Гурыхьщ «Адыгэ Iэнэр»

Адыгэ Республикэм и къалащхьэ Мейкъуапэ ущыдэтым деж гуапэ ­пщохъу IуэхущIапIэхэм я цIэр адыгэбзэкIэ тетхауэ, адыгэ ныпыр дэнэкIи фIэлъу щыплъагъукIэ. Къищы­нэ­мыщIауэ, а къалэм адыгэ шхапIэ цIыкIуу дэтым къахэхъуэ зэпытщ. «Адыгэ Iэнэ» и цIэу нэгъабэ къызэIуа­ха шхапIэм хьэщIэщ теплъэ иIэщ, жьэгу щIэтщ, дэнэкIэ зыбгъазэми адыгэ хьэпшыпхэр нэгум къыщIедзэ. Ар къызэIузыхари зыгъэлажьэри Теу­вэж Беслъэнщ. УкъызыхэкIа лъэп­къым и шхын пщIыныр, уи унагъуэ щупщэфIыныр лъэпкъ хабзэхэм ящыщщ. Ерыскъы къудейуэ щымы-ту, ар щэнхабзэм и зы Iыхьэщ, лъэп­къым и дуней тетыкIэр къигъэлъа­гъуэу, жыпIэмэ, ущыуэнукъым. 

«Адыгэ Iэнэм» и бжэхэр хьэщIэхэм сыт щыгъуи яхузэIухащ, абыхэм гуапэу япожьэ езы Беслъэн. Дэри ди бысым «Адыгэ макъ» газетым и редакцэм дыздригъэблэгъар аращ. Пхъэм къы­хэщIыкIа тетIысхьэпIэхэмрэ Iэнэ­хэмрэ упэрысыну тыншщ. Дэтхэнэри бжыхь-кIэ къэхухьащи, зы Iэнэм пэрысхэр ­адрейхэм зэран яхуэхъуркъым. Абы уи ныбэ изу IэфIу ущышхэ къудейкъым, атIэ ди лъэпкъым и шыфэлIыфэр, и ­дуней тетыкIэр, и тхыдэр къызэрып-щIэн куэд щIэлъщи, уи щIэныгъэм ­хэбгъэхъуауэ укъыщIокIыж. 
«Нэхъапэм гамбургер жыхуаIэм хуэ­дэ дгъэхьэзыру щытащ. АрщхьэкIэ, адыгэ шхыныгъуэм къыщIэупщIэр куэдт, адыгэ ерыскъы зыIуагъэхуэну ­хуейхэр нэхъыбэ хъу зэпытти, ди Iуэхум зедгъэубгъун хуей хъуащ, - къыддогуа­шэ Беслъэн. Япэм дгъэлэжьар къалэм пэIудзауэ, шхапIэ пэшхэри нэхъ цIыкIуу щытащ. Ауэ адыгэм хьэщIэ къыхуэ­кIуамэ, адыгэ шхынкIэ игъэхьэщIэну мурад ищIурэ, цIыху гупышхуэхэр къыт­хуашэрт. Абы дытригъэгушхуэри, къалэкум къыщызэIутхащ метр зэбгъузэнатIэ 160-рэ зи инагъыр». 
Зэуэ цIыху 50 хуэдиз щIохуэ шхапIэм, лъэпкъ IэпщIэлъапщIэхэм я Iэдакъэ­щIэкIхэмкIэ гъэщIэрэщIащ. Узэры­щIы­хьэу узыIуплъэ плIанэпэм арджэныр щыфIэдзащ, пхъэцIычхэр, Iэпэпшы­нэхэр, бзылъхугъэ пхъэ вакъэр, фащэм и нэгъуэщI пкъыгъуэхэр дэнэкIи щы- болъагъу, дапхъэхэм адыгэ тхыдэм, щэнхабзэм теухуа тхылъхэр телъщ. 
- Иджыпсту зыплъыхьыным, зекIуэ кIуэным, нэгу зегъэужьыным хуабжьу зиужьащ, жеIэ Беслъэн. - Адыгейм къа­кIуэри куэдщи, адыгэ шхынхэр щапщэфI шхапIэхэр Мейкъуапэ бэуэ дэтын хуейуэ къысщохъу. Аращ шхапIэр къыщызэIусхым гупсысэ нэхъыщ­хьэу сиIар. Иджы дуней псом укъа-щIэн, укъацIыхун папщIэ Интернетыр IэмалыфIщ - Телеграм-каналым, Яндексым напэкIуэцIхэр щыдиIэщ, сайт хэхаи дгъэпсащ. Ди шхапIэр ягу ирихьу, къытхуэарэзыуэ, шхыныгъуэхэм я фIагъыр къалъытэу къытхуатххэр ди гуа- пэ мэхъу. Ар адрей цIыхухэми ялъагъу, хъыбарыр Интернетым щызэIэпахри, нэхъыбэж къокIуэ. 
Нобэ шхапIэм и теплъэри, абы щапщэфIхэри унагъуэкIэ къызэрагъэпэ-щу аращ Теувэжхэ: - Псори дэр-дэру зэдгъэпэщыжащ. Мо чыхэр си ныбжьэгъум сэрэ мэзым къыщIэтшащ, Iэнэхэм тет тхыпхъэхэри, шэнтхэри, уэнжакъри зыщIар сэращ. ГъэщIэгъуэну къекIуэ­кIащ си Iуэхур. Сызыхуеджар экономикэ IэщIагъэращ, Псыжь академиер къэ­зухащ, щэн-къэщэхуным пылъ компание ин гуэрым сыщылэжьащ, арщхьэкIэ, лэжьакIуэхэр щагъэмащIэм, сэри сыхэхуэри, сыкъыIуагъэкIащ. Си ныбжьэгъу щIалэм и гъусэу унэ зыщIхэм садэIэпыкъуу тIэкIурэ сы­лэ­жьащ. Зэгуэрым си анэр къызэлъэIуащ тхьэвыр щихун пхъэбгъу хуэсщIыну.  Зэман къыдэзгъахуэри, сыпэрыхьащ абы. И хъуреягъкIэ къекIуэкIыу - тхыпхъэхэр, и кум «адыгэ Iэнэ» тестхащ, къыхэзгъэсыкIащ жысIэмэ, нэхъ пэжщ. Ар ди анэм апхуэдизкIэ фIэдахэ хъуащи, къигъэсэбэпыну хуэмейуэ, щIэрыпсу зэрехьэ. Мис ар къежьапIэ хуэхъуауэ къызолъытэ иджыпсту сызыпэрыт Iуэхум. 
ЯпэщIыкIэ, си анэр, си шыпхъур, си щхьэгъусэр зэгъусэу пщафIэу, хьэлывэ ягъажьэрэ тщэуэ щытащ. Матэ кхъуей зыдэлъ адыгэ хьэлывэхэр зэрыпщтыру, ягъэжьа къудейуэщ зэрыпшхын хуейр, ар къыщохъулIэнур шхапIэращ. Мис апхуэдэу сыхуэкIуащ шхапIэ къызэIухын гупсысэм. Абы «Адыгэ Iэнэ» зэрыфIэс­щын­ми, шэч хэлъыжакъым, - жеIэ уна­фэщIым. 
Беслъэн и адэ-анэ Теувэж Нухьрэ Гуэщнагъуэрэ къыхалъхьа лъэпкъ гъэ­сэныгъэр игъэгъуэщакъым, ар и ­лъаб­жьэу уней Iуэху къызэIуихауэ ­ехъу­лIэныгъэхэр иIэу мэлажьэ. 
Сыт хуэдэ пэщIэдзэри гугъущ, къапщ­тэмэ. Ауэ къыпкъуэувэн, къыбдэIэпыкъун цIыху уиIэмэ, уегъэгушхуэ, къару къыпхелъхьэ. Псалъэм къыдэкIуэу жы­пIэмэ, Беслъэн шхапIэ ищIыну бэджэнду къищта унэм япэ мазитIым пщIэ ­Iахакъым. Апхуэдэу ар зэрыгъэ­щIэ­рэщIа сурэтхэр и къуажэгъу, сурэтыщI цIэрыIуэ Къат Теувэж къритащ, нэ­гъуэщI зы сурэти къыхущIихьащ «Адыгэ Iэнэм» щыхьэщIа гуэрым. 
- Iэпэпшынэри апхуэдэу гъэщIэгъуэ-ну къысIэрыхьащ, - жеIэ Беслъэн. Адыгэ мультфильмхэр зыщI ДыщэкIхэ я щIалэм и хьэтырщ ари. Абы и ныбжьэгъу щIалэр «Русская удаль» ансамблым хэтти, IэмэпсымэщIэхэр къыщащэхум, жьыхэр ягъэтIылъыжащ. ­«Ухуеймэ, къащтэ» жиIэри шыкIэп­шы­нэр къыщритым, сэри Iэпэпшынэр къыс­хуриIыхауэ щытащ.
Беслъэн къиIуатэ псори гъэщIэ­гъуэнщ, шхапIэм щIэлъ дэтхэнэ хьэп­шыпми хъыбар иIэщ. 
Блыным кIэрылъ картэхэр 19-нэ лIэ­щIэгъуэм  зекIуэхэм зэхагъэувауэ Адыгэ хэкум (Черкесием) иIыгъа щIым и инагъыр уи нэгу къыщIэзыгъэувэщ. «Картэхэм ящыщ зыр Бэрэтэрэ Хьисэ-рэ Тау Аслъэнрэ къысхуахьащ, - жеIэ абы. - Тхылъхэм я нэхъыбэр унэм къисхащ, иныкъуэхэр Бэрзэдж Убых къызитащи яхэлъщ абыхэм. ЩIалэ гуп къы­щIыхьэри щышхати, адыгэ бэракъыр машинэм кърахри, къызатащ. Мис апхуэдэу гуапэу цIыхухэр къызэрыс­хуэуп­сэми си гур хегъахъуэ».
Апхуэдэ зэхущытыкIэр, шхэну къа­кIуэхэм къалъыкъуэкI адыгагъэр умыгъэщIэгъуэн плъэкIыркъым. Теувэжым зэрыжиIэмкIэ, шхапIэр къызэIуиха нэужь, хьэкъущыкъуу къищэхуар форфорым къыхэщIыкIахэрт. Зы махуэ гуэрым адыгэ щIалитI къыщIыхьащ и деж.  «Дышхэнукъым, ауэ сытми «Адыгэ Iэнэ» тетхати, дыкъыщIыхьауэ аращ», - жаIэ. АрщхьэкIэ, шхыныгъуэ зырыз кърагъащтэри, унафэщIыр къраджэ. ШхапIэмрэ хьэкъущыкъухэмрэ зэрызэмыкIур жраIэ. «Сэри яжесIащ, абы иужь сызэрихьэнур, зэкIэ згъуэтыр къызэрысщтар. А махуэ дыдэм и пщыхьэщхьэм къысхуахьащ ятIагъуэм къыхэщIыкIа тепщэч, кумбыгъэ зэ­кIужхэр. Хуабжьу сахуэарэзыщ апхуэдэу зи чэнджэщ, IуэхущIафэ къызэ­зы­хьэ­лIэхэм. Сегъэгушхуэ адыгэ шхапIэщ жаIэу, дэтхэнэми езым и хэлъхьэныгъэ гуэр хуищIыну зэрыхэтым», - къыджеIэ ди бысымым. 
Шхыныгъуэ зэмылIэужьыгъуэ куэд щызэблах Беслъэн и шхапIэм. Дэ лы­цIыкIулыбжьэкIэ дызэджэм хуэдэ ­къытхутрагъэуващ нартыху хужь пIастэ и гъусэу. Ауэ къэбэрдейхэм лыцIы­кIу­лыбжьэр лыри шыпсри зэщIэлъу дгъэхьэзырмэ, кIахэмкIэ лыр щхьэхуэу, шыпсыр щхьэхуэу къыпхуахь. ЩIакхъуэ­зэтеупIэщIыкIыр дэ Iуву, тэджауэ тщIымэ, абыхэм пIащIабзэу ягъажьэ. Ари тфIэгъэщIэгъуэн хъуащ. Зыми хуэ­дэжкъым матэ кхъуей зыдэлъ адыгэ хьэлывэр (хьалыжъ). Ар «Адыгэ Iэнэм» IэфI дыдэу щегъажьэ Беслъэн и анэм. Шыпсыр зышха адыгей пщащэхэр щIэупщIащ ар зыщIам. КъащIат уна­фэ­­щIым и анэм зэрищIар, адыгэ нанэм ищIа шыпсыр зэи зыми зэрыхэмы­гъуэщэнур жаIэурэ яшхащ, шыб-    жиит­хъу­кIэ щIа кIахэ шыпс плъыжьыр. Дэ ша­­тэкIэ тщIы шыпсым ещхьтэкъым ари. 
Мейкъуапэ зыгъэдахэ шхапIэхэм иджыри зы къазэрыхэхъуам дыщыгуфIыкIащ. «Адыгэ Iэнэр» абыхэм къахощ унагъуэ уис хуэдэу узэрыщагъэ­хьэ­щIэмкIэ. 
Тхыгъэри сурэтхэри зейр НэщIэпыджэ  Замирэщ.

Поделиться:

ЧИТАТЬ ТАКЖЕ:

11.08.2026 - 14:52

Бзур зыIэтыр дамэщ, цIыхур зыIэтыр акъылщ

Журт Хьэсэн 1961 гъэм Зэрэгъыж къуажэм къыщалъхуащ. Курыт школыр къиуха нэужь, КъБКъУ-м и математикэ факультетым щеджащ. Хъы­барегъащIэ IэмалхэмкIэ IуэхущIапIэ зыбжанэм Iутащ.

11.08.2026 - 10:45

Дэрэжэгъуэр хьэщIэхэм къызэпаудащ

«Спартак-Налшык» (На­л­шык) - «Ростов-2» (Дон Iус Ростов) - 0:3 (0:1). Налшык. «Спартак» республикэ стадион. ШыщхьэуIум и 8-м. ЦIыху 648-рэ еп­лъащ. 

11.08.2026 - 09:57

ХэкIыпIэхэмрэ Iэмалхэмрэ яубзыху

КъБКъУ-м и медицинэ академием щекIуэкIащ лышх узыфэм, ар зыпкърыт сымаджэхэм ягъуэтын хуей дэIэпыкъуныгъэм теухуа япэ щIыналъэзэхуаку щIэ­ныгъэ-практикэ конференцэ.

10.08.2026 - 14:25

Темыркъаным и пшыхьхэр

КъБР-м и Музыкэ къэрал театрым мы махуэхэм щызэхуащIыжащ симфоние музыкэмкIэ «Темыркъаным и пшыхьхэр» фестивалыр.

10.08.2026 - 10:57

ХъугъуэфIыгъуэ куэ­дым я гъэтIылъыпIэ

Ди фIыр дымыгъэпудыну, ди Iейр дымыгъэпщкIуну илъэс пщIы бжыгъэ зыбжанэ хъуауэ дыкъыхуезыджэ икIи къыдэущие «Адыгэ псалъэ» газетым и мин 25-нэ къыдэкIыгъуэр ­дунейм къытехьакIэщ.