КъМР-ни Парламентини башчысы Татьяна Егорова законла чыгъарыучу органны президиумуну кезиулю жыйылыуун бардыргъанды. Депутатла жыйырмагъа жууукъ сорууну сюзгендиле. «Правительстволу сагъатда» уа «Ростелеком» биригиуню регионда бёлюмю цифралы амалгъа кёчюу жаны бла иш не халда болгъанына къаралгъанды.
Кенгешни башлай, Татьяна Егорова къыралда цифралы технологияла терк айныгъанларын белгилегенди:
- Бюгюнча къыйын болумлада РФ-ни Президенти Владимир Путин экономиканы цифралы амаллагъа кёчюрюу магъаналы къырал борчладан бири болгъанын, ол миллет къоркъуусузлукъну жалчытыргъа себеплик этеригин айтхан эди. Быйыл а «Тарихлени экономикасы эм къыралны цифралы жаны бла жангыртыу» миллет проект ишлеп башлагъанды. Ол «Цифралы экономика» проектни андан ары бардырады. Къабарты-Малкъар «Социал бёлюмде цифралы платформала», «Къыралгъа цифралы башчылыкъ этиу», «Ата журтну оноулары» проектлеге къатышханыны хайырындан республикада шёндюгю технологиялагъа кёчюу барады,-дегенди спикер.
Ол «Ростелеком» акционер общество цифралы амалланы сингдириуде алчылыкъны тутханын белгилегенди. Башха телекоммуникация фирмала бла конкуренциягъа чыдагъанын, аны бла бирге уа къыралда цифралы инфраструктураны къураугъа къатышханын чертгенди.
- Регионда бёлюм баш магъаналы миллет проектлени жашауда бардырыргъа технология жаны бла себеплик этеди. Госуслуги порталны сингдириуге, кёп функцияла араланы, саулукъ сакълауда, билим бериуде информация системаланы, «Къоркъуусуз республика» комплексни ишлерин жалчытыугъа да аны къошумчулугъу уллуду. Алай жетишимлери бла бирге кемчиликлери болгъанларын да айтыргъа керекди. Бюгюн а аланы кетериуню жолларын ачыкъларбыз деп ышанама,- деп къошханды спикер.
«Ростелеком» акционер обществону ишини эсеплери бла аны башчысы Залим Хутов шагъырей этгенди. Ол интернетни жумушлары бла жалчытхан организацияланы арасында биринчиликни тутханын белгилегенди. Бюгюнлюкде уа аны жумушлары бла 96 минг адам хайырланады. Районлада ишлер онгла игилендириледиле: былтыр оптоволокно технологияла бла 23 элде бла шахарда ызла тартылгъандыла, анга 11 минг юй къошулгъанды. Ол санда быллай жумушла халкъны саны аз болгъан элледе да бардырылгъандыла.
Республиканы халкъыны 74 проценти интернетге оптикалы технологияла бла къошуладыла. Регионда арт жыллада GPON программа тамамланады, аны болушлугъу бла район арала бла уллу элле – битеу да бирге 75 жерде – оптикалы технологияланы хайырланадыла.
«Цифралы башхалыкъланы кетериу» федерал проектни чеклеринде 2022 жылдан 2024 жылгъа дери кезиуде алты элде станцияла ишлетилгендиле. Быйыл Элбрус, Тегенекли, Байдалары элледе кичи эм орта бизнес бла кюрешгенле терк ишлеген интернетге къошулгъандыла, жылны ахырына дери ол Тырныауузда бла Терс-Къолда ишлерикди.
«Ростелеком» цифралы экономиканы миллет стратегиясын жашауда бардырыугъа къатышады. Ол санда «КъМР-де саулукъ сакълауда бирикдирилген информация системаны регион бёлюмю» сингдирилгенди. Алай бла багъыу учрежденияла бирикдирилгендиле, хар айдан а аны болушлугъу бла врачха 150 минг адам алгъадан жазылыргъа боллукъду, дагъыда 20 минг инсан больницагъа жатдырыладыла.
Компания «07.Билим бериу» системаны ишин да жалчытады. Аны чеклеринде сабий садлада, школлада, орта профессионал билим берген окъуу юйледе цифралы амалла кийириледиле. Анга 267 школ, 203 сабий сад эм 9 колледж къошулгъандыла. Бир къырал экзаменни кезиуюнде видео бла къарарча онгла къуралгъандыла. Быйыл ала 371 школ отоулада салыннгандыла, экзаменле бардырылгъан 20 жерде эмда аланы эсеплерин тинтген арада 742 камера орнатылгъандыла. Былтыр къол кётюруню кюнюнде уа 212 айырыу участкада 424 камера салыннган эди.
Сёз «112 система» программаны, цифралы телевиденияны, регионда социал магъаналы проектлени тамамлауну юслеринден да баргъанды.
Жыйылыуда цифралы айнытыу, связь эм асламлы коммуникацияла жаны бла министр Аскер Бозиев да сёлешгенди. Ол айтханыча, «Ростелекомну» болушлугъу бла республикада уллу проект тамамланады: бир ызгъа 300 объект къошулгъандыла, ол санда школла, маданият юйле да.
Докладланы сюзе, Татьяна Егорова цифралы технологияла бла бирге хыйлалыкъла кёбейгенлерине эс бургъанды. Ол себепден РФ-ни Президенти Владимир Путин къыралда цифралы билим бериуню кенгертирге буюргъанын эсгертгенди. Бу жумушланы чеклеринде билим бериу программалагъа финанс дерсле кийирилликдиле. Андан сора да, пенсиячыланы билимлерин игилендириу мадарла да этилликдиле. Татьяна Борисовна министерство бу жаны бла къаллай мадарла тамамлагъанын билирге сюйгенди.
Залим Хутов айтханыча, «Кюн шахар» сабий академияда кибер къоркъуусузлукъ жаны бла дерсле бардырыладыла. Компания, информация къоркъуусузлукъну жалчытыуну магъанасы уллу болгъанын ангылап, ол жаны бла проектле хазырлагъанды.
Спикер мобил байламлыкъ ышаннгылы болмагъаныны, жоллада интернет осал ишлегенин да белгилегенди. Аскер Бозиев ол кемчиликни кетериуге бурулгъан федерал программа ишлегенин айтханды. Бюгюнлюкде уа федерал жолла тинтилип, байламлыкъ болмагъан жерле ачыкъланадыла. Жууукъ кезиуде Зольск районда, ызы бла Лескен эм Чегем районлада чыпынла салынырыкъдыла. Федерал жолланы барысында да байламлыкъ тыйгъычсыз ишлерча мадарланы 2030 жылгъа дери тамамлап бошаргъа белгиленеди.
Жыйылыуда IT-технологияла жаны бла кадрла жетишмегенлерини, Бир къырал экзаменнге хазырланыуну, «Ростелекомгъа» къырал себепликни, цифралы экономиканы эм башха затланы юслеринден да баргъанды сёз.
Промышленность, транспорт, связь эм жол мюлк комитетни башчысы Марат Калмыков, республиканы айбат жерлеринде алгъын видео камерала тёгерекде болгъанны тюзюнлей кёргюзтюп тургъанларын эсгертип, аланы къайтарыуну дурус кёргенди. Ол туристлени санын кёбейтирге себепли этеригин да эсгертгенди.
Жыйылыу жууаплы органлагъа тийишли эсгертиулени къабыл кёрюу бла бошалгъанды.
* * *
Президиумну жыйылыуунда уа депутатла «Бир-бир республикалы законлагъа тюзетиуле кийириуню юсюнден эмда «КъМР-ни бла къоншу регионланы араларында чекле тюрленнген кезиуде, муниципал къуралыуланы чеклерин тюрлендириуню, аланы кетериуню, алышыуну низамыны юсюнден» закон кючюн тас этгенини юсюнден законопроектни тинтгендиле. Дагъыда «КъМР-де акъылбалыкъ болмагъанланы ишлери жаны бла комиссияланы эм аланы эркинликлерин къоруулауну эмда жер-жерли самоуправление органлагъа акъылбалыкъ болмагъанланы ишлери жаны бла комиссияланы ишлерин къурау жаны бла бир-бир къырал полномочияла бериуню юсюнден» республикалы законну 16-чы статьясына тюрлениулени сюзгендиле. «Маданиятны юсюнден» законну 36-чы статьясына тюзетиулеге эм КъМР-ни Парламентини Болумуна тюрлениуле кийириуню юсюнден» Парламент бегимни проектине да къаралгъанды.
РФ-ни субъектлеринде законла чыгъарыучу органланы башламчылыкълары да тинтилгендиле. Депутатла тюрлю-тюрлю сфералада жетишимли ишлеген инсанланы КъМР-ни Парламентини Сыйлы грамотасы бла саугъалауну юсюнден оноу да этилгенди.
КъМР-ни Парламентини
пресс-службасы.
