIэщIыгъуэ блэкIам и ­тхущI гъэхэм я пэщIэдзэм Къэбэрдей-Балъкъэрым и жэмышхэм зэхаублауэ щы­та зэхьэ­зэхуэм куэдым я цIэр жыжьэ щигъэIуащ, пщIэрэ щIыхь­рэ къахуихьащ. Абы­хэм ящыщщ зи гъащIэ псор лэжьыгъэшхуэрэ цIыхугъэ лъагэкIэ гъэн­щIауэ къэгъуэгурыкIуа, зыпэ­рыта IэнатIэм и зыужьыныгъэм зи гуа­щIэр хьэлэлу езыта Пащты Салимэ Мэзан и пхъур.

Салимэ Къэбэрдей-Балъ­къэ­рым и Куба къуажэм дэса мэкъумэшыщIэ унагъуэм 1900 гъэм бадзэуэгъуэм и ­5-м къыщалъхуащ. 1930 гъэм ар хы­хьащ а жылэм щызэхэта колхозым икIи абы щыгъуэ къыхи­хауэ щыта жэмыш Iэ­щIагъэр  зы махуи къигъэна­къым, и ­къарум къихьыхункIэ хуэпэжу къекIуэкIащ.

1943 гъэм и щхьэгъусэр Харь­ков деж зэрыщыхэкIуэдам и хъыбар жагъуэр уды­ныш­хуэу къыжьэхэуами, ­гуауэм къигъэшакъым, и бгыр щIикъузэри, я къуэ за­къуэр зэрипIыжыным, жылэм къакIэрымыхуу и Iуэху Iыхьэ зэрищIэным и акъылыр триу­хуащ. Мис апхуэдэу ар те-хьащ лIыхъужьыгъэм хуэзыша гъуэгум.
Республикэм и жэмышхэм я зэ­хьэзэхуэм зиубгъу зэпытт. Псом хуэмыдэу, ар зэщIэп­лъат Къэбэрдейр Урысейм зэ­ры­хы­хьэрэ илъэс 400 щрикъу 1957 гъэм. Жэмыш пашэхэм къы­зэдащтат гъэшу къалэ­жьым процент 35-кIэ хэгъэ­хъуэным теухуа къыхуеджэ­ныгъэр. Абы­хэм я зэпеуэм ­дихьэхыу кIэ­лъыплъырт рес­пуб­ликэм и унафэщIхэри, ­мэкъумэш IэнатIэм и я IэщIагъэлIхэри. Жэ­мыш пашэхэу Къаскъул Муслъимэт, Жамборэ Уэс, Ало Башир, АфэщIагъуэ Нащхъуэ, КIыщ Чэзим, Пащты Салимэ сымэ, нэ­гъуэщI­хэми я цIэр дэнэ щIы­пIи щызэхэпхырт. Абы щы­гъуэ дэтхэнэми илъэсыр ­иухащ зыхуигъэувыжа къалэным щIригъэгъуауэ.
1958 гъэм Пащты Салимэ къыхилъхьащ, Сталинград областым и Iэщыхъуэхэм я щапхъэм тету, яIыгъ жэм къэс хуэзэу махуэм шэ пут къыщIашыну. Абы зезып­щы­тыфынур зи къарум щыгугъыж, зи IэщIагъэм хуэIэижь, Iуэхум  фIыуэ хэзыщIыкI гу­мызагъэхэрт. ИкIи, куэд дэмыкIыу, респуб­ликэм и жэ­мыш пщIы бжыгъэхэм я гъунапкъэщIэр къащтащ. Пащ-ты Салимэ игурэ и щхьэрэ зэтелът, нэгъуэщIхэр зылъэ­щIигъэхьэртэкъым. А илъэс дыдэм дэтхэнэ жэмми хуэзэу килограмм 6035-рэ, къы­кIэ­лъыкIуэ гъэм килограмм 6329-рэ къишащ. КъызэрыгуэкI къуажэдэс цIыхубзым дежкIэ ар ехъулIэныгъэшхуэт. Салимэ и жэрдэмыщIэхэр ­республикэм и Iэщыхъуэхэм ­гъуазэ яхуэхъуати, я гуапэу ­къыдащтащ. Абы и щапхъэм тету, жэмыш 40-м нэблагъэ пашэхэм яхыхьащ, илъэсым зы жэмым хуэзэу къыщIа-шыр килограмм 3500 - 4000-м нагъэсу. Гугу Розэ, Гуппоевэ Маймулэт, Къэжэр Мелы­хъан, Къущхьэ Абужан, нэ­гъуэщI куэдхэми я цIэр Пащ­тым ейм щIыгъуу зэIущIэш­хуэхэм къыщраIуэрт, я су-      рэтхэм ЩIыхь пхъэбгъухэр ягъэ­­дахэрт.
Салимэ и зэфIэкIымрэ и ­гуащIэшхуэмрэ гулъытэншэ ­хъуакъым - ЦIыхубзхэм я дунейпсо  зэщIэхъееныгъэр илъэс 50 щрикъум ирихьэ­лIэу, 1960 гъэм гъатхэпэм и 7-м ­СССР-м и Совет Нэхъыщ­хьэм и Президиумым и УказкIэ Со­циалист Лэжьыгъэм и ЛIы­хъужь цIэ лъапIэр къы­фIащащ. Къэралым и нагъыщэ нэхъыщхьэхэр - Ленин ор­деным­рэ «Гъубжэрэ Уа­дэрэ» дыщэ медалымрэ ­Бахъсэн щIыналъэм хыхьэ Куба къуажэм ­Ста­линым и цIэкIэ щыIэ колхозым и жэмыш пашэм Крем­лым къыщ­ратыжащ. Апхуэдэу «Гуа­щIэдэкIым и Бэракъ Плъыжь» орденыр, медалхэр, щIыхь тхылъхэр къы­хуа­гъэ­фэщащ, Совет зэхуэ­мы­дэхэм я депутату хахащ.
Пащты Салимэ и цIэр Куба къуажэм и уэрамхэм ящыщ зым зэрехьэ.

Анзорыкъуэ Аслъэмырзэ.