Ючюнчю июньда Музыка театр толгъан эди: «Ива» симфонияны Мариинский театрда премьерасыны видео кёргюзтюую  болгъанды. Таулу композитор, КъМР-ни искусстволарыны сыйлы къуллукъчусу  Малкъондуланы Махмудну жашы Ахматны  симфониясы  жаланда Россейде угъай, битеу да жер башында бек белгили театрладан биринде согъулгъаны  миллетибизни ёхтемлендиргенди. Жаш композитор сахнагъа чыкъгъанда, битеу да халкъ, таматала-жашла да, бирча ёрге туруп, къарс ургъан эдиле. Халкъны къанатлары фахмулу адамларыдыла. Бизни кёлюбюзню кёк бла тенг этген Малкъондуланы Ахмат  халкъыбызны тарыхын музыкагъа салып, ёлюмсюз этеди. 

КъМР-ни маданият министри Мухадин Кумахов: «Малкъондуланы Ахматны  симфониясыны премьерасы Мариинский театрда баргъаны бизни гитче республикагъа бек уллу, магъаналы ишди, - дегенди. – Ахмат  бу симфонияны жазгъаны аны фахмусуну шагъатлыгъыды. Чыгъарма  Мариинский театрны  бийик даражасына келишмесе эди, аны согъарыкъ тюйюл эдиле, ол барыбызгъа да баямды. Бюгюнлюкде бизни жаш адамларыбыз музыкада атларын айтдыргъанлары бек къууандырады. Музыка театрны дирижёру Азамат Лакунов да Санкт- Петербургда филармониягъа дирижёрлукъ этгенди. Маданиятда фахму керекди. Жолну ачхан фахмуду».  Ызы бла министр композиторгъа Къайсынны бла Алимни назму жыйымдыкъларын эм кюмюшден саугъа бергенди.

Искусстволаны Шимал- Кавказ къырал  институтуну ректору Рахайланы Анатолий: «Ахмат бек къыйын темагъа жоралагъанды симфониясын. Хар  адамны жюрегине жетерик  темагъа – Къулийланы Къайсынны бла Алим Кешоковну  шуёхлукъларына, уруш жыллада байламлыкъларына. Бек кючлю чыгъармады. Сёзсюз, музыкада жулдузларыбыз болгъандыла, бюгюн да бардыла, алай кюн чыкъса, жулдузла кёрюнмей къаладыла, ёчюледиле. Мен бизни институтда Ахмат ишлегени бла бек ёхтемленеме эм анга жангы жетишимле тежейме!»- дегенди. 

Жыйылгъанланы аллында къысха сёзюнде жаш композитор Санкт-Петербургда премьерадан сора  Россейни халкъ артисти Валерий Гергиев: «Ахмат, концертни жазгъандыла. Туугъан жерингде кёргюзт!» - дегенин айтханды.  Гергиев, Кавказны керти жашы, билгенди битеу  Кавказгъа бу симфонияны чексиз магъанасын. Энди КъМР-ни халкъ поэтлери  Къулийланы Къайсынны бла Алим Кешоковну  шуёхлукълары, бир бирлерине кертичиликлери жаланда адабиятны тарыхында угъай, музыкада да жашарыкъды. 

Къулийланы Къайсын  урушда жаралы болгъанында, Алим Кешоков аны уруш баргъан  аулакъдан  чыгъаргъанды. Таулуланы кёчюргенлерин билип, жерге бауурланып  жилягъанында да фронтчу Къайсын, къатында аны ангылагъан, жапсаргъан тенги Алим болгъанды. Аны юсюнден биз Къайсын кеси къолу бла жазгъанладан билебиз. Артда, Алим Кешоков «Сломанная подкова» романны жазгъанында,  уруш жыллада керти болумну суратлагъанына бюсюремеген эдиле, жазыучуну не жаны бла да сындырыргъа кюрешгендиле. Кешоковха ол къыйын кезиуде билеклик этген керти тенги Къайсын болгъанды. Таулу поэтни аты битеу дунияда белгили эди, аны оюмун эсге алмай къоялмагъандыла. 

Симфония – кюйдю. Таулу кюйлени эшитген адам аланы ызларын танырыкъды. Композиторну жилягъаны эшитиледи.  Алай бу кюйню жетинчи кёкге жетдирген аны тутуругъуду: ёхтемлик, къатылыкъ. Бу шартла поэтледе да, эки халкъда да бардыла.

Таулада жашагъан адамла алагъа ушап къаладыла! Уруш жыллада уллу къыйынлыкъла  сынагъанлыкъгъа, адамла сынмагъандыла.   Симфонияда ариулукъдан, насыпдан толгъан дуния оюлгъаны кёрюнеди, алай ол дунияны ёзеги уа сакъланады. Не затдан къуралгъан эди ол ёзек? Адамланы бир бирлерине кертичиликлеринден, сюймекликлеринден. Къайсын бла Алим да жюреклеринде адамлыкъны, халаллыкъны сакълагъандыла. Кавказлыла! Алайды да, симфония ёхтемликден толу кюйдю дерге боллукъду. 

Малкъонду улуну чыгъармасы жаланда озгъан заманны юсюнден тюйюлдю. Бюгюн да урушда жоюлгъан жашларыбызны аналарыны жиляулары эшитиледиле анда. Кюйдюрген, ачытхан нотала болсада басып къоймайдыла бизни, ёлюмню жашау хорлайды симфонияда. Къара, сынау жылланы жюгюн кётюрюп, акъ жыллагъа, мамырлыкъны тынчлыгъына жетген къаллай насыпды! Баям, барыбызгъа да керек эди бусагъатда быллай симфония: тамблагъы кюнюбюзге сынмай жетерча, анга ийнаныуубуз азаймазча. Зал жиляй эди: ким аппасын эсгере, ким а ыннасыны къадарын сюзе…музыкада уа Къайсынны бла Алимни жюреклери ура эдиле, ачыудан бла кишиликден толу жюрекле. 

…Сёзсюз, Уллу Ата журт уруш сынау эди. Халкъгъа да, назмучулагъа да. Ол сынауну кётюрген, адамлыкъларын тас этмеген Къулийланы Къайсын бла Алим Кешоков бизге юлгюледиле. 

- Бу кюнню ахырына дери бир ненча сагъат къалгъанды. Мен биягъы бу тюбешиуден сора кесимлей къаллыкъма, сагъышларым, умутларым бла… Кёп чыгъармаларымы башлап, алай ахырларына дери жазмай  къояма. Алай ишлерге кюрешеме, манга кюч-къарыу берген жаланда сизсиз, музыкагъа тынгылагъанла, чыгъармаларымы сакълагъанла. Сау болугъуз! – дегенди бу сейирлик ингирни жаба  туруп малкъар  халкъны ийнагъы, битеудуния музыканы байыкъландыргъан фахмулу композитор Малкъондуланы Ахмат. 

Байсыланы Марзият.