Тюнене КъМР-ни Башчысы Казбек Коков республиканы Парламентине Посланиясын этгенди, Правительствогъа, жер-жерли власть органлагъа экономиканы, социал сфераны айнытыу жаны бла буйрукъла бергенди.  

Ал болумла
КъМР-ни Парламентини кезиулю жыйылыуу Правительствону юйюнде бардырылгъанды. Спикер Татьяна Егорова, аны ача, залда РФ-ни Федерация Советинде республиканы келечилери, Къырал Думаны депутатлары, Къабарты-Малкъарны законла чыгъарыучу, толтуруучу, жер-жерли власть органларыны къуллукъчулары, федерал органланы КъМР-де бёлюмлерини таматалары, Контроль-эсеплеучю эмда Жамауат палаталаны, Айырыу комиссияны оноучулары, вузланы ректорлары, право низамны сакълаучула, жамауат эм дин организацияланы, политика партияланы келечилери эм башхала жыйылгъанларын билдиргенди. 
Посланияда Казбек Коков былтыр республиканы социал-экономика болумуну юсюнден баш шартланы белгили этгенди, аланы КъМР-де ахыр жыллада жетишимле бла тенглешдиргенди. СВО-да болгъан инсанларыбызгъа бла аланы юйюрлерине болушлукъгъа энчи магъана бергенди. 

Энчи аскер операция
- Республиканы халкъыны бирлигини, Къабарты-Малкъарны хар инсаныны да иш кёллюлюгюню хайырындан 2024 жылны жетишимли бошагъанбыз. Россей бюгюн ётген тарых жолну магъанасын ангылау, къыралыбызны аллында болгъан уллу борчла, Ата журтубуз ючюн жууаплылыкъ, къайгъырыулукъ бирикдиргендиле,-деп башлагъанды сёзюн Казбек Коков. 
Республиканы оноучусу фронтда Россейни жалынчакъсызлыгъын сакълагъан аскерчилени арасында Къабарты-Малкъарны батыр жашлары болгъанларын айтханды. Ала салыннган борчланы толтурадыла, батырлыкъны, кишиликни юлгюсюн кёргюзтедиле.
- Биз ала бла ёхтемленебиз, къатылыкъларын юлгюге алабыз. Алай, жарсыугъа, къоранчсыз болмайса. Ата журтубуз ючюн жан берген аскерчиле жюреклерибизде ёмюрлеге сакъланырыкъдыла,-деп, Казбек Коков жан берген аскерчилени хурметине бир минут шумсуз турургъа чакъыргъанды эмда аланы юйюрлерине не жаны бла да болушлукъ этиллигине сёз бергенди. 
Регионну башчысы СВО-гъа болушхан хар инсаннга да ыразылыгъын айтханды, ала Хорламны жууукълашдыргъанларын чертгенди. 
- Хорлам бизни боллукъду, жигитлерибиз жууукъ заманда юйюрлерине къайтырыкъдыла. Хар бирибизни да сыйлы борчубуз – алагъа мамыр жашаугъа къайтыргъа болушургъады,-деп къошханды Казбек Валерьевич эмда бу мурат бла «Къабарты-Малкъарны Жигитлери» программа жашауда бардырылгъанын, ол ветеранланы социал жумушларын тамамлаугъа, аланы онгларын хайырланыугъа себеплик этгенин айтханды. Дагъыда СВО-ну аскерчилерини бла ветеранларыны сабийлерине болушлукъгъа жарашдырылгъан «Жигитлени династиясы» проектни юсюнден да айтханды. «Анга уллу багъа бергендиле эмда бюгюнлюкде быллай жумушла башха регионлада да бардырыладыла»,-деп къошханды. 

Хорламны 
80-жыллыгъы
Казбек Коков быйыл Уллу Хорламны 80-жыллыгъы белгиленнгенин, бу байрам Россейни къадарында, битеу халкъланы жашауларында артыкъда магъаналы болгъанын айтханды. Уллу Ата журт урушну, нацизмни ууатхан Хорламны, тёлюлени араларында юзюлмезлик байламлыкъланы эсге алып, быйыл РФ-ни Президентини Указы бла Ата журтну къоруулаучусуну жылыча белгиленнгенин эсгертгенди Казбек Коков. «Биз аны бийик даражада ётдюрюрге борчлубуз»,-деп къошханды 

Экономика
Ызы бла республиканы социал-экономика болумуну, хар бёлюмде жетишимлени бла борчланы юслеринден айтылгъанды. 
Посланияда белгили этилген шартлагъа кёре, регионда чыгъарылгъан продуктну ёлчеми 325,5 миллиард сомгъа жетгенди, ёсюу, 2023 жыл бла тенглешдиргенде, 105 процент болгъанды. Промышленностьну индекси 121,4 процент, эл мюлкде ёсюу  106,6 процент, асламлы капиталгъа инвестицияла 110,4 процент, къурулушда 107,2 процент болгъандыла. 

Айлыкъ
- Ала бош тарихле тюйюлдюле. Республикада орталыкъ хакъ 2024 жылда 46,5 минг сомгъа жетгенди, ол а аны аллында жылдан 16,3 процентге асламды. Бюджет сферада хакъны жыл сайын 10 процентге кёбейтиу жумушла толтуруладыла. Ол а, сёзсюз, халкъны къолайлыгъын игилендирирге себеп боллукъду,-дегенди Казбек Коков.
Сёзлерине шагъатха быллай тарихлени белгили этгенди: 2024 жылда халкъны къолайлыгъы, 2023 жыл бла тенглешдиргенде, 108,7 процент болгъанды. Регионда орталыкъ къолайлыгъы 45 443 сомгъа жетгенди. Бу ёлчем ахыр беш жылда эки кереге кёбейгенди. Ол а Шимал-Кавказ федерал округда иги кёрюмдюледен бириди. 

Иш бла жалчытыу
Бюгюнлюкде республикада ишсизлени тизмесинде 2 мингнге жууукъ инсан турады, 2023 жылда уа тизме эки кереге кёп болгъанды. 
- Бу тарихлени сакълар эм ёсдюрюр ючюн, къолдан келгенни этерге борчлубуз. Жамауатны къолайлыгъын игилендириу – Правительствону баш борчларындан бириди. Ол себепден бийик технологиялы производствону айнытыргъа, шёндюгю ишчи жерле къураргъа, предпринимательлени кёллендирирге, социал келишимлени онгларын кенгертирге, инсанлагъа кеслерини башларын кечиндирирча онгла берирге керекди. Ма былай, хар жанындан да къадалып ишлесек, къолайсызлыкъны азайталлыкъбыз,-дегенди Казбек Валерьевич.

Миллет проектле
Республиканы социал-экономикасын айнытыугъа миллет проектле уллу болушлукъ этгенлерин белгилегенди республиканы оноучусу. 
Аланы хайырындан былтыр жашау журтланы ишлетиу кёбейтилгенди, жолланы асламы жангыртылгъандыла, школла эм сабий садла, саулукъ сакълау учрежденияла, маданият, жаш тёлю, спорт объектле ишлетилгендиле эм тынгылы жангыртылгъандыла. 
- Битеу бу жетишимлени мурдору – жамауат-политика эм экономика ышаннгылылыкъды, миллетлени эм динлени араларында келишиулюкдю. Россейни оноучуларыны, Президент Владимир Путинни республикагъа этген болушлукълары ючюн жюрегимден ыразылыкъны айтыргъа сюеме,-дегенди Казбек Коков.
Быйыл а республика 12 миллет проектге къошулады, аланы жашауда бардырыугъа 10,6 миллиард сом бериледи. Баш магъана уа юйюрню сакълаугъа, сабийликге бериледи. Ол мурат бла «Юйюр» жангы миллет проект жарашдырылып, жашауда бардырылады. 

Туризм
Былтыр Къабарты-Малкъаргъа 1,8 миллион турист келгенди. 2023 жыл бла тенглешдиргенде, 16,4 процентге аслам. Экономиканы айнытыуда туризмге ышаныулукъ уллу болгъанын чертип, «Эльбрус» рекреация зонаны андан ары игилендириу жаны бла къаллай жумушла толтуруллукъларын билдиргенди.
- Быйыл эки канат жолну хайырланыргъа берирге белгиленеди. Алай бла бир сагъатха таугъа 2,4 минг адамны чыгъарыргъа онг боллукъду. Дагъыда 74,6 минг квадрат метрде жалгъан къар бла жалчытыу мадарла да этилликдиле. Нальчикде уа жылны ахырына дери къонакъла турурча жангы сегиз жер ачыллыкъды,-дегенди ол.
Казбек Коков туристлени санын быйыл эки миллионнга, 2030 жылгъа дери уа 2,5 миллионнга жетдирирге буйрукъла бергенди. 

Онгла бла мадарла
Посланияда саулукъ сакълауну, билим бериуню, маданиятны, спортну, жашау журт-коммунал мюлкню, дагъыда башха сфераланы айнытыу, цифралы онгланы сингдириу, инвестицияланы ёсдюрюу, шахарланы бла эллени сыфатларын айбатландырыу, халкъны оюла тургъан юйледен кёчюрюу жаны бла жетишимле белгиленип, тийишли борчла салыннгандыла. 
Эл мюлкде, хар замандача, ёсюу уллуду. Посланияда айтылгъаныча, аграрийле чыгъаргъан продукция ахыр жыллада 50 процентге кёбейгенди. Былтыр эл мюлк товарланы багъасы 110,7 миллиард сомдан озгъанды. Казбек Коков аграрийлеге къырал болушлукъну, эллени ышаннгылы айнытыуну юслеринден айтханды. 
Инвестиция проектлени арасында Чегемде теплицагъа, «Эльбрус» тау-лыжа курортха, Огъары Басханда ГЭС-ни къурулушуна, Тырныауузну тау-байыкъландырыучу комбинатына, Нальчикде ИТ паркга ышаныулукъ болгъанын айтханды. 
Жаш тёлю политикада уа, Казбек Коков билдиргенича, быйыл бу жаны бла къырал программаны жашауда бардырыугъа 280 миллион сомдан аслам салыннганды. 

Ахыр сёз
Посланияда тёгерекдеги къудуретни сакълауну, бюджетни къурагъанда кеси файдаланы ёсдюрюуню, жамауат къоркъуусузлукъну сакълауну юслеринден да айтылады. 
Казбек Коков уллу, магъаналы борчла салыннганларын, алай алагъа жетишир ючюн а битеу онгла болгъанларын чертгенди. Алагъа жетишиуде уа республиканы халкъыны иш кёллюлюгю, миллетлени арасында келишиулюк бла бирлик себеплик этериклерин айтханды. 
- Бизни адамларыбыз фахмулуладыла, ишден къоркъмайдыла. Не зат керекди? Парламентни, Правительствону, жеринде власть органланы бла жамауатны бирикдирирге, къоркъмай, таукел, къаты болургъа. Ата-бабаларыбыз мамырлыкъны, келишиулюкню бизге ант этгендиле. Эм уллу, багъалы зат – бирлигибизди. Аны сакълаялсакъ, къаллай муратха да жетишаллыкъбыз, келир кюнюбюзню жарыкъ эталлыкъбыз,-дегенди Казбек Валерьевич эмда депутатлагъа, эллени башчыларына, толтуруучу власть органлагъа тамамланнган иш ючюн ыразылыгъын айтханды. 
Депутатла Посланиягъа тынгылагъандан сора аны бла байламлы КъМР-ни Парламентини Бегимини проектин къабыл кёргендиле. 
Татьяна Егорова, Посланияда магъаналы буйрукъла берилгенлерин чертип: «Барыбыз да аланы тамамлар ючюн, къолдан келгенни этерге борчлубуз», -дегенди.  

Тикаланы Фатима.