КъБР-м и Парламентым ЛэжьыгъэмкIэ, социальнэ политикэмкIэ, узыншагъэр хъумэнымрэ ветеранхэм я IуэхухэмкIэ и комитетым мазаем и 18-м иригъэкIуэкIа зэIущIэм щытепсэлъыхьащ зи ныбжь хэкIуэтахэмрэ ныкъуэдыкъуэхэмрэ хуащIэ Iуэхутхьэбзэхэм.
ЗэIущIэм хэтащ республикэм и хабзэубзыху IуэхущIапIэм и УнафэщI Егоровэ Татьянэ, абы и къуэдзэ Къардэн Мурат, КъБР-м и Iэтащхьэмрэ Правительствэмрэ я лIыкIуэу КъБР-м и Парламентымрэ суд IуэхущIапIэхэмрэ щыIэ ДыщэкI Мадинэ, щIыналъэм и социальнэ IуэхущIапIэхэм я унафэщIхэр, депутатхэр.
КъБР-м и Парламентым ЛэжьыгъэмкIэ, социальнэ политикэмкIэ, узыншагъэр хъумэнымрэ ветеранхэм я IуэхухэмкIэ и комитетым и унафэщI Къэжэр Хъусен жиIащ къаIэта Iуэхум, шэч хэмылъу, мыхьэнэшхуэ зэриIэр. «Къэбэрдей-Балъкъэрым зи гугъу тщIы цIыхухэм сыт щыгъуи щахуосакъ икIи пщIэ щыхуащI. Нэхъыщхьэжращи, абыхэм къахукъуэкI гугъуехьхэр зэхэгъэкIыныр къалэн нэхъыщхьэу зыхуэдгъэувыжхэм ящыщщ», - къыхигъэщащ абы.
- УФ-м и Президент Путин Владимир Федеральнэ ЗэIущIэм гъэ къэс Зэрызыхуигъазэм къыщыхегъэщ зи ныбжь хэкIуэтахэм гулъытэ хэха яIэн, ядэIэпыкъун, ахэр гъэгушхуэн зэрыхуейр. Къэралым и зыужьыныгъэм хэлъхьэныгъэшхуэ хуэзыщIа, щIэныгъэрэ зэфIэкIкIэ щапхъэ, ди лъэпкъ хабзэхэмрэ щэнхабзэмрэ тхуэзыхъума нэхъыжьыфIхэм сыт и лъэныкъуэкIи защIэдгъэкъуэныр ди къалэн нэхъыщхьэ дыдэщ, - жиIащ Егоровэ Татьянэ. - ХущхъуэкIэ, социальнэ, медицинэ IуэхутхьэбзэхэмкIэ абыхэм ягъуэт дэIэпыкъуныгъэр едгъэфIэкIуэн, зи закъуэу псэухэмрэ щытыкIэ гугъу итхэмрэ защIэдгъэкъуэн хуейщ. Мы Iуэхум ехьэлIауэ республикэм иIэ ехъулIэныгъэхэм я мызакъуэу, нобэ дытепсэлъыхьыну сыхуейт зи ныбжь хэкIуэтахэм я гъащIэр нэхъ тынш, нэхъ кIыхь зэрахуэтщIыфыну щIыкIэхэми.
КъБР-м лэжьыгъэмрэ социальнэ дэIэпыкъуныгъэмкIэ и министр Тогузаев Тахир я лэжьыгъэр зэраунэтIым щытепсэлъыхьым, жиIащ республикэм социальнэ дэIэпыкъуныгъэм тегъэщIауэ къэ-рал IуэхущIапIэу 9 зэрыщыIэр, абыхэм жьы хъуахэмрэ ныкъуэдыкъуэхэмрэ я унэ-интернату 4 (цIыху 755-рэ псоми зэхэту щIэхуэу) зэрахэтыр. ЦIыхухэр социальнэ IуэхутхьэбзэхэмкIэ къызэзыгъэпэщ республикэ центрым и къудамэхэр район псоми щыIэщ. Зи закъуэхэмрэ ныкъуэдыкъуэхэмрэ, зи ныбжь хэкIуэта зэщхьэгъусэхэм пэш хухахыным тещIыхьауи «Жьы хъуауэ зи закъуэу къэнахэм яхухэха унэ щхьэхуэ» щыIэщ. Абы цIыху 54-рэ щIохуэ.
Республикэм и социальнэ IуэхущIапIэхэм илъэс къэс цIыху мин 40-м щIигъум Iуэхутхьэбзэ зэмылIэужьыгъуэхэр хуащIэ. Министрым зэрыжиIамкIэ, IуэхущIапIэхэр IэщIагъэлIхэмкIэ ирикъуу къызэгъэпэщащ, я нэIэм щIэтхэм я ныбжьри я узыншагъэри къэлъытауэ, ахэр дэтхэнэ -ми набдзэгубдзаплъэу кIэлъоплъ. Абы и фIыгъэкIэ социальнэ Iуэхутхьэбзэхэм къищынэмыщIа, жьы хъуахэм зэрызыщIагъакъуэ Iэмалхэм зрагъэубгъуф. Зи ныбжь хэкIуэтахэм медицинэ и лъэныкъуэкIи ядоIэпыкъу, гукъыдэж къызыхахын щэнхабзэ Iуэхухэми хагъаплъэ.
Тогузаевым къыхигъэщащ нэхъыбэу щIэупщIэ зиIэр унэм деж щадэIэпыкъуныр зэрыарар, абы и лъэныкъуэкIэ цIыху мини 4-рэ ныкъуэм щIигъу къызэрызэщIаубыдэфыр.
- ЦIыхухэм я псэукIэр нэхъ тынш ящыщIыным теухуауэ ягъуэт дэIэпыкъуныгъэхэр кIуэ пэтми нэхъыбэ мэхъу. Апхуэдэу «Демографие» лъэпкъ Iуэхум «Нэхъыжьхэр» и федеральнэ проектыр гъэзэщIэным хыхьэу, Къэбэрдей-Балъкъэрым и районитхум (Налшык, Прохладнэ къалэхэм, Тэрч, Бахъсэн, Май щIыналъэхэм) нэгъабэ щыдгъэбелджылауэ щытащ зи ныбжь хэкIуэтахэмрэ ныкъуэдыкъуэхэмрэ пIалъэ кIыхьым тещIыхьауэ зэрыкIэлъыплъыну щIыкIэр. Абы сом мелуан 61-м щIигъу хухахащ. Абы ипкъ иткIэ цIыху 217-м ядоIэпыкъу, тIур - дзэ Iуэху хэхам хэтауэ. 2025 гъэм Шэрэдж районри хэту, апхуэдэ дэIэпыкъуныгъэм цIыху 228-рэ къызэщIедгъэубыдэну ди мурадщ, - дыщIигъуащ министрым.
- Ди жагъуэ зэрыхъунщи, Прохладнэ къалэм я жьыхъугъуэм зи закъуэу къэна цIыхухэр щыкуэдщ. Абыхэм яхэтщ къахуэмеижу я бынхэм къыхыфIадзэхэри, - жеIэ ЦIыхухэр социальнэ IуэхутхьэбзэхэмкIэ къызэзыгъэпэщ республикэ центрым и Прохладнэ къалэ къудамэм и унафэщIым и къуэдзэ Сасыкъ Надеждэ. - Унэм социальнэ Iуэхутхьэбзэ зыщыхуащIэхэр 2024 гъэм цIыху 847-рэ хъууэ щытащ. Ар егъэлеяуэ бжыгъэшхуэщ зы къалэм дежкIэ.
Къэпсэлъам къызэрыхигъэщамкIэ, жьы хъуа я адэ-анэхэр нэхъыбэу хыфIэзыдзэр фадэм е наркотикым дихьэхахэращ. 2024 гъэм къриубыдэу Прохладнэ къалэм щыIэ социальнэ IуэхущIапIэм Iуэхутхьэбзэ зэхуэмыдэу 169 743-рэ яхуищIащ цIыхухэм. Сасыкъ Надеждэ тепсэлъыхьащ социальнэ лэжьакIуэхэр ныкъуэдыкъуэхэмрэ пIэхэнэхэмрэ зэрыкIэлъыплъынум теухуауэ зэрагъасэми апхуэдэхэм я Iыхьлыхэм зэрадэлажьэми.
«Гериатрическэ центр» IуэхущIапIэм и дохутыр нэхъыщхьэ Хьэджымыкъуэ Руслан тепсэлъыхьащ жьы хъуахэм я узыншагъэм кIэлъыплъыныр къызэрызэрагъэпэщым. Абы зэрыжиIамкIэ, центрым и Iуэхутхьэбзэхэм хуэныкъуэхэм папщIэ мазэ къэс 25-нэ махуэм ягъэгъуэлъыфыну цIыху бжыгъэр зыхуэдизыр поликлиникэхэм зэрырагъащIэр.
Жьы хъуахэмрэ ныкъуэдыкъуэхэмрэ я Налшык унэ-интернатым и унафэщI Быф Беслъэн жиIащ 2020 гъэм унэм и етIуанэ къатыр зэрызэрагъэпэщыжар, абы щыпсэухэм я нэгу зыщрагъэужь пэшышхуи зэраIэр. «Нэхъыбэу ди лэжьыгъэр зытетщIыхьыр унэм щIэсхэм медицинэ Iуэхутхьэбзэхэр тэмэму ягъуэтынращ», - къыхигъэщащ абы.
ЦIыхухэр социальнэ IуэхутхьэбзэхэмкIэ къызэзыгъэпэщ республикэ центрым Iуэщхьэмахуэ щIыналъэм щиIэ къудамэм и унафэщIым и къуэдзэ Этезов Мэжид я лэжьыгъэр зэраунэтIым кIэщIу тепсэлъыхьа нэужь, зэIущIэм щыжаIахэр къэлъытауэ унафэ къащтащ.
Егоровэ Татьянэ жиIащ зи гугъу ящIа Iуэхур дяпэкIэ КъБР-м и Парламентым и зэIущIэшхуэхэм къыщаIэт- мэ нэхъ зэрыфIэкъабылыр, цIыху нэхъыбэ абы хэпсэлъыхьмэ, гугъуехьхэр нэхъ тыншу зэхэгъэкIа зэрыхъунур.
БАГЪЭТЫР Луизэ.