Къабарты-Малкъарны Къурулуш эмда жашау журт-коммунал мюлк министерствосунда бардырылгъан коллегияда озгъан жыл бу бёлюмде къайда не тюрлю ишле бардырылгъаныны юсюнден сёлешгендиле. Жыйылыугъа республиканы Правительствосуну Председателини биринчи орунбасары Муаед Кунижев, КъМР-ни  Парламентини къурулуш, ЖКХ эмда отлукъ-энергетика комплекс жаны бла комитетини башчысы Заурбек Камалов эм башхала да къатышхан эдиле.

Министрни къуллугъун толтургъан Андрей Журавлёв билдиргеннге кёре, сагъынылгъан кезиуде хайырланыугъа кёп къалмай жашау журтладан  611 минг квадрат метри  берилгендиле. Буруннгу жыл бла тенглешдиргенде ёсюм 9,2 процентге жетгенди. Кёп фатарлы юйле Нальчикде, Басханда, Майскийде, Чегемде, сора Шалушка, Октябрьское, Нартан, Лесное, Учебное эм Виноградное элледе ишленнгендиле,  аланы саны битеу да 141 (3694 фатар) болады.

Адамла уа кеслери къыйынлары бла былтыр 2725 юй сюегендиле. Аланы барыны да ёлчеми кёп къалмай 370 минг квадрат метрди, кеси да буруннгу жылны кёрюмдюсюнден 15,2 процентге асламды. Саулай айтханда, къурулушха 43,6 миллиард сом къоратылгъанды.

«Республикада жерлени хайырланыуну къыйматы иги болур ючюн, инфраструктура да андан ары айный барыр ючюн  кёп ишлени комплекс халда тамамлайбыз. Сёз ючюн, «Восточный» эмда «Мей»  жангы микрорайонлада уллу школла ишленнгендиле. Келир юч жылны ичинде уа алада сабий садла сюерге, жолланы къурулушларын бардырыргъа, тёгерек-башны тапландырыргъа умут этебиз. Саулай айтханда, сёз бюгюнлюкде жыйырма чакълы тийрени (236 гектар) комплекс халда айнытыуну юсюнден барады», - дегенди Журавлёв.

Бу амалны хайырындан, дагъыда, адамланы тозурагъан жашау журтладан жангы фатарлагъа кёчюрюуню къайгъысы этиледи. Министрни къуллугъун толтургъан билдиргеннге кёре, ол умутда Нальчик шахар округ 2030 жылгъа жашау журтланы  39 минг квадрат метри сатып аллыкъды. 

Докладчы  дагъыда бир ненча шарт келтиргенди. Ол санда 2024 жылда Нальчикде, Басханда, Чегемде, Майскийде, Красносельское, Псынабо, Александровское элледе билим берген жети учреждение (4704 жер) ишленнгенин туура этгенди. Дагъыда республиканы ара шахарында спорт комплекс бла Буз къала, Шалушкада физкультура-саулукъландырыу комплекс бла футбол майдан, Элбрус элде гитче спорткомплекс ачылгъандыла. Ызы бла Звёздный элде саулукъ сакълау бир объект ишленнгенди, Элбрус элде уа Маданият юйню къурулушу бошалгъанды.

Министерство кёз-къулакъ болуп, Херсон областьда былтыр тёрт социал инфраструктура объект жангыртылгъанды, биринде да ишле бошала турадыла. Ол региондан къачып келген 443 юйюрню жашау журт сертификатла бла жалчытхандыла.

Кёп фатарлы юйлени жангыртыу программаны чеклеринде былтыр 75 юйге ремонт этилгенди, ол санда республиканы бюджетинден бёлюннген ахчагъа сегизинде 22 лифт алышындырылгъанды. Къолайсыз 2420 юйюрге, жашау журт эмда коммунал жумушла ючюн хакъны  тёлерча  50,2 миллион сом  бла себеплик этилгенди.

Тийишли республикалы программаны чеклеринде жамауат тийрелени тапландырыу жаны бла да кёп мадар этиле барады. Былтыр ол санда быллай 31 тийре къуралгъанды эмда аллай бир арбаз жангыртылгъанды; ишлени барына да 258 миллиондан аслам сом къоратылгъанды. Дагъыда тап шахар болум къурау жаны бла 8-чи Битеуроссей конкурсда хорлагъанланы эки проекти тамамланнганды. Ол ма быладыла: Майскийде «Шахарны майданы» эмда Чегемде «Чегем. Алгъа атланыу» - алагъа 212 миллион сом къоратылгъанды.

Былтыр  дагъыда  Басханда «Къауум суу ызла» деген уллу инфраструктура проект бла кёп иш этилгенин, предприятияла бла организацияла къышха къалай хазырланнганларын, къырал къурулуш надзор неллай бир объектде бардырылгъанын да билдиргенди Андрей Журавлёв, ётген юйретиулени магъанасын ачыкълагъанды, инсанланы обращенияларыны бары да жик-жиги бла сюзюлгенин чертгенди.

Быйыл да этер иш кёпдю. Ол санда эм азындан 579 минг квадрат метрни тутхан  жашау журтла  ишлерге керекди, андан 24 мингин – тийрелени комплекс халда айнытыу программаны чеклеринде. Дагъыда эски юйледе жашагъан он инсанны жангы жашау журтлагъа кёчюрюрге эмда ала бла талай къауумлагъа кирген инсанланы да жалчытыргъа умут барды. Кёп фатарлы 66 юйге тынгылы ремонт этилликди, жамауат тийрелени тапландырыу жаны бла бир ненча проект тамамланыллыкъды. Битеуроссей конкурсда хорлагъан Чегем шахарны «Черек къучакълайды» деген проекти да ары киреди.

2025 жылда дагъыда Нальчикде, Терекде, Терс-Къолда беш орта школну къурулушларын эбине жетдирирге, Кенжеде амбулаторияны битдирирге, Азау таладан Элбрус элге дери созулгъан канализация коллекторну реконструкциясын бошаргъа, Псынадаха элде орта школну мекямын, Нальчикде «Театрланы къаласы» араны да жангыртыргъа керекди. Онкология диспансерни, Тырныауузда кир сууланы тазалаучу объектлени, Басханда суу ызланы къурулушлары да быйылгъы умутланы санындадыла.

Улбашланы Мурат.