КъБР-м и Парламентым «Правительствэм хухах сыхьэтым» хыхьэу, щытепсэлъыхьащ Къэбэрдей-Балъкъэрым и гъуэгухэм я фIагъымрэ шынагъуэншагъэмрэ къызэрызэрагъэпэщым.
ЩIыналъэм и хабзэубзыху IуэхущIапIэм и УнафэщI Егоровэ Татьянэ жиIащ къаIэта Iуэхур къэралым и пщэрылъ нэхъыщхьэ дыдэхэм зэращыщыр.
- Гъуэгухэр сыт и лъэныкъуэкIи зэпэщ щIыным хуэгъэзащ «ГъуэгуфI шынагъуэншэхэр» лъэпкъ Iуэхур. Иужьрей илъэсихым гу зэрылъыттэщи, ар ди республикэм къызыхуэтыншэу щагъэзащIэ. Иджы «Жылагъуэр зыхуей-зыхуэфIхэмкIэ къызэгъэпэщын» лъэпкъ проектыщIэми ипкъ иткIэ къуажэхэм я гъуэгухэр зэIузэпэщ ящIынущ, - къыхигъэщащ абы.
Егоровэм жиIащ гъуэгухэм я фIагъхэм, транспорт зэжьэхэуэхэр къэмыгъэхъуным зэрелэжьым хуэдэу, республикэм шынагъуэншагъэм щыхэгъэхъуэным иджыри зэрыщелэжьыпхъэр. «Гъуэгу транспорт зэжьэхэуэхэр нэхъ мащIэ хъуныр иджыри къыдэхъулIакъым. Урысейм и Президентым «УФ-м 2030, 2036 гъэхэм пщIондэ зэрызегъэужьыпхъэхэр» и Унафэм ипкъ иткIэ, гъуэгум къыщыхъу насыпыншагъэхэм хэкIуадэхэм я бжыгъэр 2030 гъэм ирихьэлIэу хуэдэ 1,5-кIэ, 2036 гъэм хуэдитIкIэ дгъэмэщIэныр зэдгъэхъулIэн хуейщ (бжыгъэхэр 2023 гъэм егъэпщащ)», - дыщIи- гъуащ къэпсэлъам.
КъБР-м и Парламентым и УнафэщIым зэрыжиIэмкIэ, а Iуэхум зэгъусэу елэжьыпхъэщ къэрал IуэхущIапIэхэри, щIыпIэ унафэр зезыхьэ IэнатIэхэри, жылагъуэри, хьэрычэтыщIэхэри. «Iуэхугъуэ псори зытещIыхьауэ щытын хуейр республикэм и гъуэгухэм я быдагъэмрэ шынагъуэншагъэр къызэгъэпэщынымрэ зэгъэхъулIэнырщ. Зи гугъу тщIым хабзэубзыху IуэхущIапIэм зэпымыууэ и нэIэ трегъэт, «ГъуэгуфI шынагъуэншэхэр» Iуэхум къыщыгъэлъэгъуахэр зэрагъэзащIэм дыкIэлъоплъ. Ноби аращ абы дытепсэлъыхьыныр къыщIэтIэтар», - пищащ Егоровэм.
КъБР-м транспортымрэ гъуэгу IэнатIэмкIэ и министр ДыщэкI Аслъэн жиIащ зи гугъу ящI лъэпкъ Iуэхум хыхьэу, 2019 - 2024 гъэхэм къриубыдэу республикэм и автомобиль гъуэгу километр 1118-рэ зыхуей зэрыхуагъэзар, гъуэгу километр 380-м я Iуфэхэм уэздыгъэхэр зэрыщагъэувар.
2024 гъэм щIыналъэ, щIыпIэ мыхьэнэ зиIэ автомобиль гъуэгу километри 150-рэ, лъэмыж метри 120-м щIигъу зэрагъэпэщыжащ, километр 80-м нэблагъэ къагъэнэ- хуащ. ЩIыналъэм гъуэгум хухих и мылъкум щыщу сом мелард 1,8-м щIигъу трагъэкIуэдащ километр 37-рэ зыхуей хуэгъэзэным. Министрым жиIащ гъуэгу хабзэхэр къызэпызыудахэм тралъхьэ тезырыр зэрырагъэпшын щIыкIэм ехьэлIауэ законодательствэм зэхъуэкIыныгъэхэр хэлъхьэн зэрыхуейр.
ДыщэкIым къызэрыхигъэщамкIэ, «Шынагъуэншэ республикэ» АПК-м и Iэмал псори дяпэкIэ къагъэсэбэпыфынущ. КъБР-м и МВД-м и Къэрал автоинспекцэм и управленэр я дэIэпыкъуэгъуу, ПДД-р къызэрызэпаудар къэзыгъэлъагъуэ «Паркон» системэр (сурэтрэ видеорэ трех) къыщагъэсэбэп щIыпIэхэри нэхъыбэ ящIынущ.
- Гъуэгухэм я фIагъымрэ шынагъуэншагъэмрэ хэдгъэхъуэнымкIэ щIэгъэкъуэныфI тхуэхъунущ «Жылагъуэр зыхуей-зыхуэфIхэмкIэ къызэгъэпэщын» лъэпкъ Iуэхур. Министерствэм мы Iуэхур зи нэIэ щIэт IэнатIэхэр и гъусэу, зэхигъэуващ къэкIуэну илъэсихым гъуэгум дызэрелэжьыну щIыкIэр. Абы КъБР-м и Iэтащхьэр арэзы техъуащ, - дыщIигъуащ министрым.
2025 гъэм IуэхугъуитIым иужь ихьащ: Аруан къуажэм къыщыщIэдзауэ Налшык къалэм Щоджэным и цIэр зезыхьэ и уэрамым къэс километри 8 зи кIыхьагъ гъуэгу Iыхьэмрэ Щхьэлыкъуэ - Кэнжэ автомобиль гъуэгумрэ (Налшык и Щэрдан уэрамым къыпыхьэжу псори зэхэту километри 4,7-рэ мэхъу) елэжьыным.
КъБР-м и МВД-м гъуэгу шынагъуэншагъэмкIэ и къэрал инспекцэм и управленэм и унафэщI Бэджыдэ Юрэ жиIащ къагъэсэбэп Iэмалхэм емылъытауэ, ДТП-хэр нэхъ мащIэ зэрымыхъуар.
Апхуэдэу гъуэгум къыщыхъуа насыпыншагъэхэм фэбжь хэзыхахэм я бжыгъэр проценти 8,5-кIэ нэхъ мащIэ хъуами, транспорт зэжьэхэуэхэр проценти 4,2-кIэ, хэкIуэдахэр процент 47,3-кIэ нэхъыбэу щытащ. Нэгъабэ республикэм и гъуэгухэм къыщыхъуа насыпыншагъэхэм цIыхуи 134-рэ хэкIуэдащ, 2023 гъэм абы и бжыгъэр 91-уэ щытащ.
КъБР-м щыIэ МВД-м и Къэрал автоинспекцэм щыщIэныгъэ зиIа уэрамхэмрэ гъуэгухэмрэ зыхуей хуэгъэзэжыным ехьэлIауэ зэфIигъэкIа лэжьыгъэм и фIыгъэкIэ, апхуэдэ щIыпIэхэм къыщыхъу транспорт зэжьэхэуэхэр процент 31,2-кIэ ягъэмэщIэн яхузэфIэкIащ. Апхуэдэ ДТП-хэр хуэдитIкIэ, фэбжьу хахри хуэдищкIэ нэхъ мащIэ хъуащ. Управленэм и лэжьакIуэхэм нэгъабэ гъуэгухэм къэпщытэныгъэ 494-рэ щрагъэкIуэкIащ, гъуэгу шынагъуэншагъэр яхъумэн зэрыхуейм теухуа тхыгъэ 712-рэ зэбграгъэхащ, хабзэр къызэрызэпаудам теухуа Iуэхугъуэ 92-м теухуа хъыбар прокуратурэм и IэнатIэхэм Iэрагъэхьащ.
КъищынэмыщIауэ, шынагъуэншагъэр къызэрызэрагъэпэщ Iэмалхэм ящыщщ машинэ зэблэкIхэм я зэхуакум гъущI ухуэныгъэхэр зэрыдагъэувэр. Ахэр КъБР-м щыIэ МВД-м и Къэрал автоинспекцэм и жэрдэмкIэ, 2018 гъэм щегъэжьауэ Р-217 автомобиль гъуэгум и кIыхьагъкIэ щагъэув. Апхуэдэ щIыпIэхэм деж иужьрей илъэсищым щыхэкIуэдар цIыхуитIщ, абы ипэкIэ - а бжыгъэр 51-рэ хъууэ щытащ.
Iуэхугъуэ щхьэхуэщ гъуэгухэр зэпызупщIхэм я шынагъуэншагъэр къызэгъэпэщыныр. Зы илъэсым и кIуэцIкIэ гъуэгум зэпрыкIыу цIыхуи 140-м машинэ къажьэхэуащ: 32-р абы хэкIуэдащ, 122-м фэбжь ягъуэтащ. Лъэсу зекIуэхэм яIэ хуитыныгъэхэр рулым дэсхэм къыщызэпаудыр гъэмэщIэным епхауэ къэрал автоинспекцэм Iуэхугъуэ щхьэхуэхэр иригъэкIуэкIащ. Илъэсым къриубыдэу хабзэр къыщызэпауда Iуэхугъуэ 7700-рэ къыщIагъэщащ, ар хуэдитIкIэ нэхъыбэщ ипэ илъэсым щыIам нэхърэ.
- ЦIыху зэпрыкIыпIэхэр жэщми махуэми, дунейм и щытыкIэ зэхуэмыдэхэми къэгъэнэхуауэ щытмэ, ДТП-р нэхъ мащIэ хъунущ. Абы къыхэкIыу гулъытэ хэха худощI уэрамхэм апхуэдэ я щIыпIэхэр къэгъэнэхуным. «ГъуэгуфI шынагъуэншагъэ» федеральнэ Iуэхум хыхьэ щIыналъэ проектыщIэм (Жылагъуэр зыхуей-зыхуэфIхэмкIэ къызэгъэпэщын) къыщыдгъэлъэгъуащ иджыри метр мин 50 къэдгъэнэхун зэрыхуейр, - дыщIигъуащ Бэджыдэ Юрэ.
Къэпсэлъам зэрыжиIамкIэ, гъуэгум транспорт насыпыншагъэхэр къыщымыгъэхъуным къыхуезыджэ Iуэху 1395-рэ ирагъэкIуэкIащ. 2025 гъэм гъуэгум хабзэхэм зэрыщытетым нэхъ ткIийуэ кIэлъыплъыну я мурадщ, апхуэдэуи Урысейм и УФССП-м щIыгъуу, административнэ хабзэхэр къызэрызэпаудам теухуауэ тралъхьа къуэдыхэр егъэпшыныным нэхъыфIу я нэIэ трагъэтынущ.
ЗэIущIэм къыщаIэтащ сурэтрэ видеорэ тезых Iэмэпсымэхэр щагъэув щIыпIэхэр къызэрыхах щIыкIэм, фадэ ефауэ машинэм дэсхэм я зэранкIэ къэхъу ДТП-хэм я бжыгъэм, дунейм и щытыкIэм зэрызихъуэжымрэ абы кърикIуахэр гъэкIуэдыжынымрэ псынщIэу иужь зэрихьэм, гъуэгу хабзэхэр зэрагъэзащIэм, къуэдыхэр зымытхэм зэрабгъэдыхьэм, нэгъуэщIхэми ятеухуа Iуэхухэр.
КъБР-м и Парламентым ПромышленностымкIэ, транспортымкIэ, связымрэ гъуэгу IэнатIэмкIэ и комитетым и унафэщI Къалмыкъ Марат къыхигъэщащ гъуэгум и шынагъуэншагъэр къызэпызыуд Iуэхугъуэхэм зэращыщыр автомобилхэр зэрызэтрихьэри. Абы къыхилъхьащ гъуэгу зэхэкIыпIэхэм «светофор губзыгъэхэр» (гъуэгум и щытыкIэр къэлъытауэ машинэхэр зэблигъэкIыфу) ягъэувыным хуэгъэзауэ яIэ Iэмалхэм хуэкIуэныр. КъищынэмыщIауэ, абы къиIэтащ цIыхухэм зэрызыкъыхуагъэза Iуэхугъуэ зыбжанэ: Шэджэм укъикIыу Налшык укъыщыдыхьэкIэ светофор ягъэувыну цIыхур зэрыщIэлъэIумрэ къалащхьэм Ленинымрэ КIыщокъуэмрэ я цIэхэр зезыхьэ уэрам зэхэкIыпIэхэм диагоналкIэ зэпрыкIыу ящIынымкIэ щыIэ Iэмалхэм- рэ.
ЗэIущIэм щыжаIахэр къэлъытауэ, зэлэжьынухэм я лъабжьэр къащтащ.