Ол а 230 жыл мындан алгъын болгъан ишди. 1795 жылда 27 майда Экинчи Екатеринаны буйругъу бла Императорну китапханасы къуралгъанды. Аны мекямыны къурулушу Санкт-Петербургда ол жылда июньда башланнганды. Китапхана Россейни кючюн, патчах жарыкъландырыугъа уллу магъана бергенин кёргюзтюрге керек эди. Къыралда чыкъгъан битеу китапла эмда къол жазмала сакъланыргъа керек эдиле анда. Ол кеси да ачыкъ халда ишлерге, хар кимге да хайырын келтирирге керек эди.

Аны къурулушу башланнгынчы окъуна фондларын толтуруп тебирегендиле. Екатеринаны буйругъу бла ол жыл окъуна Варшавадан Залусский къарындашланы китапларын келтиргендиле, аз кечирек а Парижде орус посольствону къуллукъчусуну - П. Дубровскийни айтхылы жазмаларын да. Китапханада 1805 жылда энчи (манускриптлени) бёлюмюн къурайдыла, 1814 жылда уа ол эшиклерин хар кимге да ачханды.

Санкт-Петербургну мурдорун салгъандыла

1703 жылда 27 майда Пётр Биринчини оноуу бла Къоян айрыкамда къала ишленип башлайды. Санкт-Петербургну мурдоруна ма ол саналады.

Шахарны аты Пётр апостолну аты бла байламлыды. Къаланы суратын Пётр кеси жарашдыргъанды деген аллай оюмла жюрюйдюле, тергеулерин а французлу Ламбер этгенди.

Къурулушну аскерчиле, жесирге тюшген шведлиле, къарауашла бардыргъандыла. Ол кеси да кёпге созулмай октябрьде бошалгъан эди. Алай суу кётюрюлгенден сора бир-бир жерлери ашалып, бек тозурагъандыла. Онсегизинчи ёмюрню ортанчы жылларында уа къаланы ташдан ишлегендиле.

Алай бла Санкт-Петербургну тарыхы ма андан башланады. Аны аты Петропавловская деп алай жюрюгенди. Октябрь революцияны кезиуюнде анда аскер-революция комитетни штабы орналгъанды, 1924 жылда уа анда музей ачылгъанды. 1993 жылдан бери бу къала тарых-маданият заповедникге саналады.

Шемаха шахарда жер тепгенди

1859 жылда 27 майда Россей империяны Шемаха губерниясында (шёндю Азербайджанны тийресиди) жер тепгенди. Аны кючю 5,9 балл болгъанды. Тарых шартлагъа кёре, анда ёлгенлени саны жюзге жетген эди. Шемаха шахар а асыры оюлгъандан, адам жашаялмазча болгъан эди. Аны ючюн губернияны ара жерин андан Бакугъа кёчюрюрге оноу этгендиле.

Шемаха шахар орналгъан жер бу жаны бла ары дери, андан сора да тебип тургъанды. Аны хатасындан 1667 жылда 25 ноябрьде анда 80 минг адам ёлген эди. Голландиялы жолоучу Ян Стрёйс жазгъаннга кёре, ол кюн анда къуру юйле угъай, таула окъуна оюлгъан эдиле. 1902 жылда 31 январьда уа шахар жер бла тенг болгъан эди. Ол кюн жер тепгенде 2-3 минг адам ёлгенди, тёрт минг юй оюлгъанды, 800-жыллыкъ Джума межгит да бек тозурагъанды.

Башха-башха жыллада 27 май тарыхда энтта да кёп шартла бла эсде къалгъанды. Сёз ючюн, 1844 жылда бу кюн Морзе амал бла биринчи билдириу жиберилгенди, 1895 жылда уа англиялы суратчы Бирт Акрес биринчи кинопроекторну жарашдыргъанды. 1905 жылда Цусим сермеш башланнганды, 1920 жылда уа Татар АССР къуралгъанды. Ол кюн СССР-ни «Спортну сыйлы устасы» ат (1934 ж.) кийирилгенди эмда стратостат адамла бла биринчи кере учханды (1931 ж.).

Улбашланы Мурат.