«Жюрекден келген жырланы сайлайма»

Жаникаланы Эльдарны ауазы бусагъатда таукелди, ол сахнада кесин тийишлисича  жюрютеди. Аны «Аманат», «Ёмюрлени теренинден», «Мени къанатлы атым», «Мен юйюме къайтханма», дагъыда  башха  жырларын бла клиплерин а  жаланда бизни республикада угъай, андан тышында жашагъан кёпле жаратадыла. «Мен юйге къайтханма» деген жырын а ол Андрей Малаховну  «Жюрекден келген жырла» деген бериуюнде Къабарты-Малкъарны атындан жырлагъанды.     Жаникаланы Эльдар бла ушакъ эте, аны жашаууну, чыгъармачылыгъыны, туугъан журтха сюймеклигини эм  кёп башха затланы юслеринден сёлешгенбиз.

-Эльдар, сахнада биринчи атламларынгы этгенден бери таныйма сени. Аны не ючюн айтама: сени сыфатынг тюрленнгенди, усталыгъынг да бийик даражагъа жетгенди.

-Сынау, даража да жылла бла жыйышдырылып келедиле. Мен эртте жырлап башлагъанма. Беш жылымда  телевиденияда  киштикчикни юсюнден жырлагъанма (кюледи).  Дагъыда мени жашауумда  хар кимге да белгили «Салам алейкум» телерадиофестиваль да болуучу эди. Анда жырларгъа  сюйген, итиннген сабийлеге аслам эс бёлюннгенди. Биринчи атламларымы этип башлагъанымда уа, кесим тенгли  кёп башха жашлача, мен да жырчыладан бирине ушаргъа сюе эдим да, ол а Тёппеланы Алим эди.  Юйде атам, анам, башха жууукъларыбыз да  манга не заманда да махтау салып тургъандыла. Бюгюнлюкде да аланы оюмлары бек алда барады. Аланы кёзбау угъай, махтау сёзлери  къанатла береди.

-Не букъдурлугъу барды, кавказлы артистлени  чыгъармаларыны асламысы  жарыкъ тепсеу маталлыдыла, нек дегенде тойла алагъа – баш профессионал майданды. Сени юсюнгден алай айталлыкъ тюйюлме. Нек эсе да,  ол тизмеден кетипсе. Тойлада айтхан жырларынг да бек аздыла.

-Мен ич дунияма келишмеген затланы этмейме. Ол а манга  сагъыш этдирген,  патриотлукъ эмда тарых бла байламлы жырланы  айтдырады. Хау, жашауда адам  эмда сахнада  артист  – ала экиси да бир тюйюлдюле. Къалай - алай болса да, бу дунияда сен айтхан хар сёзюнг ючюн  жууаплыса. Мен ангылагъаннга кёре, артист  не затны юсюнден жырлай эсе да, аны юсюнден сагъыш этеди. Жырларым хар заманда да мени тарыхым болуу бла чекленип къалмайдыла.

Сёзсюз, тойлагъа, башха къууанчлагъа да чакъырадыла. Мында, бютюнда кёб а Къарачай-Черкесде жашагъанла излейдиле мени. Тойлагъа, оюнлагъа, башха къууанчлы жыйылыулада жырларча  жырларым бардыла, аз да тюйюлдюле.  Къулийланы Къайсынны   «Тепсеген таулу къызгъа» деген назмусуна кёре жарашдырылгъан жыр аладан бириди. Хау, келинни баш ауун  алыргъа чыгъаргъанда,  «Келеди келин» деген жыр анга бютюн келишеди, ол да барды. Тепсеу макъамлада да магъаналары терен болгъан жырланы сайларгъа кюрешеме. Асламында ала Мечиланы Кязимни, Къулийланы Къайсынны, Отарланы Керимни назмуларына жазылгъан жырладыла.

-Кавказлы жырчыланы сюймеклик бла байламлы жырлары, къалай эсе да,  башхаракъды, дерге боллукъду. Бирле аланы ёнлерин тюрлендирип айтадыла. Аланы араларында  сюймекликлерин тапмагъанла неда  кеслерин кётюрген  къызчыкъланы жерлерине олтуртхан жырла да бардыла. Сенде аллай зат эслемегенме. Ол сени юч сабийинг, юйюр жашауда да насыплы  болгъанынг ючюнмюдю?

-Иш жаланда алада да тюйюлдю. Мен атам, анам, эгечлерим, аладан туугъанла манга тынгылагъанларын эсимден бир заманда да кетермейме. Аланы къатларында айтмазлыкъ сёзлени мен жырларымда  да айтырыкъ тюйюлдюле.

-Сени патриот жырларынг кёпдюле. Малкъар халкъгъа махтау салгъан жырларынг да. Сен аланы бек тап жырлайса, аны айтханым, кёкюрегинги тюймей, артыкъ махтанмай.

-Мен халкъымы уланы болгъаным ючюн кесими насыплыгъа санайма. Болсада ол мен башхаладан игиме демеклик тюйюлдю. Сёз ючюн, мен орусча жырларгъа да бек сюеме.  Манга тауча асламыракъ жырла  деселе,  бизни юсюбюзден башхала да билсинле, деген хыйсапдан жырлайма орусча, деп жууаплайма.

-Адрей Малаховну бериуюнде «Мен юйюме къайтханма» деген жырны айтханынгда,  студияда олтургъанладан кёпле кёз жашларын букъдуралмагъандыла. Ары къалай тюшгенсе?

-Бирле ары  кесим тилеп, жалынып баргъан сунадыла. Бериуге заявкасын ким да жиберирге боллукъду. Мен алай этмегенме, болсада ары тюшерими юсюнден а  сагъыш  эте тургъанма. Мени программаны редакторлары табып,  чакъырып, «Мени къанатлы атым» деген жырны айтырымы тилеген эдиле. Болсада ол заманда  сылтаула чыгъып,  баралмагъанма. Артда уа Малаховда «Мен юйюме къайтханма» деген жырны айтсам иги боллукъ болур эди, деген акъыл келеди башыма. Бир кесекден а, биягъы  сёлешедиле да, бу жырны айтырымы тилейдиле.

Сора бери съёмкала этген къауум келгенди, элде мени юйюрюм бла  видеола да алдыргъандыла. Эфирге къарагъанла аланы кёргендиле. Анда мен фонограмма бла угъай, кесим  жырлагъанма. Хар зат да сейирлик эди. Бек тынгылы сынау жыйышдыргъанма, аланы  оборудованияларын кёргенме, ишлери бла шагъырейленнгенме. Андрей Малахов да эсимде къалгъанды. Ол бийик усталыгъын болгъан, сейирлик  адамды.

Акъболатланы Фатима  жазгъан ол жыргъа  къайда да бек сюедиле тынгыларгъа. Клип да кёплени эслерин кесине бурады. Къумукъланы Магомет сау болсун, бу жырны айтханымы кёрюп, клип алыргъа таукеленнген эди. Анда кёчгюнчюлюк сынагъан солдатланы къадарларыны юсюнден сёз барады. Тёрт республикада  алдыргъанбыз клипни да.

-Къыралда политика тюрлене барады, ол санда искусствода да. Алай бла бизни Нальчикча  гитче шахарладан чыкъгъан артистлени онглары да аслам бола барады. Бек жаратхан патриот жырлагъа да "жашил жол" берилгенди. Сени заманынг жетгенин ангылаймыса?

-Тюзюн айтсакъ, онгла кёп болгъандыла. Алай мен ол толкъунланы хайырындан ёрге чыгъаргъа сюймейме. Жырлагъанма, жырлайма, мындан ары да  кесим сюйген жырланы айтырыкъма. Уллу Хорламны  80-жыллыгъы бла байламлы Отарланы Керимни «Сен мени биринчи тангымса» деген назмусуна жыр жазгъанма. Ол фронтчуну атындан айтылгъан жырды.   

Нальчикде баргъан  кинофестивальда мени чыгъармачылыгъымы  «Амурская осень» фестивальны  къураучусу  Сергей Новожилов кёрюп, Благовещенскге чакъыргъанды. Андан а биз Къытайны къоншу Харбин шахарына баргъанбыз. Сени танымагъанлагъа жырлагъан къалай хычыуун болгъанын сезгенме. Ол бек уллу   жюрек ачыкълыкъ эди. Бир-бир жырчыланы алларына туруп, алагъа жырларгъа къоймау, жырчыны тынгылаучуланы кеслерине сайлатыу болса, фахмулула да кёп боллукъдула. Биринчи кере кёрген, эшитген адамла  манга, жырларыма да  бек жарыкъ тюбегендиле анда, аллай зата  жангы чыгъармалагъа кёллендиреди, илхамландырлады.

-Эльдар мындан ары да кёп жангы проектлеринг, сен жырлагъан залла толсуп болсунла!

Ушакъны Холаланы Марзият бардыргъанды.

Поделиться:

ЧИТАТЬ ТАКЖЕ:

12.02.2026 - 09:41

Алчыла ачыкъланнгандыла

Жаш тёлюню бла сабийлени чыгъармачылыкъларыны дворецинде «Жолда жюрюуню жорукъларына юйретген эм иги устаз» республикалы конкурс бардырылгъанды.

12.02.2026 - 09:40

Къоркъуусузлукъну жорукъларын эсгертгендиле

 Къабарты-Малкъарны колледжлерини окъуучулары «Жашауну жорукълары» ангылатыу жумушлагъа къатышхандыла.  Къырал автоинспекторла, Россейни МВД-сыны «Нальчик» управлениясыны жамауат советини келечиси

12.02.2026 - 09:40

Эмильде - «алтын»

Бу кюнледе Баксан шахарда штанганы жингириклени бюгюп кёкюрекге дери кётюрюуден «Шимал Кавказны кубогу» деген ачыкъ турнир бардырылгъанды.

12.02.2026 - 09:39

Кёк отлукъ бла жалчытыуну ал кезиуледе атламлары

Къабарты-Малкъарда магистральный газ ызны тартыу ишле бошалгъанын белгилеп, 1961 жылда 31 январьда Нальчикде от чыракъ жандыргъандыла.

11.02.2026 - 09:03

«Манга бек уллу саугъа саусузланы ышаргъанларыды»

Врачла бла кёп кере тюбеширге тюшгенди. Насыпха, больница ундурукъда угъай.