КъБР-м Егъэджэныгъэм­рэ щIэныгъэмкIэ и министерствэм мэкъуауэгъуэм и 24, 25 махуэхэм щекIуэкIащ   щIэныгъэ-практикэ конфе­рен­цыр. Ар къызэрагъэпэщащ уры­сейпсо тхыдэ зэ­гу­хьэ­ныгъэм и щIыналъэ къудамэм, КъБР-м Егъэ­джэ­ныгъэмрэ щIэныгъэмкIэ и министерствэм, «ЩIэ­ныгъэхэмкIэ Урысей ­ака­де­мием Къэбэрдей­-Балъкъэрым щиIэ щIэныгъэ це­н­т­рым Гуманитар къэхутэныгъэхэмкIэ и институтым, КъБР-м Егъэ­джэныгъэмрэ щIэныгъэмкIэ и министерствэм егъэджакIуэхэм я щIэныгъэм щыхагъахъуэ и центрым, КъБКъУ-м и социально-гуманитарнэ институтым, Хэку зауэшхуэм Те­кIуэныгъэ Иныр ди къэ­ралым къы­зэ­рыщихьрэ мы гъэм илъэс 80 зэрырикъум и щIыхь­кIэ.

Зэхыхьэр ирагъэкIуэкIащ Гуманитар къэхутэныгъэхэмкIэ институтым и унафэщI Дзэмыхь Къасболэтрэ Егъэ­джа­кIуэ­хэм я щIэныгъэм щы­ха­гъахъуэ центрым и уна­фэщIым и ­къалэнхэр зыгъэзащIэ Къэжэр Артуррэ. 
ЗэIущIэм зэхуишэсащ егъэджакIуэхэр, методистхэр, щIэныгъэ, жылагъуэ зэгухьэныгъэхэм хэтхэр, студентхэр.
Конференцым и лэжьыгъэм хэтащ КъБР-м и Парламентымрэ урысейпсо тхы­дэ зэгухьэныгъэм Къэбэрдей-Балъкъэрым щиIэ къудамэм и советымрэ я Уна­фэщI Егоровэ Татьянэ, КъБР-м егъэджэныгъэмрэ щIэныгъэмкIэ и министр Езауэ Анзор, КъБР-м Егъэ­джэныгъэмрэ щIэныгъэмкIэ и министерствэм и Жылагъуэ советымрэ Дунейпсо Адыгэ Хасэмрэ я тхьэмадэ Сэхъурокъуэ ­Хьэутий, ­КъБКъУ-м и со­циально-гу­ма­нитар институтым и уна­фэщI Тэмазэ Муслъим. 
Егоровэ Татьянэ зэIущIэм зыкърезыгъэхьэлIахэмрэ ар къызэзыгъэпэщахэмрэ фIэхъус гуапэкIэ захуигъэза нэужь, и псалъэм къыхигъэщащ конференцыр зытраухуа Iуэхум ди зэманым мыхьэнэшхуэ зэриIэр. 
- Хэку зауэшхуэм ди къэралым ТекIуэныгъэ Иныр къызэрыщихьрэ илъэс 80 зэрырикъуар зэрыдгъэлъапIэрэ куэд щIакъым. Хэку зауэшхуэм епха куэд иджыри нэсу яджыну къапэщылъщ. Ди къэралым и Президент Путин Владимир «ТекIуэныгъэ» урысей къы­зэгъэпэщакIуэ комитетым и зэIущIэм зэрыщыжиIащи, Хэку зауэшхуэм ди къэралым ТекIуэныгъэ Иныр къы­зэрыщихьрэ илъэс 80 ­щрикъу гъэм екIуэкI Iуэху­гъуэ­хэр нэхъыщхьэу зытеухуауэ щытын хуейр тхыдэм и пэ­жырщ, узыфIэмыкIыжын щыхьэтхэмкIэ щIэгъэбыдэжауэ. ЩIэблэм ар я тегъэщIапIэу я гупсысэр, я Iуэху бгъэдыхьэкIэр, я дуней лъагъукIэр псыхьа хъунущ. Мы IуэхумкIэ, дауи, жэуап­лыныгъэ ин къылъос егъэ­джэныгъэ IэнатIэм. ЩIэныгъэм, егъэджэныгъэм, цIыхум зиузэщIыным тела­жьэ IуэхущIапIэхэр нэхъ жы­джэру хэтын хуейщ тхыдэм и пэжыр пхыгъэкIыным, пцIым пэщIэтыным теухуа лэ­жьыгъэм. Гуманитар щIэ­ныгъэхэр зэрырагъэджым зэхъуэкIыныгъэхэр хэлъхьэн хуейщ, псом япэу тхыдэм, обществознанием, литературэм, - жиIащ Егоровэ Татьянэ. – Хэку зауэшхуэм и тхы­дэр зэрырагъэдж Iэмалхэм егъэджакIуэхэм зэпы­мыууэ щIэхэр халъхьэн, ап­хуэдэ дерсхэр зэраухуэм хэплъэжын хуейуэ зэманым къегъэув. Иджырей Iэмалхэр къагъэсэбэпауэ, еджа­кIуэхэр тхыдэм и пэжым, а зэманым къэхъуа Iуэхухэм щыгъэгъуэзапхъэщ. Хэку зауэшхуэм и тхыдэр щрагъэ­дж­кIэ, Iэмал имыIэу клас­сщIыб сыхьэтхэр къызэрагъэ­пэщын, ди жагъуэ зэры­хъунщи, зи бжыгъэр кIуэ пэтми нэхъ мащIэ хъу вете­ран­хэм, а зэман хьэлъэм лэжьахэм, зауэм и бынхэм хуа­гъэзэн хуейщ. Къинэ­мыщIауэ, мыхьэнэшхуэ иIэщ зауэ щекIуэкIа, тхыдэ, щэнхабзэ щIэину къалъыта щIыпIэхэм зыщрагъэп­лъы­хьыным, фэеплъхэм кIэлъа­гъэплъыным, ахэр зэгъэ­пэщыжыным щIалэгъуалэр хэшэным. 
Къэпсэлъам къыхигъэщащ: 
- А зэхыхьэхэм пыухыкIауэ зыгуэр къыщащIэ къудей мыхъуу, еджакIуэхэм зэхахыр я нэгу къыщIагъэхьэн, зыхащIэн хуейщ. Ди щIэб­лэм ящIапхъэщ ди нэхъы­жьыфIхэм ТекIуэныгъэ Иныр къахьын папщIэ зып­хыкIа гузэвэ­гъуэхэмрэ ягъэ­ва бэлыхь­хэмрэ, дуней псом ягъэщIагъуэу къэралыр къызэ­щIэ­зыIэтэ къару къыздрахар. Ар псом япэу зыху­зэфIэкIынур литературэрщ. Зауэм и пэ­жыр нэхъыбэу къэзыгъэ­лъэгъуэжар абы хэта, зи гугъу ящI гузэвэ­гъуэхэр зи нэгу щIэкIа тха­кIуэхэмрэ уса­кIуэхэмрэщ. Абы тепщIыхьмэ, и чэзу ­хъуащ литературэм и пщIэр къэтIэтыну, жылагъуэм щигъэзащIэ къалэным пэлъэ­щыфын хуэ­дэу. НэгъуэщIу дэ хэкуп­сэ тхуэгъэсэнукъым. Абы къы­хэкIыу дгъэзэ­кIуэжын хуейщ­ зэред­гъаджэм хэлъ щыщIэныгъэхэр. А къалэныр и пщэм къыдохуэ щэнхабзэми. 2025 гъэм фокIадэм и 1-м щыщIэдзауэ «История родного края», 2026 гъэм фокIадэм и 1-м щыщIэдзауэ «Духовно-нравс­т­венная культура России» дерсыщIэхэр школ прог­раммэм хагъэхьэ. Школ программэмкIэ яджыну Уры­сей щэнхабзэм къы­дэ­кIуэу, ди республикэм щыпсэу лъэпкъхэм я щэнхабзэмрэ анэдэлъ­хубзэхэмрэ джыным гулъытэ нэхъыбэ хуэтщIыну къытпэщылъщ. 
Сэхъурокъуэ Хьэутий жи­Iащ иужьрей илъэсипщIым КъухьэпIэм я дзыхь зэрырагъэзам я зэран жылагъуэм, тхыдэ фэеплъхэм, щэнхабзэм къызэрекIар, Урысейм щыпсэу лъэпкъхэр лIэщIыгъуэкIэрэ зэкъуагъэувэу к­ъекIуэкIами. Абы щIигъужащ егъэджакIуэхэм щIэб­лэм пэжымрэ пцIымрэ зэхагъэкIыфу, лъапIэныгъэхэр, хабзэр, щэнхабзэр яхъумэу ягъэ­сэну я пщэ къызэ­ры­дэхуэр. 
Тэмазэ Муслъим конференцым мыхьэнэшхуэ иIэу къилъытащ, Хэку зауэшхуэм и тхыдэ фэеплъхэр хъумэ­нымкIэ гуманитар щIэныгъэхэм нэхъ тегъэщIапIэу зэрагъэувар къыхигъэщу. Абы жиIащ иджырей щIалэгъуалэр совет зэманым къэхъуа Iуэхухэм зэрыпэ­жы­жьэр, совет цIыхухэм яухуа щэнхабзэмрэ лъапIэныгъэ­хэмрэ хуэм-хуэмурэ зэ­ры­кIуэдыжыр. «Хэку зауэшхуэм нэхъыжьхэм щызэрахьа лIыгъэм и фэеплъхэрщ жьымрэ щIэмрэ нэхъ зэпызыщIэр. Аращ зауэм и пэжыр ­хъумэн, ар къэкIуэну щIэблэм я деж нэхьэсын щIыхуейр», - жиIащ абы. 
Пленарнэ зэIущIэм хыхьэу Дзэмыхь Къасболэт ищIащ «О некоторых рекоменда-циях по изучению проблемно-хронологических блоков истории Великой Отече­ственной войны 1941-1945 годов» доклад купщIафIэ. Ар теу­хуат 1941-1945 гъэхэм екIуэ­кIа Хэку зауэшхуэр нэсу джы­нымкIэ чэнджэщ­хэм.
Къэжэр Артур и псалъэр нэхъыщхьэу зытриухуар ­Хэку зауэшхуэм и тхыдэр пцIы зэфэзэщу къызэрыратхыкIыжырщ. Аращ а дерсыр езыгъэджхэм къалэ­нышхуэ я пщэм къызэры­дэхуэм гу щIалъригъэтар. Абы къыпащэу къэпсэлъахэм и гугъу ящIащ Хэку зауэшхуэм теухуа тхыгъэхэр литературэм къызэригъэ­лъагъуэм, къэ­бэрдей-шэр­джэс дерсхэмрэ клас­сщIыб сыхьэтхэмрэ ­зауэр зэрыщ­рагъэджым. 
Конференцым нэхъыщ­хьэу зи гугъу щащIахэр къы­зэщIэпкъуэжмэ, тхыдэр е литературэр дяпэкIэ зэрырагъэджыну Iэмалхэм я за­къуэкъым абы къыщаIэтар, атIэ егъэджэныгъэр къагъэ­сэбэпу щIэблэр зэрагъэсэну Iэмалхэр зэзыгъэуIу бгъэ­дыхьэкIэхэрщ.
Гуманитар щIэныгъэм и Iуэху зэIумыбзхэм, еджа­кIуэхэм тхыдэ щIэныгъэ зэ­рыратынум, урысыбзэр, адыгэбзэр, балъкъэрыбзэр, литературэр Хэку зауэшхуэм и фэеплъхэр яхъумэжыным трагъащIэу зэрырагъэджынум тепсэлъыхьу дыгъуасэ иджыри секцэхэм щыпащащ КъБР-м Егъэджэныгъэмрэ щIэныгъэмкIэ и министерствэм къалэн куэд щагъэзащIэ и гимназием, гимназие №1-мрэ курыт школ №9-мрэ. Абы щыжаIар щызэхуэхьэса тхылъ къыдагъэкIыжынущ, «Кавказология» электрон щIэныгъэ журналымрэ «Поиск научных решений» щIэныгъэ-методикэ журналымрэ тхыгъэхэр традзэнущ. 

ТЕКIУЖЬ Заретэ.