Сабийле школдан солугъан кезиуде аланы къоркъуусузлукъларын жалчытыугъа баш магъана берилликди. КъМР-де Ич ишле министерствода бардырылгъан брифингде да сёз аны юсюнден баргъанды. Право низамны сакълаучула санаторийледе, солуу лагерьледе, жоллада да акъылбалыкъ болмагъанланы сакълаугъа бурулгъан къаллай мадарла толтуруллукъларын билдиргендиле.
Полицияны участка уполномоченныйлерини ишлерин къурау эм акъылбалыкъ болмагъанланы ишлери жаны бла бёлюмню башчысы Мурат Хажнагоев право низамны жалчытыу, инсанланы эркинликлерин бла праволарын сакълау, терроризм бла байламлы аманлыкъланы болдурмау хар заманда да баш борч болгъанын чертгенди. Жай солуу кезиуде уа ала бла бирге сабийлени къоркъуусузлукълары, ала орамлада кеслери алларына къалып ачымазлары жаны бла мадарла этиледиле.
Низамлыкъны сакълар мурат бла уа ич ишле органланы жер-жерледе бёлюмлерини оноучулары санаторийледе, сабийле солугъан башха жерледе къоркъуусузлукъну сакълаугъа жууаплы этилгендиле. Объектледе кюн сайын тийишли тинтиуле бардырыллыкъдыла.
Полициячыла, жууаплы органланы келечилери бла бирге санаторийле, курорт объектле, школлада лагерьле солуу кезиуге къалай хазырланнганларын тинтген ведомствола аралы комиссияланы къауумуна киргендиле. Ачыкъланнган кемчиликлени кетериуню юсюнден эсгертиуле берилликдиле, ол санда Правительствогъа, надзор органлагъа.
– Солуу жерледе барысында да кёрюнюрча жерледе ич ишле органланы, участка полициячыланы, КъМР-де МВД-да «ышаныулукъну» телефону басмаланнгандыла. Ненча сабий солугъаны, ала къайдан эм къачан келгенлери эм кетериклери, солуу жерлени сакълагъанла (ведомстводан тышында къалауурла, энчи компанияланы къалауурлары) эсепге алынып турлукъдула,-дегенди ол.
Хар замандача, лагерьледе сабийле бла профилактика жумушла бардырыллыкъдыла. Быллай мадарланы хайырындан а былтыр бу кезиуде акъылбалыкъ болмагъанланы арасында аманлыкъла этилмегенлерин иги шартха санагъанды докладчы.
Санаторийледе, солуу лагерьледе ишлеген инсанлагъа да энчи эс бурулады. Ала ич ишле органлада эсепде болгъанларына бла къалгъанларына къаралады. «Устазла, юйретиучюле бла сабийлени праволарын бузуу, алагъа зорлукъ сынатыу, къол кётюрюу дегенча осал ишле этерге жарамагъаныны юсюнден ушакъла бардырыллыкъдыла», – деп къошханды полициячы.
Лагерьледе, аланы тийрелеринде орналгъан сатыу-алыу жерледе къоркъуусузлукъну жорукъларына келишмеген товарла сатханлары бла къалгъанлары тинтилгенлей турлукъду. Ол санда ичги затла, тютюн, сыра дегенча товарла.
Ич ишле органлада профилактика эсепде тургъан сабийле, къыйын жашау болумгъа тюшген юйюрледе тинтиуле башланнгандыла. Бу жумушла акъылбалыкъ болмагъанланы праволарын сакълар, аланы арасында аманлыкъланы болдурмаз, ала орамлада кеслери алларына къалмаз ючюн этиледиле. Тинтиуледен сора жер-жерли власть органлагъа къыйын жашау болумгъа тюшген сабийлени солуу лагерьлеге ашырыргъа кереклисини юсюнден эсгертиуле хазырланыллыкъдыла. Урунуу, иш бла жалчытыу эм социал къоруулау министерствогъа акъылбалыкъ болмагъанланы ишлери жаны бла бёлюмледе эсепде тургъан сабийлеге солуу лагерьледе жерле бёлюрге кереклисини юсюнден тилек берилгенди.
– Профилактика эсепде тургъан жюз сабийни профильли сменагъа ашырыргъа белгиленеди. Аны КъМР-де МВД, Урунуу, иш бла жалчытыу эм социал къоруулау министерство бла бирге къурагъанды. Аны бла бирге Къабарты-Малкъар «Биринчилени атламлары» битеуроссей жаш тёлю къымылдау да бардырлыкъды профильли смена. Бизни республика бу жумушла сынау халда толтурулгъан он регионну арасына киргенди. Бюгюнлюкде эсепде тургъан сабийле бла тамамланыллыкъ ангылатыу жумушланы тизмеси хазырлана турады,-дегенди Мурат Хапагович.
Сёз жай кезиуде сабийлени иш бла жалчытыуну, кёлледе, черекледе жуууннганланы къоркъуусузлукъларын сакълауну юслеринден да баргъанды.
Мурат Хажнагоев ахыр кезиуде сабийле, кёп къатлы юйлени терезелеринден жыгъылып, ачыгъан кезиуле кёбейгенлерине да бургъанды эс. Ол билдиргенича, былтыр бла быйылны биринчи жарымында быллай жарсыулу болумгъа тюшген сабийлени 75 процентине алты жыл да толмагъанды. «Жарсыугъа, аладан экиси алгъан жаралары асыры ауурдан ауушхандыла»,-деп къошханды ол.
Полициячы, ата-аналаны сакъ болургъа чакъырып, къоркъуусузлукъну жорукъларын эсгертгенди.
– Таматала уллу кёллюдюле, сабийни кеси аллына къояргъа боладыла. Алай ол, шинтикни терезе къатына салып, ары минип, энишге кетеригини юсюнден сагъыш этмейдиле. Терезеде салыннган сетка сабийни ауурлугъун кётюралмайды,-дегенди ол.
Брифингге УГИБДД-ны бёлюмюню башчысыны орунбасары Артур Каров да къатышханды. Ол а жолда сабийлени къоркъуусузлукъларын сакълаугъа бурулгъан мадарланы юслеринден айтханды. Биринчиден, къауумланы солуу жерлеге элтген кезиуде жорукълагъа эс бургъанды. Ол санда аланы жюрютген автобуслагъа салыннган жорукъланы эсгертгенди: алада къоркъуусуз баула болургъа кереклисин, водительлеге излемлени да.
Артур Каров жолгъа чыкъгъан кезиуде машинада баргъанла барысы да къоркъуусуз бауну тагъаргъа, сабийле уа энчи шинтикде олтурургъа борчлу болгъанларын айтханды. Бу жорукъла сакълансала, аварияланы хатасы женгилирек болады.
Ахырында журналистле полициячылагъа соруула бергендиле. Сёз электрон самокатлада учханда къоркъуусузлукъну, ала бла хайырланнганланы жыл санына чекле салыуну, туристле аслам жыйылгъан жерледе къоркъуусузлукъну юслеринден баргъанды.
Тикаланы Фатима.
Сурат авторнуду.
